Krisis Teluk Gugat Bekalan Minyak: Peskov Salahkan Ketegangan Serantau, Saluran Saudi Ditutup

Dmitry Peskov, jurucakap Kremlin, berkata krisis di Teluk merupakan punca utama kejutan yang melanda pasaran tenaga dunia. Menurutnya, jumlah minyak yang besar telah terkeluar daripada pasaran antarabangsa, sekali gus memburukkan keadaan dengan pantas dan berisiko membawa kesan serius kepada ekonomi global. Pada masa sama, beliau menyambut baik gesaan Presiden AS Donald Trump supaya Ukraine menghentikan serangan terhadap kemudahan diesel Rusia. 16

Namun, terdapat dua tekanan berbeza yang berlaku serentak: gangguan kepada sistem penapisan Rusia sendiri dan krisis keselamatan yang mengganggu pengeluaran serta laluan penghantaran minyak dari Teluk.

Pendirian Peskov: krisis Teluk ialah punca kejutan global

Peskov membezakan antara masalah bekalan bahan api domestik Rusia dengan gangguan yang lebih luas dalam pasaran antarabangsa. Serangan Ukraine ke atas infrastruktur minyak Rusia telah menurunkan pengeluaran bahan api dan menyumbang kepada kekurangan di dalam negara itu. Tetapi bagi gangguan pasaran minyak dunia, beliau meletakkan tanggungjawab utama pada ketidakstabilan di Teluk. 13

Beliau turut mendakwa gangguan terhadap saluran paip minyak Arab Saudi sahaja telah mengeluarkan lebih 4% daripada bekalan global daripada pasaran. Angka itu ialah penilaian Peskov; fakta yang lebih kukuh ialah saluran tersebut memang ditutup sementara dan merupakan laluan penting untuk mengelakkan Selat Hormuz. 5

Mengapa Rusia mengehadkan eksport produk petroleum

Moscow mengenakan sekatan eksport produk petroleum untuk mengutamakan bekalan diesel dalam negara selepas serangan ke atas loji penapisan menjejaskan kapasiti pemprosesan Rusia. Langkah itu menambah tekanan kepada pasaran diesel, ketika Rusia berdepan kekurangan bahan api yang semakin ketara dan catuan di beberapa kawasan. 23

Trump secara terbuka meminta Presiden Ukraine Volodymyr Zelenskiy menghentikan serangan terhadap kemudahan diesel Rusia. Beliau berhujah bahawa serangan itu menyumbang kepada kekurangan diesel yang memberi kesan kepada dunia. Peskov berkata Kremlin mengalu-alukan apa-apa seruan untuk menghentikan serangan terhadap apa yang disifatkannya sebagai infrastruktur ekonomi awam. 14

Bagaimanapun, Kremlin tidak memberi komitmen untuk menahan diri secara timbal balik daripada menyerang infrastruktur ekonomi Ukraine. 15

Serangan dron dan penutupan saluran East-West Arab Saudi

Arab Saudi menutup sementara saluran paip minyak mentah East-West selepas beberapa serangan dron di wilayah Riyadh dan Madinah. Pihak Saudi berkata dron tersebut datang dari Iraq, tetapi pihak yang melancarkan serangan itu belum dapat dipastikan.

Saluran sepanjang kira-kira 1,200 kilometer itu mengalirkan minyak mentah dari kawasan pengeluaran di timur Arab Saudi ke Yanbu di pesisir Laut Merah. Fungsinya sangat strategik ketika trafik di Selat Hormuz terganggu: ia membolehkan eksport minyak menuju pasaran luar tanpa kapal tangki perlu melalui selat tersebut.

Arab Saudi menyifatkan penutupan itu sebagai langkah berjaga-jaga. Tempoh gangguan dan kesan akhirnya terhadap bekalan fizikal belum pasti. Anggaran tempoh pembaikan berbeza-beza; satu laporan menyebut sumber yang menjangkakan sehingga lima hingga enam minggu, manakala sumber lain menjangka operasi dapat disambung lebih awal.

Tiga titik sempit, satu tekanan rantaian

Masalahnya bukan hanya satu saluran paip. Laluan minyak di rantau itu kini ditekan dari beberapa arah:

• Selat Hormuz ialah laluan laut utama bagi minyak Teluk; sekatan di sini mengehadkan saluran eksport paling penting.
• Saluran East-West ialah alternatif darat utama Arab Saudi ke Laut Merah; penutupannya mengurangkan keupayaan mengelakkan Hormuz.
• Bab el-Mandeb menghubungkan Laut Merah dengan Teluk Aden. Serangan dan ancaman keselamatan di kawasan itu meningkatkan risiko kepada kapal yang menuju Terusan Suez dan pasaran Eropah.

Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA) menganggarkan eksport minyak dari negara Teluk pada Ogos sekitar 13 juta tong sehari, hampir separuh paras sebelum perang. Aliran melalui laluan yang memintas Hormuz serta pengiring tentera AS membantu mengehadkan kehilangan minyak mentah, tetapi eksport produk bertapis dan gas petroleum cecair (LPG) masih jauh lebih rendah, sementara aliran menerusi Hormuz kekal sangat terhad.

IEA mengaitkan defisit bekalan dengan penutupan Hormuz, serangan di Bab el-Mandeb, pengurangan eksport Iran dan beberapa gangguan bekalan lain. 18

Kesan gabungannya bukan sekadar jumlah minyak yang berkurang. Pengeluar dan pembeli juga kehilangan pilihan laluan yang boleh diharap, manakala kos insurans, tambang kapal dan risiko keselamatan meningkat.

Harga minyak dan kadar kapal tangki melonjak

Kebimbangan bahawa gangguan bekalan akan berpanjangan menolak harga minyak lebih tinggi. Minyak mentah Brent ditutup pada AS$101.21 setong pada 9 September, sebelum melonjak 6.34% kepada AS$107.63 pada 10 September, selepas mencecah paras intrahari melebihi AS$108.

Kos penghantaran turut naik mendadak. Kadar untuk kapal tangki gergasi VLCC, singkatan bagi very large crude carrier, bagi laluan Teluk Oman ke China mencecah sekitar Worldscale 450 — bersamaan kira-kira AS$11.50 setong — menurut data Baltic Exchange yang dipetik Reuters. Reuters melaporkan ia sebagai rekod bagi kadar tersebut sejak penanda aras itu diperkenalkan pada 2026.

Apabila harga minyak mentah dan tambang kapal meningkat serentak, negara pengimport berdepan kos yang lebih tinggi, terutama jika kapal perlu memilih laluan lebih jauh atau menanggung risiko keselamatan tambahan.

IEA jangka pemulihan bekalan Teluk tertunda hingga 2027

IEA mengunjurkan bekalan minyak dunia merosot 5.7 juta tong sehari pada 2026, penurunan lebih besar daripada ramalan terdahulu. Agensi itu berkata aliran bekalan Teluk yang normal tidak mungkin pulih sepenuhnya sebelum 2027. 17

Unjuran itu menunjukkan isu ini bukan semata-mata lonjakan harga sementara. Pemulihan yang lebih kukuh memerlukan laluan di Teluk dan Laut Merah kembali selamat serta boleh diramal, di samping pemulihan kemudahan pengeluaran dan eksport yang terganggu.

Ringkasnya, Peskov menegaskan krisis Teluk sebagai pemacu utama kejutan pasaran global, sementara sekatan eksport Rusia pula ialah langkah melindungi bekalan domestik selepas sistem penapisannya terjejas. Kedua-duanya mengetatkan pasaran diesel, tetapi melalui saluran yang berbeza. 12