Bukan Sekadar ‘Penambahbaikan’, Inilah ‘Perubahan’ Sebenar Dalam Sistem Pendidikan Hong Kong

'Kerajaan tidak mahu rakyat mempunyai kesedaran sivik' – Betul ke?

Kenyataan ini perlu dilihat dari dua sudut:

• Jika 'kesedaran sivik' yang dimaksudkan ialah kepatuhan kepada undang-undang, pengenalan kepada negara, pemahaman terhadap perlembagaan dan perintah undang-undang, serta memenuhi tanggungjawab sebagai warganegara, maka kerajaan sememangnya mahu memupuk kesedaran sivik seperti ini.
• Jika 'kesedaran sivik' yang dimaksudkan ialah sikap kritis terhadap kerajaan, pengawasan terhadap kuasa, hak untuk membantah, dan menganalisis sistem dari pelbagai sudut, maka reformasi kurikulum ini nyata telah mengecilkan ruang untuk orientasi sebegini.

Kesimpulannya, lebih tepat untuk mengatakan:

• Bukan 'kerajaan tidak mahu rakyat mempunyai kesedaran sivik',
• Tetapi 'kerajaan mahu mentakrifkan semula maksud kesedaran sivik'.
• Daripada sebelumnya yang lebih cenderung kepada kewarganegaraan liberal/kritis (liberal citizenship / critical citizenship), iaitu mencabar, mengambil bahagian, dan mempersoal,
• Kini beralih kepada kewarganegaraan bertanggungjawab / kewarganegaraan nasional (responsible citizenship / national citizenship), yang menekankan kepatuhan, tanggungjawab, identiti nasional, kestabilan sosial, dan penerimaan terhadap perintah perlembagaan.

Masalah dengan subjek lama, antara lain, ialah ia menekankan pemahaman dan analisis isu awam dari pelbagai perspektif. Latihan sebegini dilihat meningkatkan sensitiviti politik dan kesedaran penyertaan awam di kalangan pelajar. Pihak kerajaan kemudiannya mengkritik subjek itu kerana menjadikan bilik darjah terlalu politikal dan perbincangan isu menjadi tidak seimbang, yang menjadi alasan utama reformasi.

Bagaimanapun, perlu diingatkan bahawa pemikiran kritis tidak 'dihapuskan' begitu sahaja. Subjek baharu masih menggunakan istilah seperti 'menganalisis', 'memahami', dan 'membandingkan'. Perubahan sebenar terletak pada skop apa yang boleh dikritik, pemilihan isu, keterbukaan jawapan, risiko yang dihadapi guru, dan orientasi penilaian.

Secara ringkas:
Subjek ini bukan hanya mengurangkan 'pendidikan sivik', tetapi mengubah pendidikan sivik daripada 'warga negara yang mengkritik masyarakat' kepada 'warga negara yang menerima perintah, memahami negara, dan memenuhi tanggungjawab'.