Mengapa Harga Petrol dan Diesel Terus Meningkat Walaupun Minyak Mentah Lebih Murah?

Jawapan ringkasnya ialah dunia berdepan kekangan kapasiti penapisan yang serius. Bekalan minyak mentah masih mencukupi, tetapi loji penapisan yang diperlukan untuk menukarkannya kepada bahan api bagi pesawat, lori dan kereta tidak mencukupi atau tidak beroperasi sepenuhnya.

Crack spread rekod menunjukkan bekalan bahan api yang semakin ketat

Salah satu penanda aras utama ialah 3:2:1 crack spread. Ia menganggarkan margin teori apabila tiga tong minyak mentah diproses menjadi dua tong petrol dan satu tong diesel .

Menjelang Julai 2026, spread ini meningkat kepada kira-kira 70% hingga 75% daripada nilai setong minyak mentah. Pada awal Jun, kadarnya sekitar 45%, manakala pada awal tahun hanya 27% .

Margin penapisan petrol, diesel dan bahan api jet kini berada pada paras luar biasa tinggi kerana bekalan produk siap tidak mampu mengejar permintaan, walaupun harga bahan mentah menurun . Persatuan Pengangkutan Udara Antarabangsa (IATA) pula mengunjurkan purata crack spread bahan api jet boleh melebihi AS$57 setong pada 2026 .

Ini bermakna penapis minyak boleh memperoleh margin besar bagi setiap tong yang berjaya dihasilkan — tetapi jumlah tong yang boleh diproses sedang dihadkan oleh kapasiti dan gangguan operasi.

Stok diesel Amerika Syarikat jatuh ke paras terendah 23 tahun

Stok bahan api sulingan Amerika Syarikat — kategori yang merangkumi diesel dan minyak pemanas — jatuh ke paras terendah dalam 23 tahun pada Mei 2026 . Pentadbiran Maklumat Tenaga Amerika Syarikat (EIA) sebelum ini telah meramalkan stok bahan api sulingan akan berakhir pada 2025 dan 2026 di paras terendah dalam beberapa tahun, didorong oleh permintaan eksport yang kukuh serta kemerosotan pengeluaran domestik akibat penutupan loji penapisan .

Menjelang Jun 2026, stok bahan api sulingan berada pada paras terendah sejak 2003 . Apabila stok penimbal terlalu rendah, sebarang gangguan tambahan — walaupun bersifat sementara — boleh memberi tekanan terus kepada harga diesel dan minyak pemanas.

Gangguan di loji penapisan utama AS menambah tekanan

Dua gangguan besar di Amerika Syarikat mengetatkan bekalan bahan api di wilayah penting:

• Loji Penapisan Detroit milik Marathon Petroleum: Gangguan bekalan elektrik pada 5 Julai 2026 menyebabkan pembakaran gas terkawal di loji berkapasiti 140,000 tong sehari itu. Bekalan elektrik dipulihkan pada 6 Julai, tetapi unit pemprosesan masih dalam proses dihidupkan semula . Marathon juga melaporkan tempoh penyelenggaraan terancang kedua terbesar dalam sejarahnya pada suku pertama 2025, yang menjejaskan jumlah pemprosesan seluruh rangkaiannya .

• Loji Penapisan Trainer milik Delta Air Lines melalui Monroe Energy: Kebakaran berlaku pada 25 Jun 2026 di loji Pennsylvania berkapasiti 190,000 tong sehari. Empat pekerja cedera dan pengeluaran bahan api terganggu . Loji ini membekalkan kira-kira 40% hingga 50% keperluan bahan api domestik Delta . Pada Mac 2026, dua unit pemprosesan penting di loji sama turut mengalami gangguan tidak dirancang .

Gangguan tersebut mengurangkan kapasiti penapisan yang tersedia ketika sistem AS sudah pun ketat. Kesan paling besar dirasai dalam bekalan petrol, diesel dan bahan api jet di kawasan Midwest serta Pantai Timur.

Larangan eksport diesel Rusia dan serangan dron Ukraine

Rusia ialah antara pengeksport diesel terbesar dunia. Selepas serangan dron Ukraine sepanjang 2025 hingga 2026 merosakkan sebahagian kapasiti penyulingan dan pemecahan minyak di Rusia, negara itu mengenakan larangan eksport diesel.

Sumber langsung mengenai larangan eksport tersebut tidak diperoleh dalam carian yang tersedia. Namun, rangkaian sebab-akibat ini banyak dibincangkan oleh penganalisis pasaran tenaga: apabila diesel Rusia dikeluarkan daripada perdagangan global, pembeli terpaksa bersaing mendapatkan kargo alternatif dari pengeluar lain. Keadaan itu mengetatkan pasaran diesel antarabangsa dan menambah tekanan ke atas crack spread di seluruh dunia.

Konflik Iran memperhebatkan tekanan bekalan

Latar geopolitik yang lebih luas, termasuk konflik ketenteraan antara Amerika Syarikat dengan Iran, turut menambah tekanan. Konflik tersebut mengganggu bekalan bahan api global dan meningkatkan permintaan terhadap minyak mentah serta produk petroleum dari AS. Eksport yang lebih tinggi menyumbang kepada pengurangan stok bahan api sulingan AS .

Harga Brent melonjak daripada sekitar AS$70 setong sebelum konflik kepada setinggi AS$118 pada Mac 2026 . Walaupun harga minyak mentah kemudiannya menurun, gangguan terhadap rangkaian logistik bahan api global masih berterusan.

Bagaimana semua faktor ini berkait?

Kesimpulannya, harga minyak mentah dan harga bahan api siap tidak semestinya bergerak seiring. Minyak mentah ialah bahan asas, manakala petrol, diesel dan bahan api jet memerlukan kapasiti penapisan, pengangkutan serta stok simpanan yang mencukupi.

Selagi kapasiti penapisan global terus ditekan oleh gangguan operasi, penutupan loji, sekatan dan konflik geopolitik, harga bahan api boleh kekal tinggi walaupun harga minyak mentah jatuh.