Oman Tolak Yuran Transit Selat Hormuz: Apa Kata Menteri Luar Badr al-Busaidi dan Alternatif Model Selat Melaka

Alternatif Sukarela: Model Selat Melaka

Daripada tol wajib, Oman mencadangkan sistem yuran sukarela yang dimodelkan berdasarkan mekanisme yang mentadbir laluan melalui Selat Melaka di Asia Tenggara . Di bawah rancangan kompromi ini, negara-negara pengimport tenaga dan syarikat perkapalan akan diminta membayar sumbangan kecil yang tidak wajib untuk alat bantuan navigasi dan perkhidmatan dan bukannya tol transit mandatori. Cadangan itu memberikan Oman dan Iran akses kepada aliran hasil baharu sambil kekal dalam undang-undang maritim antarabangsa .

Muscat juga membuka koridor maritim sementara dengan kerjasama Pertubuhan Maritim Antarabangsa (IMO) pada 24 Jun, mengesahkan semula komitmennya terhadap laluan bebas dan selamat di bawah Undang-undang Laut . Kenyataan Oman menekankan bahawa laluan melalui koridor ini adalah "tanpa pengenaan yuran transit," secara langsung menentang usaha Iran untuk menggambarkan selat itu sebagai ruang untuk pengurusan bersama dan kos mandatori .

Perbezaan Kritikal: Yuran vs. Perkhidmatan Maritim

Busaidi membuat garis undang-undang yang tajam antara yuran transit wajib dan kos perkhidmatan maritim sukarela. Beliau menjelaskan bahawa perbincangan dengan Iran adalah mengenai perkhidmatan maritim sukarela—seperti perintisan, alat bantuan navigasi, dan pengurusan trafik—dan bukannya caj laluan wajib .

Kenyataan bersama Iran-Oman pada 23 Jun mengatakan kedua-dua negara akan "mengkaji kos yang akan dikenakan untuk perkhidmatan yang disediakan dalam mentadbir Selat Hormuz" . Oman sejak itu menegaskan ini bermakna pemulihan kos perkhidmatan pilihan, bukan tol transit . Seperti yang diberitahu Busaidi kepada The Guardian pada 29 Jun: "Kami tidak menyokong pengenaan tol ke atas laluan melalui Selat Hormuz, yang dilarang di peringkat antarabangsa—manakala yuran perkhidmatan adalah dibenarkan, dan perbincangan sedang dijalankan dengan pihak Iran mengenainya" .

Amaran Iran kepada Oman: Teguran Velayati

Ali Akbar Velayati, seorang penasihat kanan kepada Pemimpin Tertinggi Iran, mengeluarkan amaran yang semakin meningkat sepanjang akhir Jun yang ditafsirkan secara meluas sebagai teguran langsung kepada Oman kerana memutuskan hubungan dengan desakan harga Iran.

• Pada 6 Jun, beliau berhujah bahawa kuasa Iran yang semakin meningkat telah "memaksa" AS untuk mencari perjanjian dan bahawa "mimpi ngeri yang ditakuti Barat telah menjadi kenyataan" .
• Pada 8 Jun, beliau memberi amaran bahawa "Rintangan mempunyai keupayaan untuk mengunci kedua-dua Selat Hormuz dan Bab al-Mandeb" .
• Paling tajam pada 26 Jun, Velayati menyiarkan di X bahawa negara-negara Arab di sepanjang Teluk Parsi—termasuk Oman—"berhutang kestabilan mereka kepada pengurusan Iran ke atas Selat Hormuz" dan mengkritik kenyataan bersama AS-GCC daripada mesyuarat Manama .

Walaupun kenyataan ini ditujukan kepada negara-negara Arab Teluk secara umum, penganalisis menyatakan bahawa Oman adalah sasaran utama memandangkan pemergian diplomatiknya baru-baru ini daripada kedudukan Iran.

Mesyuarat Pertama Jawatankuasa Bersama Hormuz Iran-Oman

Pada 29 Jun 2026, Timbalan Menteri Luar Iran Kazem Gharibabadi dan Menteri Negara bagi Hal Ehwal Luar Oman Abdulaziz al-Hinai mengadakan mesyuarat pertama 'Jawatankuasa Bersama Hormuz' di Muscat . Gharibabadi berkata mereka "bertukar pandangan mengenai pelaksanaan peruntukan kenyataan bersama tentang pengurusan baharu Selat Hormuz," tetapi menegaskan bahawa "pusingan pertama rundingan teknikal" akan berlangsung hanya apabila semua syarat dipenuhi, dengan tarikh dan tempat dipersetujui .

Jawatankuasa itu mula-mula dipersetujui pada 23 Jun semasa lawatan Menteri Luar Iran Araghchi dan Speaker Parlimen Ghalibaf ke Muscat . Institut Kajian Perang (ISW) memberi amaran bahawa mekanisme ini boleh membolehkan Iran "mengawal transit melalui selat dan memutuskan untuk menyekat laluan mengikut budi bicaranya" .

Konteks Lebih Luas: Perjanjian AS-Iran, Tentangan GCC, dan Rundingan Doha

Kedudukan Oman tidak boleh difahami secara berasingan. Landskap geopolitik yang lebih luas pada akhir Jun 2026 termasuk:

• Perjanjian rangka kerja AS-Iran: Pada 17 Jun, Presiden Trump dan Presiden Iran Pezeshkian menandatangani memorandum persefahaman untuk menamatkan permusuhan dan membuka semula selat itu . Oman menyokong perjanjian ini dan berkata transit masa depan akan bebas yuran .
• Tentangan GCC: Pada mesyuarat Manama pada 25 Jun, Setiausaha Negara AS Marco Rubio dan menteri luar GCC mengeluarkan kenyataan bersama menentang sebarang tol di selat itu, yang kemudian diserang oleh Velayati .
• Iran menolak rancangan yang disokong PBB: Pada 25 Jun, Iran menolak rancangan Oman yang disokong PBB untuk memindahkan kapal yang terperangkap, menyebutnya sebagai fasa pertama cadangan pengurusan Oman yang lebih luas .
• Rundingan Doha: Perdana Menteri Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani melawat Muscat pada 24 Jun untuk memulakan rundingan yang melibatkan Iran, Iraq, dan negara-negara Arab Teluk mengenai masa depan operasi Hormuz, dengan negara-negara Teluk dijangka mendesak supaya tiada tol . Rundingan Doha yang dirancang dilihat sebagai venue seterusnya untuk perbincangan multilateral mengenai tadbir urus selat itu.
• Tindakan Iran yang berterusan: IRGC terus menyerang dan mengancam kapal untuk memajukan objektifnya mewujudkan kawalan jangka panjang ke atas laluan air .