Ledakan Pusat Data China: Siapa yang Sebenarnya Mendahului dalam Perlumbaan AI?

Dinamik Utama Pengembangan Pusat Data China

1. Pelaburan Besar Disokong Kerajaan

Pada Jun 2026, China mengumumkan rancangan untuk membelanjakan kira-kira ¥2 trilion (~$295 bilion) dalam tempoh lima tahun bagi membina rangkaian pusat data seluruh negara, bertujuan mengatasi AS dalam AI . Pasaran pusat data China mempunyai kapasiti terpasang sekitar 37 GW pada 2025, kira-kira 27% daripada kapasiti global . Pasaran pengkomputeran AI China mencecah kira-kira ¥500 bilion pada 2025, manakala perbelanjaan infrastruktur awan di tanah besar China meningkat 26% tahun-ke-tahun pada Q4 2025 kepada $14.7 bilion .

2. Strategi 'Eastern Data, Western Computing' (EDWC)

Dilancarkan pada 2022 dan ditegaskan semula dalam Rancangan Lima Tahun ke-15 (Mac 2026), dasar ini mengarahkan pusat data intensif pengiraan ke barat China di mana tanah, tenaga boleh diperbaharui, dan penyejukan lebih murah . Lapan hab pengkomputeran nasional dan 10 kluster pusat data telah ditubuhkan . Matlamatnya adalah untuk mengimbangi pembangunan wilayah, mengurangkan kos tenaga di timur, dan menyerap kapasiti tenaga boleh diperbaharui yang berlebihan di barat . Bagaimanapun, terdapat kebimbangan bahawa pelaksanaan EDWC adalah 'palsu' kerana penggunaan cip AI sebenar masih tertumpu di wilayah timur seperti Beijing, Shanghai, dan Guangdong .

3. Persaingan Wilayah dan Pembangunan Berlebihan

Kerajaan wilayah dan tempatan telah bersaing sengit untuk projek pusat data, menawarkan subsidi dan kelulusan pantas, yang membawa kepada pembangunan spekulatif yang berlebihan . Menjelang pertengahan 2025, lebih 100 projek pusat data yang dirancang telah ditarik balik akibat ketidakstabilan grid dan lebihan bekalan . Kini China sedang mewujudkan pasaran nasional untuk menjual lebihan kuasa pengkomputeran, mengakui wujudnya lebihan kapasiti ini . Kadar penggunaan yang rendah antara 20% hingga 30% dilaporkan, menjejaskan daya maju ekonomi dan kecekapan tenaga .

4. Kelebihan Tenaga: 'Jurang Elektron'

China mempunyai kelebihan tenaga yang ketara berbanding AS untuk menjana pusat data AI, fenomena yang dipanggil 'jurang elektron' (electron gap) . China membina infrastruktur kuasa jauh lebih pantas daripada AS dan mempunyai kapasiti tenaga boleh diperbaharui yang berlebihan (solar, angin, hidro) di wilayah barat . AS pula menghadapi kekangan grid — Wood Mackenzie melaporkan penurunan 50% dalam projek pusat data baharu AS pada akhir 2025 akibat kekangan grid . Walau bagaimanapun, sistem kuasa China sendiri mempunyai kekangan institusi seperti harga tegar, ketidakcekapan grid, dan beban puncak yang tidak konsisten yang menjadikan pusat data kurang serasi dengan pembekal tenaga hijau .

5. Infrastruktur AI Setempat dan Kekangan Cip

Sekatan eksport AS ke atas semikonduktor AI termaju (Nvidia H100/H200, dll.) telah memaksa China mempercepatkan pembangunan cip tempatan . Pasaran pusat data China kini merangkumi kira-kira ¥100 bilion dalam cip AI domestik, dengan syarikat seperti Alibaba membangunkan pemproses AI mereka sendiri . Walau bagaimanapun, jurang prestasi masih ketara: cip AI China ketinggalan di belakang rakan setara AS yang canggih, dan isu keserasian cip merumitkan rangkaian pengkomputeran nasional .

Perbandingan: China vs. Amerika Syarikat

Risiko dan Kebimbangan Utama

• Lebihan kapasiti dan pelaburan terbuang: Persaingan kerajaan tempatan telah menghasilkan lebihan pusat data, dengan banyak kemudahan tidak digunakan sepenuhnya dan lebih 100 projek dibatalkan .
• Cabaran integrasi grid dan tenaga: Usaha China untuk menghubungkan pusat data dengan tenaga boleh diperbaharui menghadapi halangan teknikal — beban puncak yang tidak konsisten dan kesukaran ramalan .
• Ketidakseimbangan wilayah: EDWC tidak sepenuhnya mengalihkan pengkomputeran ke barat; kebanyakan kuasa pengkomputeran AI masih tertumpu di wilayah timur yang kaya .
• Kebergantungan cip: Sekatan eksport AS menyekat akses China kepada GPU AI paling canggih, mengehadkan prestasi pengkomputeran mentah walaupun kecekapan model bertambah baik .
• Kos alam sekitar: Pengembangan pusat data yang pesat meningkatkan permintaan kuasa dan jejak karbon, walaupun China bereksperimen dengan menggunakan pusat data untuk menyerap lebihan tenaga boleh diperbaharui .

Kesimpulan

Pengembangan pusat data China adalah besar dari segi skala dan kelajuan, didorong oleh perancangan kerajaan pusat dan kelebihan kos tenaga yang tulen. AS masih mendahului dalam jumlah kemudahan, jumlah perbelanjaan modal AI, dan akses cip. Tetapi kelebihan struktur China — pembinaan lebih pantas, tenaga lebih murah, dan strategi nasional yang bersatu — semakin mengecilkan jurang. Risiko terbesar adalah di bahagian bawah: pembangunan berlebihan, ketidakselarasan dasar wilayah, kekangan cip, dan masalah integrasi grid yang boleh mengubah pembinaan infrastruktur AI terbesar yang dirancang di dunia menjadi satu kes lebihan spekulatif yang mahal.