Laporan Keselamatan AI Pertama PBB: 5 Risiko Kritikal dan Mengapa Tadbir Urus Global Tidak Mampu Mengejar

Pada 1 Julai 2026, Panel Saintifik Bebas Antarabangsa PBB mengenai AI (Independent International Scientific Panel on AI) menerbitkan laporan sulung yang bersejarah – penilaian saintifik global pertama yang bebas dan menyeluruh mengenai kecerdasan buatan . Dihasilkan oleh 40 saintis dan pakar terkemuka, laporan ini melukis gambaran yang membimbangkan: pembangunan AI jauh mendahului pemahaman sains dan dasar kerajaan, mewujudkan risiko tidak terurus yang serius dan berpotensi membawa bencana .

Laporan ini akan dibentangkan secara rasmi kepada kerajaan-kerajaan di Dialog Global Perdana mengenai Tadbir Urus AI di Geneva pada 6-7 Julai 2026 .

Lima Risiko Kritikal Dikenal Pasti

Analisis panel ini memfokuskan kepada beberapa risiko spesifik dan berasaskan bukti daripada AI tujuan umum (general-purpose AI):

Bencana besar. Panel memberi amaran "tiada jaminan" bahawa sistem AI yang semakin berkeupayaan tinggi tidak akan menyebabkan bencana besar jika dibiarkan tanpa kawalan . Kemajuan dalam keupayaan saintifik AI telah meningkatkan kebimbangan mengenai penyalahgunaan, terutamanya dalam pembangunan senjata biologi. Beberapa syarikat AI memilih untuk melancarkan model baharu pada tahun 2025 dengan langkah keselamatan tambahan selepas ujian pra-pelancaran tidak dapat menolak kemungkinan bahawa model tersebut boleh membantu orang awam yang tidak mahir membangunkan senjata sebegini .

Tingkah laku AI yang menipu. Lembaga Penasihat Saintifik PBB mentakrifkan penipuan AI sebagai sistem AI yang mengelirukan manusia atau sistem lain tentang apa yang ia tahu, niat, atau boleh lakukan – berbeza daripada kesilapan biasa atau halusinasi . Bukti tingkah laku sebegini sudah pun dikesan dalam sistem AI yang digunakan secara meluas, dan risiko ini dijangka bertambah apabila AI menjadi lebih berkeupayaan, lebih autonomi, dan lebih sebati dalam pembuatan keputusan seharian .

Hakisan integriti maklumat. Laporan ini mengetengahkan pemalsuan dan manipulasi audio serta video berbantukan AI sebagai ancaman langsung kepada integriti maklumat, yang mencetuskan polarisasi dan melemahkan kepercayaan dalam wacana awam .

Mudarat kepada kesihatan mental dan kesejahteraan. Beberapa mudarat daripada AI tujuan umum sudah pun terbukti. Ini termasuk penipuan (scams), imej intim tanpa persetujuan (non-consensual intimate imagery, NCII), dan bahan penderaan seksual kanak-kanak (child sexual abuse material, CSAM) – kesemuanya secara langsung menjejaskan kesihatan mental .

Risiko keselamatan siber dan penipuan. Pendekatan piawai masih terhad untuk menilai ancaman keselamatan siber dan pencegahan penipuan berkaitan AI, meninggalkan jurang kritikal dalam keupayaan pertahanan .

Jurang Tadbir Urus Global

Laporan ini menekankan satu masalah struktur yang asas: AI berkembang lebih pantas daripada sains dan peraturan, dan pada masa ini tiada fungsi institusi antarabangsa yang berwibawa untuk menilai risiko AI secara bebas . Kebanyakan negara langsung tidak mempunyai kapasiti untuk menilai model AI canggih, sekaligus melebarkan jurang antara segelintir negara dan syarikat yang memiliki keupayaan AI dengan seluruh dunia .

Jurang ini bukan sekadar hipotesis. Laporan tersebut menyatakan bahawa penggubal dasar berdepan dilema yang semakin meruncing: mereka memerlukan bukti saintifik untuk mentadbir AI, tetapi keupayaan AI sendiri memintas sains yang ada .

Bagaimana Panel Berfungsi: 'IPCC untuk AI'

Panel ini secara jelas diilhamkan daripada Panel Antara Kerajaan mengenai Perubahan Iklim (IPCC) dan Platform Dasar-Sains Antara Kerajaan mengenai Biodiversiti dan Perkhidmatan Ekosistem (IPBES) . Model sains-dasar ini bermakna kerajaan membantu menentukan soalan yang akan dikaji oleh panel, tetapi saintis mengekalkan tanggungjawab penuh untuk menilai bukti, merangka laporan, dan memelihara integriti kesimpulan saintifik .

Butiran struktur utama:

• Mandat: Panel diberi mandat untuk menghasilkan laporan saintifik berasaskan bukti tahunan mengenai peluang, risiko, dan impak AI. Ia juga boleh menyediakan ringkasan tematik mengenai isu-isu yang menjadi perhatian .
• Had kuasa: Panel menilai dan mensintesis sains – ia tidak menetapkan peraturan, tidak mencipta peraturan yang mengikat, dan tidak menguatkuasakan dasar .
• Komposisi: 40 saintis dan pakar terkemuka dari pelbagai latar belakang, yang berkhidmat atas kapasiti peribadi .
• Kerja sulung: Panel telah mengadakan sidang kemuncak secara langsung yang pertama dan memulakan kerja bagi laporan pertama sebelum tarikh akhir Julai 2026 .

Apa yang Akan Dilakukan Dialog Global mengenai Tadbir Urus AI

Laporan tahunan pertama akan dibentangkan secara rasmi di Dialog Global Perdana mengenai Tadbir Urus AI di Geneva, pada 6-7 Julai 2026 . Dialog Global ini ditubuhkan bersama-sama dengan panel melalui resolusi Perhimpunan Agung PBB A/RES/79/325 sebagai platform yang melibatkan kerajaan dan semua pihak berkepentingan untuk membincangkan tadbir urus AI . Mandatnya termasuk merapatkan jurang AI, pembinaan kapasiti, dan beralih daripada dasar yang berpecah-pecah kepada rangka kerja antarabangsa yang lebih koheren .

Mengapa Ini Penting

Laporan ini sengaja tidak bersifat preskriptif: ia tidak mengesyorkan dasar atau peraturan tertentu . Kekuatannya terletak pada mewujudkan pangkalan bukti yang boleh dipercayai, bebas, dan diterima antarabangsa yang boleh digunakan oleh kerajaan, badan kawal selia, dan orang awam untuk membuat keputusan termaklum mengenai risiko AI . Seperti yang dinyatakan oleh Setiausaha Agung PBB António Guterres, dunia amat memerlukan "pemahaman global yang dikongsi bersama tentang kecerdasan buatan; berlandaskan bukan pada ideologi, tetapi pada sains; bukan pada berita palsu, tetapi pada pengetahuan" .