Gates Foundation peruntuk sekurang-kurangnya US$1 bilion untuk AI yang lebih saksama

Gates Foundation mengumumkan komitmen untuk membelanjakan sekurang-kurangnya US$1 bilion dalam tempoh dua tahun bagi meluaskan akses kepada kecerdasan buatan (AI), khususnya untuk komuniti yang sering tercicir daripada gelombang perubahan teknologi. Tumpuannya ialah persekitaran berpendapatan rendah, dengan gabungan penggunaan praktikal dalam perkhidmatan awam dan pelaburan dalam data, bahasa serta tadbir urus tempatan. 112

Premisnya jelas: AI boleh memburukkan jurang antara negara kaya dan negara miskin jika alat, data latihan dan manfaatnya dikuasai oleh pihak yang sudah paling mendapat layanan pasaran. Laporan Goalkeepers 2026 oleh yayasan itu menggesa haluan berbeza—AI yang dibina dan digunakan berasaskan keperluan tempatan serta kepentingan awam. 112

Ke mana US$1 bilion itu akan disalurkan?

Yayasan itu menggariskan empat bidang utama bagi komitmen dua tahun tersebut:

• Pendidikan: kira-kira 40% — termasuk tutor AI serta alat untuk menyokong pengajaran dan pembelajaran.
• Penjagaan kesihatan: kira-kira 40% — termasuk aplikasi AI untuk petugas kesihatan dan sistem kesihatan.
• Pertanian: kira-kira 10% — seperti nasihat dan alat yang relevan dengan keadaan setempat bagi petani kecil.
• Asas digital: kira-kira 10% — termasuk set data dan infrastruktur lain supaya AI boleh berfungsi dalam bahasa yang kurang mendapat liputan serta konteks tempatan. 7811

Peratusan ini ialah gambaran peruntukan peringkat tinggi, bukannya senarai terbuka geran individu atau kontrak dengan vendor. Bahan yayasan dan laporan media menerangkan bidang keutamaan, tetapi belum menyenaraikan belanjawan lengkap mengikut projek. 112

Mengapa bahasa dan data tempatan menjadi isu utama

Salah satu matlamat utama inisiatif ini ialah mengurangkan ketidakseimbangan bahasa dan data yang terbina dalam banyak sistem AI moden. Gates Foundation menyatakan bahawa lebih 90% data yang digunakan bagi model bahasa besar (LLM) awal datang daripada sumber berbahasa Inggeris. Keadaan ini boleh menjadikan sistem kurang berguna, atau kurang boleh dipercayai, bagi komuniti yang bahasa dan pengalaman mereka kurang terwakili dalam bahan latihan. 12

Justeru, pendekatan yang dicadangkan ialah menyokong data bahasa tempatan dan alat yang direka mengikut keadaan setempat, sambil memberi lebih penekanan kepada keupayaan negara serta komuniti untuk mentadbir dan melindungi data mereka. Ini bukan semata-mata soal menterjemah chatbot sedia ada; ia menyentuh persoalan sama ada sistem asas itu benar-benar mencerminkan pengguna, institusi dan keutamaan setempat. 12

Rakan kongsi yang didokumenkan: OpenAI dan Anthropic

OpenAI: Horizon 1000 bermula di Rwanda

Gates Foundation dan OpenAI telah bersama-sama menjanjikan US$50 juta dalam bentuk pembiayaan, teknologi dan sokongan teknikal untuk Horizon 1000, sebuah inisiatif bagi mengukuhkan penjagaan kesihatan primer di Afrika. Program ini bermula di Rwanda dan bertujuan menyokong pemimpin Afrika menentukan cara AI boleh meningkatkan sistem kesihatan mereka. 216

Sasarannya ialah mencapai 1,000 klinik kesihatan primer serta komuniti di sekelilingnya menjelang 2028. Program ini direka untuk menyokong petugas barisan hadapan dan memperkukuh kapasiti sistem kesihatan, bukan memperkenalkan teknologi semata-mata. 1316

Reuters melaporkan kerjasama itu turut dibingkaikan sebagai usaha membantu sistem kesihatan mengurangkan kesan pemotongan bantuan antarabangsa. 2

Anthropic: komitmen berasingan US$200 juta untuk barangan awam

Pada Mei, Anthropic dan Gates Foundation mengumumkan komitmen US$200 juta selama empat tahun untuk barangan awam berkaitan AI dalam bidang termasuk kesihatan global, pendidikan, pertanian dan mobiliti ekonomi. Kerjasama itu menggabungkan geran, reka bentuk program dan kepakaran Gates Foundation dengan kredit penggunaan Claude serta sokongan kakitangan teknikal daripada Anthropic.

