Dossier ICC Netanyahu terhadap Erdoğan: Mengapa Laluan Undang-undangnya Sukar

Laporan bahawa Benjamin Netanyahu mengarahkan pegawai Israel menyediakan kemungkinan kes di Mahkamah Jenayah Antarabangsa (ICC) terhadap Presiden Turki Recep Tayyip Erdoğan merujuk kepada dossier yang sedang disediakan—bukan pendakwaan. Dakwaan yang dilaporkan berkaitan layanan Turki terhadap masyarakat Kurdish dan sokongan yang didakwa kepada Hamas. Dakwaan itu belum dibuktikan oleh laporan berkenaan, dan setakat 27 September 2026, tiada pemfailan di ICC dilaporkan. 2

Langkah susulan dalam pertikaian lebih luas

Latar terdekatnya ialah pengumuman Turki bahawa negara itu akan meminta Interpol mengeluarkan Notis Merah untuk Netanyahu. Permintaan itu berkaitan kes jenayah di Turki mengenai pemintasan flotila bantuan yang menuju ke Gaza. Proses Interpol berbeza daripada prosiding ICC; pengumuman Turki itu tidak bermakna Interpol telah mengeluarkan notis berkenaan. 110

Dossier Israel dilaporkan sedang disediakan selepas langkah Turki itu, tetapi masa kejadian sahaja tidak membuktikan motif Netanyahu. Ketegangan antara kedua-dua negara juga lebih luas: Erdoğan mengkritik Israel berhubung Gaza, manakala Netanyahu menolak tuduhan pembunuhan beramai-ramai dan menuduh Turki menempatkan pemimpin Hamas. Pegawai Turki menyifatkan tuduhan Netanyahu sebagai tidak berasas. 17

Dalam suasana ini, penyediaan dossier mungkin berfungsi sebagai isyarat politik atau usaha mengalihkan perhatian antarabangsa. Namun, itu ialah tafsiran terhadap masa langkah tersebut dibuat—bukan penjelasan yang disahkan oleh Netanyahu, dan bukan bukti bahawa kes boleh diteruskan. 2

Mengapa kes di ICC berdepan halangan

Menyediakan fail tidak bermakna kes ICC sudah dibuka. Pendakwa ICC menilai maklumat dan bidang kuasa secara bebas. Individu, organisasi dan kerajaan boleh menyampaikan maklumat, tetapi Statut Rom menetapkan laluan rujukan tertentu, termasuk rujukan oleh negara pihak atau Majlis Keselamatan PBB, selain siasatan yang dimulakan oleh pendakwa. 6

Mahkamah perlu mempunyai asas bidang kuasa. ICC boleh menjalankan bidang kuasa apabila jenayah berkaitan dilakukan di wilayah negara pihak atau negara yang menerima bidang kuasa mahkamah, atau oleh warganegara negara sedemikian. Rujukan oleh Majlis Keselamatan PBB juga merupakan satu laluan. Turki bukan pihak kepada Statut Rom, dan laporan turut menyatakan Israel bukan pihak. Keadaan itu tidak secara automatik menutup kemungkinan bidang kuasa ICC, tetapi lokasi dakwaan dan kaitan bidang kuasa yang terpakai menjadi penting. 414

Dakwaan mesti termasuk dalam kategori jenayah yang boleh dibicarakan oleh ICC. Bidang kuasa mahkamah meliputi pembunuhan beramai-ramai, jenayah terhadap kemanusiaan, jenayah perang dan jenayah pencerobohan—bukan setiap dakwaan serius atau pertikaian politik. Pendakwa perlu mempunyai bukti tentang jenayah tertentu dalam lingkungan bidang kuasa itu serta tanggungjawab peribadi Erdoğan. Dakwaan bahawa seseorang memberi sokongan kewangan kepada Hamas, dengan sendirinya, tidak membuktikan kedua-dua perkara tersebut. 6

Isyarat diplomatik, belum menjadi pendakwaan

Laporan itu menyebut pegawai sedang mengumpulkan dakwaan, bukannya ICC telah memulakan siasatan, mengemukakan pertuduhan atau mengeluarkan waran. Tanpa laluan bidang kuasa yang jelas dan bukti yang memenuhi piawaian undang-undang mahkamah, kepentingan segera dossier itu mungkin lebih bersifat politik: ia menambah satu lagi bab dalam pertikaman lidah Ankara-Jerusalem. Sama ada langkah itu boleh bergerak lebih jauh masih belum pasti. 26