Mengapa bekas pegawai AS mahu sekat jualan dan servis mesin cip ASML di China

Bekas pegawai Amerika Syarikat (AS) mahu penjualan dan servis mesin litografi ultraungu dalam (DUV) jenis rendaman di China dihentikan sepenuhnya. Hujah mereka: sekatan terhadap eksport mesin baharu sahaja masih meninggalkan ruang besar, kerana pengeluar cip China boleh terus menambah mesin dan mesin yang sudah dipasang juga memerlukan penyelenggaraan serta sokongan.

Cadangan itu bertujuan menutup kedua-dua ruang tersebut. Antara asas hujah mereka ialah anggaran bahawa kilang fabrikasi cip milik China telah memperoleh 343 sistem DUV rendaman menjelang awal 2026, dengan nilai keseluruhan berbilion dolar. Angka itu ialah anggaran, bukannya inventori yang disahkan secara terbuka.3

Mengapa mesin DUV rendaman penting?

Litografi ultraungu ekstrem (EUV) digunakan untuk menghasilkan cip paling canggih, dan China tidak mempunyai akses kepada sistem EUV. Namun, itu tidak bermakna China langsung tidak mampu menghasilkan cip yang lebih maju. Dengan menggunakan mesin DUV dan mengulangi proses pembentukan corak beberapa kali, pengeluar boleh membuat cip logik kelas 7 nanometer. Laporan mengenai teknologi ini menyatakan bahawa pengeluar cip China menggunakan mesin DUV untuk menghasilkan cip pada kelas nod tersebut tanpa EUV.15

Kebimbangan bekas pegawai itu ialah jumlah mesin DUV rendaman yang sudah dipasang mungkin membolehkan pengeluaran cip lebih maju diteruskan, termasuk cip yang berkaitan dengan kecerdasan buatan (AI). Sebab itulah anggaran jumlah mesin menjadi penting dalam hujah mereka: menghentikan pembelian baharu sahaja mungkin tidak segera menyekat pengeluaran jika mesin sedia ada terus berfungsi.315

Apa yang akan ditambah oleh larangan menyeluruh?

Peraturan eksport Belanda sudah mewajibkan lesen bagi sesetengah mesin litografi canggih. Cadangan yang lebih luas pula akan menyekat penjualan mesin DUV rendaman di seluruh China dan menghentikan servis bagi mesin yang sedang digunakan. Langkah itu akan melangkaui sekatan terhadap penghantaran tertentu atau syarikat yang disenaraikan secara individu.4

Servis penting kerana larangan jualan hanya menyentuh penghantaran akan datang. Laporan mengenai dua pengeluar cip memori utama China menyebut bahawa mesin yang mereka kumpulkan boleh menyokong rancangan pengembangan kapasiti selama tiga tahun. Namun, laporan itu merujuk kepada rancangan syarikat berkenaan sahaja; ia tidak membuktikan berapa lama setiap kilang cip di China boleh beroperasi tanpa mesin atau servis baharu.19

Apa yang boleh dan tidak boleh dilakukan oleh MATCH Act?

MATCH Act ialah laluan perundangan berasingan yang dicadangkan untuk meluaskan sekatan dan menyelaraskan peraturan AS dengan negara sekutu, termasuk Belanda dan Jepun. Menurut Reuters, versi rang undang-undang yang telah dikecilkan skopnya masih merangkumi sekatan seluruh negara terhadap mesin DUV rendaman ASML. Rang undang-undang itu masih cadangan, bukannya larangan menyeluruh yang sudah berkuat kuasa.12

Jika sekutu enggan menyelaraskan kawalan eksport mereka, laporan mengenai cadangan itu menyebut Washington boleh cuba menggunakan peraturan eksport AS—termasuk Peraturan Produk Langsung Asing yang diperluas—untuk meliputi peralatan yang mengandungi teknologi AS. Ini ialah mekanisme penguatkuasaan yang dicadangkan, bukan bukti bahawa AS boleh secara automatik mengenakan larangan servis menyeluruh terhadap pembekal Belanda tanpa kerjasama Belanda.9

Pertukaran kepentingan dan perkara yang masih belum pasti

Larangan itu boleh menjejaskan perniagaan ASML di China, tetapi angka jualan yang tersedia tidak menunjukkan dengan jelas kesan sekatan servis terhadap syarikat itu atau pengeluaran cip China. China menyumbang 19% daripada jualan bersih sistem ASML pada suku pertama 2026 dan 14% pada suku kedua, menurut angka yang dilaporkan.58

China juga sedang membangunkan mesin litografi rendaman sendiri. Laporan yang tersedia menyebut kemajuan dalam usaha itu, tetapi kelajuan pembangunan dan daya saing pilihan tempatan masih belum jelas.18 Ketidakpastian ini memberi kesan ke dua arah: mesin buatan tempatan mungkin kelak mengurangkan kesan sekatan, tetapi dalam masa terdekat larangan masih boleh mengehadkan akses kepada peralatan import dan sokongan servis.

Asas cadangan itu mudah: jika anggaran jumlah mesin sedia ada besar dan servis membantu memastikan mesin terus berguna, sekatan jualan sahaja mungkin meninggalkan banyak mesin beroperasi. Namun, jumlah tersebut belum disahkan sebagai inventori sebenar, MATCH Act belum menjadi undang-undang, dan kemajuan pengeluaran tempatan serta angka jualan ASML tidak membuktikan seberapa pantas larangan menyeluruh akan mengubah keupayaan China menghasilkan cip.