Protes Anti-Kerajaan Serbia: Daripada Tragedi Novi Sad kepada Desakan Pilihan Raya Awal

Berikut adalah kronologi lengkap perkembangan utama dalam gerakan protes anti-kerajaan Serbia dari November 2024 hingga Jun 2026, disusun untuk pembaca Malaysia.

Pencetus: Runtuhan Bumbung Stesen Kereta Api Novi Sad

Pada 1 November 2024, bumbung konkrit sepanjang 48 meter di Stesen Kereta Api Novi Sad, bandar kedua terbesar di Serbia, runtuh kira-kira jam 11:52 waktu tempatan, mengorbankan 16 orang dan mencederakan seorang dengan teruk . Bencana ini berlaku hanya beberapa bulan selepas projek naik taraf stesen bernilai besar siap, mencetuskan kemarahan rakyat yang menyalahkan rasuah dan pengawasan lemah oleh kerajaan .

Protes Pimpinan Pelajar dan Penularan Seluruh Negara

Pelajar universiti memulakan sekatan fakulti pada 22 November 2024, selepas beberapa pelajar diserang ketika memberi penghormatan senyap kepada mangsa . Menjelang awal tahun 2025, protes anti-rasuah telah merebak ke lebih 400 bandar dan pekan di seluruh Serbia, menjadikannya gerakan akar umbi terbesar dalam beberapa dekad . Tuntutan penunjuk perasaan berkembang daripada mencari keadilan bagi mangsa runtuhan kepada desakan untuk pilihan raya parlimen awal, kedaulatan undang-undang, pembanterasan rasuah, dan kebebasan media .

Peletakan Jawatan Perdana Menteri Miloš Vučević dan Datuk Bandar Novi Sad

Pada 28 Januari 2025, selepas berbulan-bulan protes besar-besaran, Perdana Menteri Miloš Vučević mengumumkan peletakan jawatannya, dengan alasan mahu "mengelakkan komplikasi selanjutnya" dan "mengurangkan ketegangan dalam masyarakat" . Pada hari yang sama, Datuk Bandar Novi Sad, Milan Đurić, turut meletak jawatan . Presiden Vučić dilihat mengambil langkah ini sebagai usaha meredakan kemarahan rakyat, namun protes tetap berterusan .

Eskalasi Melalui 2025: Perhimpunan Besar-besaran dan Pergaduhan dengan Polis

• Jun 2025: Kira-kira 140,000 penunjuk perasaan berkumpul di Belgrade, dengan polis bertempur dengan penunjuk perasaan yang mendesak pilihan raya awal dan penamatan pemerintahan Vučić .
• Musim Panas 2025: Protes semakin sengit, disertai keganasan dan desakan baru untuk pilihan raya mengejut .
• 1 November 2025: Puluhan ribu rakyat berhimpun di Novi Sad sempena ulang tahun pertama runtuhan bumbung stesen .

Musim Bunga 2026: Perhimpunan Belgrade Mei dan Pertempuran Keganasan

Pada 23 Mei 2026, puluhan ribu penunjuk perasaan anti-kerajaan, kebanyakannya pelajar universiti, membanjiri pusat Belgrade mendesak pilihan raya awal . Polis melepaskan gas pemedih mata dan bom tangan kejutan, mencetuskan pertempuran ganas berhampiran bangunan presiden dan dewan bandaraya . Syarikat kereta api negara menghentikan semua perkhidmatan tren ke dan dari Belgrade menjelang protes .

Pengumuman Pilihan Raya Awal oleh Vučić

Di bawah tekanan berterusan, Presiden Aleksandar Vučić mengumumkan bahawa pilihan raya parlimen awal akan diadakan pada musim luruh 2026 — antara akhir September dan pertengahan November — walaupun protes tetap diteruskan selepas pengumuman tersebut .

Kebimbangan Antarabangsa: Majlis Eropah dan EU

Pelbagai badan antarabangsa berulang kali meluahkan kebimbangan terhadap kemerosotan situasi di Serbia:

• Pada Mac–April 2026, organisasi rakan kongsi Majlis Eropah memberi amaran mengenai "lingkaran keganasan" terhadap wartawan di Serbia, memetik "tahap rekod" keganasan fizikal, kempen fitnah dalam talian, dan ugutan bunuh .
• Pesuruhjaya Hak Asasi Manusia Majlis Eropah yang melawat Serbia pada Mei 2026 melihat "kemerosotan situasi hak asasi manusia", terutamanya berkaitan kebebasan bersuara, kebebasan media, kebebasan berhimpun secara aman, dan perlindungan ruang sivik .
• Laporan perluasan EU oleh Suruhanjaya Eropah pada November 2025 mencatatkan laporan "penggunaan kekerasan berlebihan terhadap penunjuk perasaan" dan bahawa pertubuhan masyarakat sivil yang memperjuangkan kedaulatan undang-undang menghadapi tekanan yang semakin meningkat .
• Pada September 2025, Parlimen Eropah menyeru pihak berkuasa Serbia memastikan tindakan polis berkadar dan menghormati hak asasi, termasuk kebebasan berhimpun secara aman dan kebebasan media .

Kesimpulan utama: Apa yang bermula sebagai kemarahan awam setempat terhadap bencana infrastruktur maut telah berkembang menjadi gerakan protes nasional selama 18 bulan yang mencabar pemerintahan Presiden Vučić selama 13 tahun, mencapai peletakan jawatan Perdana Menteri dan Datuk Bandar Novi Sad, serta memaksa komitmen untuk pilihan raya parlimen awal pada musim luruh 2026 — sambil menerima kritikan tajam daripada Majlis Eropah dan institusi EU mengenai keganasan terhadap wartawan, kekerasan polis, dan penyempitan ruang sivik.