Perancis Rombak Larangan Media Sosial Bawah 15 Tahun, Macron Desak Peraturan Se-EU

Perancis sedang mencuba pendekatan baharu untuk mengehadkan penggunaan media sosial oleh kanak-kanak bawah 15 tahun selepas larangan menyeluruh yang diluluskan sebelum ini dibatalkan oleh mahkamah tertingginya. Pada masa sama, Presiden Emmanuel Macron mendesak Kesatuan Eropah (EU) supaya menetapkan had umur minimum yang sama di seluruh blok.

Pertaruhan dasarnya bukan sekadar keselamatan kanak-kanak dalam talian. Ia juga melibatkan hak remaja untuk bersuara dan berkomunikasi, privasi dalam pengesahan umur, serta peraturan pasaran digital EU yang merentas sempadan. 458

Mengapa larangan asal Perancis dibatalkan?

Parlimen Perancis meluluskan undang-undang pada Julai yang pada asasnya melarang kanak-kanak bawah 15 tahun daripada menggunakan platform media sosial. 5

Namun, Majlis Perlembagaan Perancis (Constitutional Council), badan yang menilai kesesuaian undang-undang dengan Perlembagaan, membatalkan sekatan utama itu pada Ogos. Badan tersebut memutuskan bahawa larangan berkenaan merupakan pelanggaran yang tidak perlu dan tidak seimbang terhadap kebebasan bersuara serta kebebasan berkomunikasi bagi golongan muda yang terkesan. 58

Maksudnya, mahkamah tidak semestinya menolak matlamat melindungi kanak-kanak dalam talian, tetapi mendapati kaedah larangan menyeluruh itu terlalu luas berbanding tujuan yang hendak dicapai.

Apakah yang berubah dalam draf baharu?

Kerajaan Perancis kini telah memaklumkan draf yang disemak semula kepada Suruhanjaya Eropah. Berdasarkan laporan yang tersedia, draf itu tidak lagi menggunakan model larangan akses sepenuhnya yang telah dibatalkan. Sebaliknya, ia dilihat menuju ke arah sekatan lebih tertumpu terhadap fungsi platform tertentu yang boleh mendatangkan mudarat kepada pengguna bawah 15 tahun. 8

Butiran muktamad masih belum jelas dalam bukti yang tersedia. Ini termasuk senarai lengkap ciri yang akan terlibat, mekanisme penguatkuasaan dan kaedah pengesahan umur yang akan digunakan.

Pendekatan baharu itu cuba memenuhi dua syarat penting:

• Lebih sempit dari sudut perlembagaan — menyasarkan risiko atau ciri tertentu, bukan menghalang semua bentuk komunikasi dalam talian bagi bawah 15 tahun.
• Serasi dengan undang-undang EU — tidak mewujudkan halangan nasional yang tidak wajar terhadap perkhidmatan digital rentas sempadan. 58

Proses memaklumkan draf kepada Suruhanjaya Eropah memberi ruang kepada institusi EU itu untuk menilai sama ada cadangan Perancis sejajar dengan rangka kerja perkhidmatan digital EU sebelum undang-undang berkenaan diteruskan. 8

Mengapa Macron mahukan larangan di peringkat EU?

Dalam surat bertarikh 29 Ogos kepada Presiden Suruhanjaya Eropah Ursula von der Leyen, Macron menyeru agar undang-undang EU diwujudkan untuk melarang akses media sosial bagi kanak-kanak bawah 15 tahun. Beliau mahu peraturan “Eropah”, bukannya 27 sistem kebangsaan yang berbeza-beza. 47

Desakan itu muncul selepas kegagalan undang-undang Perancis sendiri. Namun, ia juga mencerminkan hujah lebih luas: platform global sukar dikawal melalui peraturan negara demi negara, manakala piawaian EU yang seragam berpotensi menyediakan asas undang-undang dan pelaksanaan yang lebih konsisten. 47

Belum ada pendirian tunggal EU yang dipersetujui. Perbezaan utama termasuk had umur yang patut digunakan, jenis perkhidmatan yang perlu diliputi, sama ada sekatan berupa larangan akaun sepenuhnya atau hanya sekatan ciri tertentu, dan kesan pengesahan umur terhadap privasi pengguna. 7

Negara Eropah lain turut menekan EU

Belanda dan Sepanyol turut menyokong umur minimum di peringkat EU untuk penggunaan media sosial. Kedua-duanya mahu penguatkuasaan diselaraskan di peringkat Eropah, malah mencadangkan skop itu berpotensi diperluas kepada permainan video, chatbot kecerdasan buatan (AI) dan perkhidmatan digital lain yang dianggap berisiko. 7

Suruhanjaya Eropah pula dijangka mengemukakan cadangannya sendiri dalam isu ini. Maka, gesaan Macron adalah sebahagian daripada perbahasan dasar EU yang sedang berkembang, bukannya usaha Perancis secara bersendirian. 7

Bagaimana pendekatan negara lain berbeza?

Australia dilaporkan menjadi negara pertama yang melaksanakan larangan media sosial bagi bawah 16 tahun. Langkah itu meliputi perkhidmatan besar seperti TikTok, YouTube, Instagram dan Facebook. 3

United Kingdom pula merancang larangan media sosial bagi bawah 16 tahun menggunakan model Australia. Selain itu, beberapa fungsi berisiko — seperti siaran langsung dan hubungan daripada orang tidak dikenali — akan dihadkan untuk bawah 18 tahun. Peraturan awal dijangka dibawa ke Parlimen sebelum Krismas, dengan perlindungan dijangka dilaksanakan pada musim bunga 2027. 12

Jepun mengambil laluan yang lebih berhati-hati. Tiada larangan menyeluruh terhadap media sosial bagi kanak-kanak dikenal pasti dalam bukti yang tersedia; perbincangan dasar di sana lebih tertumpu pada semakan umur yang lebih kukuh, tetapan lalai lebih selamat dan tanggungjawab platform. 8

Secara keseluruhan, arah aliran ini menunjukkan peralihan daripada perlindungan sukarela oleh platform kepada peraturan wajib berasaskan umur. Tetapi kes Perancis memperlihatkan bahawa larangan terlalu luas tetap perlu melepasi ujian perlembagaan — khususnya dari segi kesepadanan, kebebasan bersuara dan privasi. 58