13 Juta Buku Musnah: Serangan Rusia Gugat Masa Depan Penerbitan Ukraine

Serangan peluru berpandu dan dron Rusia sepanjang musim panas 2026 bukan sekadar memusnahkan stok buku di Ukraine. Ia menjejaskan keseluruhan rangkaian yang membawa sebuah buku daripada manuskrip kepada pembaca: mesin cetak, kemudahan jilidan, gudang, pejabat penerbit dan kedai buku.

Kementerian Kebudayaan Ukraine menyatakan bahawa lebih 13 juta buku yang baru dicetak musnah dalam tempoh dua bulan — kira-kira satu pertiga daripada jumlah cetakan tahunan negara itu. Kerugian langsung dianggarkan sekurang-kurangnya 1.75 bilion hryvnia, bersamaan kira-kira AS$39.3 juta. 18

Bukan sekadar buku terbakar, tetapi rantaian bekalan terputus

Kehilangan tunggal terbesar yang dilaporkan berlaku pada 1 Ogos, apabila serangan dron Rusia mengenai pusat logistik dan gudang milik penerbit Ranok di Kharkiv. Kira-kira 8 juta buku musnah, termasuk 620,000 buku teks. Kemudahan itu turut menyimpan buku milik penerbit lain serta rangkaian kedai buku KnyhoLand. Ini menunjukkan bagaimana satu serangan terhadap sebuah gudang boleh menjejaskan pasaran buku yang jauh lebih luas. 18

Infrastruktur penerbitan di Kyiv turut terkena tempias. Serangan peluru berpandu dan dron pada malam 18–19 Julai memusnahkan gudang penerbit #knygolove, memusnahkan pejabat Mison, merosakkan pejabat Arc.ua serta menjejaskan teruk kemudahan percetakan Konvi. Lebih 850,000 buku dilaporkan musnah atau rosak dalam serangan itu.

Di Konvi, kerosakan bukan hanya melibatkan naskhah yang telah dicetak. Ruang pengeluaran, peralatan percetakan dan keupayaan menjilid buku turut rosak. Mesin khusus seperti ini memerlukan kos dan masa yang jauh lebih besar untuk diganti berbanding mencetak semula satu judul, menyebabkan penerbit berdepan masalah serentak: kehilangan inventori, kapasiti pengeluaran dan rangkaian pengedaran. 18

Buku teks sekolah menjadi keperluan paling mendesak

Masa serangan menjadikan isu pendidikan sangat segera. Kemudahan Konvi diserang ketika ia sedang meningkatkan pengeluaran 1.3 juta buku teks sekolah — kira-kira 10% daripada keperluan buku teks Ukraine, menurut laporan BBC. 17

Kehilangan di gudang Ranok pula melibatkan ratusan ribu buku teks, manakala kerosakan lebih awal di Konvi telah pun meletakkan penghantaran yang dirancang bagi tahun persekolahan dalam keadaan berisiko. 18

Kesannya bukan sekadar kekurangan buku untuk dijual. Proses mencetak, menjilid dan menghantar bahan pembelajaran perlu mematuhi jadual yang ketat sebelum sesi sekolah bermula. Apabila sebuah pusat pengeluaran lumpuh, jadual itu sendiri boleh runtuh.

Penerbit bebas berdepan pemulihan yang lebih panjang

Bilangan buku yang musnah boleh dikira, tetapi kesan terhadap keupayaan menerbitkan karya baharu lebih sukar diukur. Penerbit memerlukan tunai untuk membaiki premis, menggantikan mesin, mencetak semula judul penting dan membina semula saluran pengedaran. Ini boleh mengurangkan dana untuk menempah karya, menyunting manuskrip dan memasarkan penulis baharu.

Tekanan ini amat ketara dalam penerbitan buku kanak-kanak, yang bergantung pada cetakan berilustrasi dan berwarna — proses yang lebih mahal — sambil bertindih dengan permintaan bagi bahan sekolah. Laporan mengenai sektor ini menonjolkan kebimbangan bahawa penerbit bebas yang lebih kecil mungkin kurang mampu mengambil risiko terhadap penulis sulung, sekali gus mengecilkan laluan untuk generasi seterusnya sastera Ukraine. 18

Atas sebab itu, penerbit dan institusi kebudayaan melihat kemusnahan ini sebagai lebih daripada kemerosotan perniagaan. Rumah percetakan, gudang dan kedai buku ialah infrastruktur yang membolehkan sastera berbahasa Ukraine sampai ke sekolah, keluarga dan pembaca. Serangan berulang melemahkan institusi bebas yang menyokong kehidupan sastera serta kebudayaan negara itu.

Apa tujuan inisiatif geran AS$500,000?

Kementerian Kebudayaan Ukraine, KSE Charitable Foundation, Institut Buku Ukraine dan Book Arsenal sedang membangunkan program geran untuk penerbit kecil Ukraine. Sasaran kutipan dana ialah AS$500,000, dengan matlamat membantu penerbit terus beroperasi dan mengurangkan kerentanan mereka terhadap gangguan semasa perang. Permohonan geran dirancang dibuka pada November 2026.

Dana itu ialah langkah untuk memastikan operasi dapat diteruskan, bukannya pengganti penuh kepada kerugian yang dialami. Berbanding kerugian langsung sekurang-kurangnya AS$39.3 juta, sasaran AS$500,000 bersamaan kira-kira 1.3% daripada jumlah tersebut. Anggaran kerugian langsung itu pula tidak merangkumi sepenuhnya kos bangunan yang rosak, kapasiti pengeluaran yang hilang, jualan yang terganggu atau pelaburan yang tertangguh. 18

Cabaran utama Ukraine kini dua serampang: memulihkan buku dan kemudahan yang musnah, sambil memastikan penerbit masih mempunyai keupayaan kewangan untuk menerbitkan karya bagi generasi pembaca dan penulis yang seterusnya.