Di Sebalik Cadangan Lanjutan Gencatan Senjata AS–Iran 60 Hari

Latar Belakang: Dari Gencatan Senjata Singkat kepada Rundingan Lanjutan

Gencatan senjata sementara pertama kali diatur pada April 2026 di tengah-tengah konflik yang lebih luas melibatkan Amerika Syarikat, Iran, dan aktor serantau. Gencatan senjata, yang dirundingkan dengan bantuan Pakistan, menghentikan permusuhan serta-merta dan membuka saluran diplomatik antara Washington dan Tehran.

Sejak itu, rundingan lebih tertumpu kepada melanjutkan gencatan senjata cukup lama untuk merundingkan rangka kerja yang lebih luas, terutamanya sekitar program nuklear Iran dan keselamatan maritim di Teluk Parsi.

Laporan kini menunjukkan pengantara percaya kedua-dua pihak hampir bersetuju mengenai lanjutan 60 hari yang disertai dengan memorandum persefahaman yang menggariskan fasa rundingan seterusnya.

Elemen Utama Cadangan Perjanjian

Walaupun butiran masih tidak rasmi, laporan daripada pegawai yang dimaklumkan mengenai rundingan menggariskan beberapa komponen utama.

1. Pembukaan Semula Selat Hormuz Secara Berperingkat

Salah satu peruntukan utama ialah pembukaan semula Selat Hormuz secara berperingkat, laluan air strategik yang dilalui sebahagian besar penghantaran minyak global.

Selat ini telah terganggu secara efektif semasa konflik, dengan kedua-dua pihak mengenakan sekatan dan sekatan maritim. Memulihkan kebebasan navigasi adalah keutamaan utama bagi Washington dan sekutunya.

Kompromi yang dilaporkan melibatkan pembukaan semula laluan perkapalan secara berperingkat sebagai sebahagian daripada lanjutan gencatan senjata dan bukannya menyelesaikan isu itu dengan segera dalam perjanjian damai muktamad.

2. Rundingan Mengenai Uranium Diperkaya Tinggi Iran

Satu lagi elemen utama ialah permulaan perbincangan mengenai apa yang perlu dilakukan dengan stok uranium diperkaya tinggi (HEU) Iran.

Pilihan yang dilaporkan sedang dibincangkan termasuk:

• Mencairkan uranium
• Mengeksport atau memindahkannya ke luar negara
• Pengaturan teknikal lain untuk mengurangkan risiko percambahan

Perbincangan ini mungkin akan menjadi sebahagian daripada rangka kerja rundingan yang lebih luas mengenai program nuklear Iran.

Walau bagaimanapun, isu uranium masih menjadi salah satu pertikaian terbesar yang tidak dapat diselesaikan, dengan pegawai AS menegaskan Iran tidak boleh menyimpan bahan yang boleh digunakan untuk senjata nuklear sementara pemimpin Iran menentang tuntutan untuk menyerahkan keupayaan pengayaan mereka.

3. Pelepasan Sekatan Terhad dan Langkah Ekonomi

Sebagai pertukaran untuk langkah Iran mengenai keselamatan maritim dan isu nuklear, Washington boleh menawarkan pelepasan ekonomi terhad, menurut laporan mengenai cadangan perjanjian itu.

Langkah berpotensi termasuk:

• Melonggarkan sekatan tentera laut AS di pelabuhan Iran
• Pelepasan sekatan terhad
• Akses berperingkat kepada aset kewangan Iran yang dibekukan di luar negara

Beberapa laporan menunjukkan pembebasan sebahagian dana beku Iran boleh berlaku secara berperingkat jika gencatan senjata kekal.

Bagaimanapun, laporan yang berpaut kepada Iran mencadangkan Tehran percaya cadangan AS semasa masih kekurangan konsesi "nyata" yang dikehendakinya sebelum membuat kompromi besar.

Peranan Pengantara

Pakistan telah memainkan peranan paling menonjol sebagai perantara dalam rundingan, menjadi tuan rumah rundingan dan memudahkan cadangan antara Washington dan Tehran.

Aktor serantau lain—termasuk negara-negara Teluk seperti Qatar, Arab Saudi, dan Emiriah Arab Bersatu—juga dilaporkan bekerja di belakang tabir untuk menggalakkan pengurangan ketegangan dan mencegah perang serantau yang lebih luas.

Hubungan diplomatik dan pengantaraan ulang-alik dari negara-negara ini telah membantu merapatkan perbezaan dan memastikan rundingan bergerak ke arah perjanjian sementara.

Halangan Terbesar Yang Masih Menghalang Perjanjian

Walaupun terdapat kemajuan yang dilaporkan, beberapa isu masih belum dapat diselesaikan dan berulang kali menyebabkan rundingan terhenti.

Kawalan dan Keselamatan Selat Hormuz

Washington menganggap pembukaan semula selat itu sebagai tidak boleh dirunding kerana kepentingan ekonomi globalnya, manakala Iran telah menggunakan kawalan ke atas laluan air itu sebagai tekanan dalam rundingan.

Nasib Bahan Nuklear Iran

Pendirian AS menekankan penghapusan atau pemindahan uranium diperkaya tinggi Iran, manakala pegawai Iran berpendapat negara itu berhak mengekalkan program nuklear.

Sekatan dan Aset Beku

Iran mahukan pelepasan sekatan yang besar dan akses kepada berbilion dolar dana beku, tetapi perunding AS setakat ini hanya memberi isyarat konsesi ekonomi berperingkat atau separa yang dikaitkan dengan langkah Iran dalam perjanjian itu.

Masa Rundingan Nuklear

Satu lagi pertikaian ialah sama ada isu nuklear mesti diselesaikan dengan segera atau boleh ditangguhkan ke fasa rundingan kemudian selepas lanjutan gencatan senjata berkuat kuasa.

Faktor Tekanan: Ancaman Tindakan Ketenteraan Baharu

Diplomasi berlaku di bawah ancaman bahawa permusuhan boleh bermula semula dengan cepat jika rundingan gagal. Laporan menunjukkan Amerika Syarikat telah mempertimbangkan serangan baharu terhadap sasaran Iran jika rundingan runtuh, menambah urgensi kepada usaha pengantaraan.

Pada masa yang sama, pegawai telah menunjukkan bahawa rundingan serius adalah salah satu sebab peningkatan ketenteraan telah ditangguhkan semasa rundingan diteruskan.

Mengapa Beberapa Minggu Akan Datang Penting

Walaupun lanjutan yang dicadangkan dimuktamadkan, ia hanya akan menjadi langkah sementara ke arah penyelesaian diplomatik yang lebih luas.

Rangka kerja yang dilaporkan mencadangkan pendekatan berperingkat: menstabilkan keadaan, membuka semula laluan perdagangan maritim, dan memulakan rundingan berstruktur mengenai program nuklear Iran dan isu keselamatan serantau.

Sama ada isu-isu yang lebih mendalam itu dapat diselesaikan masih tidak pasti. Buat masa ini, lanjutan 60 hari dilihat kurang sebagai perjanjian muktamad dan lebih sebagai jambatan diplomatik rapuh yang direka untuk mengelakkan konflik daripada menyala semula sementara perunding cuba menangani soalan paling sukar.