Panggilan Netanyahu-Rubio berlaku ketika ICC berdepan tekanan paling hebat

Netanyahu menggambarkan mahkamah itu sebagai sebuah “kelompok korup” dan menyatakan bahawa perbualan tersebut tertumpu pada kempen AS terhadap ICC . Kenyataan itu dibuat pada awal mesyuarat kabinet Israel, sebelum Netanyahu berlepas ke Washington untuk bertemu Presiden Donald Trump .

Dari sudut politik, panggilan tersebut menunjukkan bahawa Israel sedang menyelaraskan pendiriannya secara langsung dengan pentadbiran AS pada minggu yang amat penting untuk masa depan ICC. Namun, sumber yang tersedia tidak menunjukkan bahawa panggilan itu menghasilkan keputusan undang-undang baharu berhubung waran tangkap Netanyahu.

Karim Khan disingkirkan selepas undian luar biasa

Pada 24 Julai, Perhimpunan Negara-Negara Pihak ICC mengundi untuk menyingkirkan Karim Khan daripada jawatan pendakwa raya. Keputusan itu ialah 82 undi menyokong, 13 menentang dan 15 berkecuali .

Penyingkiran itu dibuat selepas siasatan selama 18 bulan dan penggantungan Khan pada Jun 2026 . Beliau menafikan dakwaan salah laku seksual terhadap seorang kakitangan junior dan menyifatkan proses yang membawa kepada penyingkirannya sebagai tidak sah .

Keputusan itu penting atas dua sebab. Pertama, ia merupakan tamparan institusi kepada ICC ketika mahkamah tersebut sudah diasak dari luar. Kedua, Khan ialah pendakwa raya yang sebelum ini memohon waran tangkap terhadap Netanyahu. Walaupun begitu, hubungan antara kedua-dua perkara ini tidak membuktikan bahawa penyingkiran Khan dibuat kerana waran tersebut; keputusan rasmi yang tersedia mengaitkan penyingkirannya dengan prosiding tatatertib berhubung dakwaan salah laku .

Kempen AS untuk “melumpuhkan” ICC

Pada 13 Julai, Rubio mengumumkan kempen menyeluruh kerajaan AS untuk “merombak ancaman” ICC terhadap kedaulatan Amerika. Jabatan Negara AS menyifatkannya sebagai usaha seluruh kerajaan untuk melumpuhkan secara sistematik keupayaan ICC beroperasi, menyasarkan anggota tentera atau pegawai AS, atau mengancam kedaulatan Amerika .

Rubio turut menerbitkan tulisan pendapat yang berhujah bahawa ICC boleh mengatasi mahkamah dan perlembagaan negara berdaulat, termasuk Amerika Syarikat . Antara langkah yang disebut dalam laporan berkaitan ialah tekanan diplomatik, pembatalan visa, sekatan perjalanan dan sekatan terhadap kakitangan ICC .

AS bukan negara anggota ICC, tetapi Washington berusaha mempengaruhi negara sekutu supaya menolak bidang kuasa mahkamah itu. Amnesty International menyifatkan kempen tersebut sebagai “tercela”, manakala ICC sendiri cuba menentang tekanan berkenaan .

Mengapa pengunduran Venezuela turut menjadi perhatian?

Pada hari yang sama dengan undian menyingkirkan Khan, Venezuela memaklumkan kepada Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu bahawa negara itu akan berundur daripada ICC secara “tidak boleh ditarik balik”. Kerajaan Venezuela mendakwa mahkamah tersebut bersikap berat sebelah dari segi geografi terhadap negara-negara Selatan Global, termasuk di Afrika dan Amerika Latin .

Jabatan Negara AS mengalu-alukan keputusan itu dan menyifatkannya sebagai sebahagian daripada kerjasama kerajaan sementara Venezuela dengan usaha pimpinan Amerika untuk merombak ICC . Sebaliknya, misi hak asasi manusia PBB berkata pengunduran tersebut menjejaskan usaha memastikan pertanggungjawaban terhadap jenayah serius .

Pengumuman Venezuela tidak bermakna semua proses ICC terhadap peristiwa terdahulu terpadam serta-merta. Namun, ia menambah tekanan politik terhadap mahkamah itu dan menjadi contoh bahawa kempen terhadap ICC mendapat sokongan daripada sekurang-kurangnya sebuah kerajaan yang sebelum ini merupakan negara pihak.

Adakah waran tangkap Netanyahu terbatal selepas Khan disingkirkan?

Berdasarkan maklumat undang-undang yang tersedia, penyingkiran Karim Khan tidak secara automatik membatalkan waran tangkap terhadap Netanyahu. Pendakwa raya boleh memohon waran, tetapi waran dikeluarkan oleh hakim ICC, termasuk kamar praperbicaraan, bukan oleh pendakwa raya seorang diri.

Kempen AS dan pengunduran Venezuela juga tidak mengubah kedudukan undang-undang waran itu terhadap negara-negara yang masih menjadi pihak kepada Statut Rom. Israel bukan anggota ICC. Oleh itu, implikasi utama waran tersebut berkaitan kewajipan negara anggota untuk menahan Netanyahu sekiranya beliau memasuki wilayah mereka, tertakluk kepada isu bidang kuasa dan tafsiran undang-undang yang berkenaan.

Bagaimanapun, sumber yang tersedia tidak menemui kenyataan rasmi ICC atau keputusan kehakiman baharu yang menjelaskan status waran itu selepas Khan disingkirkan. Maka, kesimpulan paling tepat ialah waran tersebut kekal berkuat kuasa sehingga ditarik balik atau dibatalkan secara rasmi oleh mahkamah.

Bagaimana semua peristiwa ini saling berkait?

Kesimpulannya, panggilan Netanyahu-Rubio berlaku pada saat tekanan terhadap ICC berada pada tahap paling tinggi. Ia menunjukkan sokongan politik peringkat tinggi antara Israel dan AS terhadap usaha melemahkan mahkamah tersebut, tetapi bukan bukti bahawa waran tangkap Netanyahu telah dibatalkan.

Penyingkiran Khan melemahkan kepimpinan ICC, sementara pengunduran Venezuela menghakis sokongan politiknya. Namun, kedua-dua perkembangan itu tidak dengan sendirinya memadamkan waran yang dikeluarkan oleh hakim. Cabaran terbesar kepada waran tersebut kini mungkin terletak pada keupayaan praktikal ICC untuk menegakkan keputusan dan mendapatkan kerjasama negara anggota ketika kempen AS terus berjalan.