Krisis Xenofobia Afrika Selatan 2026: Garis Masa dan Fakta Utama

Pada tarikh berkenaan, ribuan orang berarak di beberapa bandar utama Afrika Selatan. Kebanyakan perarakan berlangsung secara aman, namun terdapat insiden keganasan dan penjarahan di sesetengah lokasi . Penganjur turut mengancam untuk meneruskan protes setiap minggu .

Human Rights Watch laporkan serangan vigilante

Dalam laporan bertarikh 20 Mei 2026, Human Rights Watch (HRW) berkata kumpulan vigilante telah melakukan serangan xenofobia terhadap warga asing dari Afrika dan Asia pada April serta Mei, dengan tindak balas polis dan pihak berkuasa yang lemah atau tidak mencukupi . HRW secara khusus menamakan gerakan March and March sebagai penggerak demonstrasi yang berakhir dengan keganasan, termasuk insiden maut .

Di Johannesburg dan Durban, kumpulan vigilante dilaporkan bergerak dari rumah ke rumah untuk mencari pendatang tanpa dokumen. Sebahagian daripada mereka yang ditemui didakwa dipukul atau diserahkan kepada polis . Testimoni yang dikumpulkan EL PAÍS menggambarkan ketakutan penduduk di kawasan kejiranan migran. Seorang mangsa berkata: “Malah di hadapan polis pun mereka boleh memukul kamu dan tiada siapa melindungi kamu” .

Lebih 160,000 orang melarikan diri

Menurut France 24, lebih 160,000 orang telah meninggalkan Afrika Selatan akibat rusuhan anti-pendatang menjelang akhir Julai 2026 . Kenya, Malawi, Nigeria dan Uganda antara negara yang memulakan usaha penghantaran pulang rakyat mereka .

Sekurang-kurangnya empat migran disahkan terbunuh, walaupun sesetengah kerajaan asing mendakwa jumlah sebenar mungkin lebih tinggi . Lebih 50,000 pendatang tanpa dokumen pula dilaporkan dihantar pulang dalam tempoh sebulan ketika tindakan penguatkuasaan memuncak .

Angka tersebut merangkumi penghantaran pulang serta tindakan penguatkuasaan kerajaan, di samping perpindahan sukarela mereka yang takut akan keselamatan diri. Warga Zimbabwe dan Malawi membentuk antara kumpulan terbesar yang meninggalkan negara itu .

Ghana sediakan pakej “Welcome Home”

Ghana melancarkan operasi pemindahan sukarela secara berperingkat untuk rakyatnya yang mahu pulang. Pakej sokongan kerajaan, yang dikenali sebagai “Welcome Home”, merangkumi:

• Geran penyepaduan semula: GH¢5,000 bagi setiap individu;
• Elaun perjalanan dan pengangkutan: GH¢500;
• Barangan bantuan daripada National Disaster Management Organisation (NADMO);
• Pendaftaran percuma di bawah National Health Insurance Scheme (NHIS);
• Perkhidmatan kaunseling dan sokongan psikososial; serta
• Bantuan penempatan pekerjaan dan perniagaan .

Jumlah tunai yang dinyatakan dalam pakej utama ialah GH¢5,500 — bukan GH¢15,500 — berdasarkan pecahan geran GH¢5,000 dan bantuan pengangkutan GH¢500 yang dilaporkan . Barangan bantuan, pendaftaran NHIS serta khidmat pekerjaan dan kaunseling adalah faedah tambahan, bukan jumlah tunai yang dinyatakan.

Fasa pertama membawa pulang kira-kira 300 warga Ghana pada Mei 2026 . Dalam fasa kedua yang diumumkan pada akhir Julai, kira-kira 1,000 lagi rakyat Ghana dijangka dipindahkan, dengan sokongan ahli perniagaan Ibrahim Mahama . Keseluruhan rancangan pemindahan melibatkan hampir 2,000 orang .

Pada 22 Julai, warga Ghana turut mengemukakan petisyen kepada Mahkamah Jenayah Antarabangsa (ICC) untuk meminta siasatan terhadap keganasan xenofobia tersebut . Afrika Selatan menolak petisyen berkenaan .

Ketegangan Nigeria-Afrika Selatan meningkat

Pada 24 Julai, Presiden Afrika Selatan Cyril Ramaphosa menghantar delegasi khas ke Abuja yang diketuai Menteri Hubungan Antarabangsa dan Kerjasama, Ronald Lamola, bagi membincangkan krisis itu . Delegasi berkenaan tiba ketika kemarahan awam memuncak susulan dakwaan penyeksaan dan pembunuhan warga Nigeria, Chika Ibe, oleh anggota polis Afrika Selatan di Cape Town .

Presiden Nigeria Bola Tinubu dilaporkan tidak menerima sendiri delegasi tersebut. Sebaliknya, beliau mengarahkan mereka bertemu Menteri Negara bagi Hal Ehwal Luar, Duta Sola Enikanolaiye . Beberapa media Nigeria, termasuk Punch, Sahara Reporters, ThisDay dan Arise TV, melaporkan perkara itu .

Bagaimanapun, laporan kemudian menyatakan Tinubu akhirnya bersetuju menerima utusan tersebut selepas berbual melalui telefon dengan Ramaphosa . Percanggahan antara laporan awal dan laporan susulan bermakna perkembangan pertemuan itu perlu dibaca dengan berhati-hati.

Respons antarabangsa dan persoalan lebih besar

Krisis ini berlaku dalam konteks sejarah panjang serangan xenofobia di Afrika Selatan, yang pernah menyaksikan beberapa gelombang keganasan sejak 2008 . The New York Times melaporkan bahawa aktivis anti-pendatang kali ini kelihatan lebih tersusun, sementara tindak balas negara-negara Afrika lain juga lebih keras .

Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu sebelum ini telah menyuarakan kebimbangan terhadap peningkatan serangan . Selain petisyen kepada ICC, kementerian luar Ghana dan kumpulan masyarakat sivil turut meneroka saluran pelbagai hala. Namun, tiada bukti yang tersedia dalam laporan sumber ini untuk mengesahkan bahawa Komuniti Ekonomi Negara-Negara Afrika Barat (ECOWAS) telah memberikan sokongan rasmi atau bahawa petisyen khusus telah dikemukakan kepada Kesatuan Afrika (AU).

Menjelang akhir Julai 2026, protes mingguan masih berterusan dan keadaan kekal tidak menentu. Tanpa langkah berkesan untuk melindungi warga asing, menangani keganasan vigilante dan menyelesaikan punca ketegangan, krisis ini berisiko terus menjejaskan hubungan antara negara-negara Afrika.