Bagaimana Pelan Jackson Membentuk Susun Atur Awal Singapura

Pelan Jackson, atau Pelan Bandar Raffles, ialah antara usaha terawal untuk menyusun bandar Singapura yang sedang pesat berkembang. Stamford Raffles memulakan usaha perancangan itu pada 1822, manakala juruukur Leftenan Philip Jackson menyediakan pelannya pada 1822–23. Kepentingannya terletak pada usaha membentuk kawasan bandar kolonial di sekitar Sungai Singapura—bukan sebagai pelan induk bagi seluruh Singapura moden. 2510

Mengapa pelan ini dirangka?

Apabila Raffles kembali ke Singapura pada 1822, beliau mendapati pembahagian tanah di kawasan penempatan tidak berjalan seperti yang dikehendakinya. Beliau menubuhkan sebuah Jawatankuasa Bandar untuk menangani perkembangan yang tidak teratur dan merancang penggunaan tanah di kawasan utama bandar. 58

Hasilnya ialah satu skim yang menetapkan kawasan mengikut fungsi dan komuniti. Matlamatnya adalah untuk membawa susunan kepada penempatan itu. Namun, pelan tersebut menggambarkan susun atur yang dirancang, bukannya rekod lengkap tentang tempat orang benar-benar tinggal atau cara tanah digunakan. 36

Bagaimana bandar itu disusun?

Sungai Singapura dijadikan sempadan semula jadi antara zon utama. Tebing utara diperuntukkan untuk kegunaan kerajaan, manakala tebing selatan ditetapkan bagi kegiatan kewangan dan perdagangan. Pelan itu turut menggariskan panduan bagi jalan dan bangunan, termasuk persimpangan bersudut tegak serta laluan pejalan kaki selebar lima kaki. 4

Kawasan tertentu juga diperuntukkan kepada komuniti etnik yang berbeza, lalu menyumbang kepada pembentukan daerah-daerah tersendiri di bandar kolonial itu. Namun, peruntukan di atas pelan tidak semestinya mencerminkan keadaan sebenar. Sebagai contoh, bangunan kediaman dan komersial didirikan di Padang walaupun kawasan itu telah ditetapkan untuk kegunaan kerajaan. 13

Sejauh mana pengaruhnya?

Pelan Jackson membantu membentuk kerangka awal pusat bandar Singapura: lokasi kegiatan kerajaan dan perdagangan yang dirancang, susun atur jalan serta panduan reka bentuk bangunan. Kawasan yang kemudian dikenali sebagai Raffles Place termasuk dalam tumpuan komersial pelan tersebut. 4

Namun, pengaruhnya ada batas yang jelas. Pelan itu tertumpu pada bandar utama, sedangkan perkembangan kawasan Singapura yang lebih luas kekal tidak teratur dan sebahagian besarnya tidak dikawal sepanjang kebanyakan abad ke-19 serta separuh pertama abad ke-20. Pembangunan Singapura sebagai negara kota yang dirancang pada zaman kemudian tidak wajar dianggap sebagai sambungan langsung dan berterusan daripada pelan Jackson. 8

Kesimpulannya

Pelan Jackson ialah usaha awal yang penting untuk mengatur bandar kolonial Singapura. Pembahagian zon berasaskan sungai, peruntukan daerah dan panduan reka bentuk membentuk gambaran tentang pusat bandar yang dirancang. Namun, pelaksanaan yang tidak sekata dan perkembangan pada zaman kemudian bermakna pengaruh pelan itu tidak harus dibesar-besarkan.