Komitmen itu berasingan daripada ikrar US$1 bilion untuk dua tahun, namun sehaluan dari segi matlamat luasnya: menggunakan AI dalam bidang yang mungkin tidak menghasilkan alat berguna untuk komuniti terpinggir jika hanya bergantung pada insentif komersial.

Apa yang diketahui tentang Google dan Microsoft

Bahan yang diberikan tidak mengesahkan sebarang kerjasama rasmi baharu dengan Google atau Microsoft sebagai sebahagian daripada pengumuman US$1 bilion itu. Hubungan Bill Gates dengan Microsoft tidak dengan sendirinya membuktikan Microsoft menyertai inisiatif ini. Begitu juga, sumber yang tersedia tidak mendokumenkan kerjasama Google yang dikaitkan dengan ikrar tersebut. 112

Akses dan keselamatan perlu bergerak bersama

Bill Gates memberi amaran bahawa AI boleh membantu mengecilkan ketidaksamaan atau mencipta bentuk ketidakadilan baharu, bergantung pada cara ia dibangunkan dan digunakan. Kebimbangan yang dinyatakan yayasan itu ialah pasaran cenderung menawarkan alat paling berkuasa terlebih dahulu kepada individu dan institusi yang sudah mampu membayarnya. 112

Namun, yayasan itu bukan menganggap penggunaan AI yang lebih pantas sebagai sesuatu yang baik tanpa syarat. Gates turut menekankan risiko seperti penipuan berasaskan AI, maklumat palsu, deepfake, pengawasan dan serangan siber. Beliau menulis bahawa penyerang memperoleh keupayaan AI baharu lebih pantas berbanding pihak pertahanan menutup kelemahan yang ada.

Maksudnya, AI yang saksama memerlukan dua perkara pada masa yang sama:

1. Akses praktikal kepada sistem yang menjawab keperluan kesihatan, pendidikan dan mata pencarian.
2. Pengawal selia serta kawalan tempatan terhadap cara sistem diuji, ditadbir, dilindungi dan digunakan.

Bukti yang tersedia menyokong kerangka akses bersama perlindungan ini. Namun, ia tidak menyokong anggapan bahawa ikrar US$1 bilion itu ialah jawapan menyeluruh kepada keselamatan model AI termaju, atau komitmen kepada dasar khusus memperlahankan pembangunan AI. 12

Mengapa masa pengumuman ini penting

Pengumuman ini dibuat ketika belanjawan bantuan global berada di bawah tekanan dan kerajaan di seluruh dunia membahaskan tadbir urus AI. Gates memberi amaran bahawa pengurangan 20% dalam pembiayaan kesihatan boleh menyebabkan tambahan 12 juta kematian kanak-kanak menjelang 2045, manakala Horizon 1000 secara jelas bertujuan membantu sistem kesihatan Afrika menghadapi pengurangan bantuan antarabangsa. 2

Kepentingan inisiatif ini terletak pada usaha meletakkan keperluan negara berpendapatan rendah dan sederhana—bahasa tempatan, penyampaian perkhidmatan awam, tadbir urus data dan kuasa membuat keputusan di peringkat tempatan—dalam agenda AI ketika sumber serta pengaruh teknologi itu masih tertumpu di tempat lain. Skalanya tidak menyamai perbelanjaan sektor swasta untuk AI termaju, tetapi ia merupakan usaha filantropi besar untuk mempengaruhi siapa yang boleh membentuk dan mendapat manfaat daripada sistem yang semakin memasuki kehidupan seharian. 112

Kesimpulan

Pelan Gates Foundation ialah usaha sekurang-kurangnya US$1 bilion selama dua tahun untuk menjadikan AI lebih berguna kepada tempat dan golongan yang mungkin tercicir. Perbelanjaannya lebih berat kepada kesihatan dan pendidikan, di samping sokongan khusus untuk pertanian serta asas data yang diperlukan bagi bahasa kurang diwakili. 178

Contoh pelaksanaan paling jelas setakat ini ialah projek kesihatan Horizon 1000 yang bermula di Rwanda bersama OpenAI, dan kerjasama barangan awam berasingan bersama Anthropic. Persoalan seterusnya ialah sejauh mana yayasan itu dapat menterjemahkan peruntukan peringkat tinggi ini kepada projek yang diterajui secara tempatan—serta membuktikan bahawa AI benar-benar memperbaiki hasil kehidupan tanpa memburukkan privasi, keselamatan atau ketidaksamaan. 16