Akses DeepSeek jadi rebutan: yuran hingga 18% dalam pasaran bayangan

Permintaan luar biasa untuk mendapat pendedahan kepada DeepSeek — syarikat AI China yang menjadi perhatian global — bertembung dengan proses pemilihan pelabur yang ketat. Jurang itu dilaporkan melahirkan “pasaran bayangan”: pihak perantara menawarkan pendedahan ekonomi tidak langsung melalui kenderaan pelaburan khas, atau special-purpose vehicle (SPV), kepada mereka yang tidak berjaya masuk ke pusingan rasmi. 245

Namun, pembaca perlu berhati-hati: banyak butiran tentang yuran, lapisan struktur dan senarai pelabur datang daripada laporan media, bukannya pengumuman rasmi DeepSeek. Pusingan kedua itu juga pernah dilaporkan ditangguhkan, jadi terma muktamad dan peserta akhirnya belum dapat dipastikan. 245

Mengapa pasaran bayangan ini muncul

Pada Januari 2025, pelancaran model R1 oleh DeepSeek mencetuskan perhatian besar apabila syarikat itu mendakwa kos pengkomputeran serta pembangunan yang jauh lebih rendah berbanding model AI terkemuka dari Amerika Syarikat. Dakwaan itu menggugat andaian bahawa kemajuan AI semestinya memerlukan perbelanjaan cip dan pusat data yang semakin besar, lalu mencetuskan jualan besar-besaran saham teknologi di peringkat global. 6

Kesan daripada kejayaan itu mudah difahami: ramai pelabur mahu pendedahan kepada DeepSeek ketika ia masih syarikat persendirian. Tetapi akses langsung adalah terhad. Struktur pembiayaan terdahulu juga dilaporkan direka bagi mengekalkan kawalan pengasas, Liang Wenfeng, sekali gus menjadikan akses yang mempunyai hak tadbir urus lebih sukar diperoleh. 23

Sasaran pusingan kedua: RMB50 bilion pada penilaian RMB500 bilion

Pusingan kedua DeepSeek dilaporkan menyasarkan sehingga RMB50 bilion, bersamaan kira-kira AS$7.4 bilion, pada penilaian pra-wang sekitar RMB500 bilion atau AS$74 bilion. Ini ialah sasaran bagi pusingan pembiayaan yang dicadangkan, bukannya pengesahan bahawa transaksi itu telah selesai. 14

Bagi pusingan terdahulu, laporan menyatakan pelabur perlu menyalurkan dana ke dalam struktur perkongsian terhad yang diuruskan Liang, bukan membeli ekuiti biasa DeepSeek secara langsung. Pelabur luar juga dilaporkan tidak menerima hak mengundi dan tertakluk kepada tempoh sekatan jualan selama lima tahun. Dana AI kebangsaan China dilaporkan menjadi pengecualian dengan pegangan langsung. 3

Antara nama yang dilaporkan berada dalam sindiket pusingan kedua ialah dana AI kebangsaan China, NetEase, JD.com, IDG Capital, Loyal Valley Capital, Shixiang Capital dan berkemungkinan Monolith Management. DeepSeek belum mengesahkan senarai ini secara bebas.

Harga “jalan pintas”: SPV hingga lapan lapisan dan yuran 18%

Bagi pelabur yang tersisih daripada sindiket rasmi, perantara dilaporkan membina struktur SPV yang boleh bertindih sehingga lapan lapisan. Sebagai balasan untuk akses tidak langsung ini, perantara dikatakan mengenakan yuran pendahuluan sehingga 18%, selain mengambil bahagian daripada keuntungan jika pelaburan akhirnya berhasil. 5

Dalam erti kata mudah, pelabur bukan membeli saham DeepSeek secara terus. Mereka membeli tuntutan ekonomi melalui satu atau beberapa kenderaan perantara. Itulah sebabnya harga kemasukan boleh menjadi tinggi, sedangkan hak pelabur mungkin sangat terhad.

Risiko utama untuk pelabur yang tidak mendapat akses rasmi

Risikonya bukan sekadar membayar mahal. Pelabur dalam struktur tidak langsung berdepan beberapa isu utama:

• Yuran besar di awal, yang terus mengurangkan pulangan berpotensi.
• Hak mengundi dan hak maklumat yang lemah atau tiada, terutama jika pelaburan tidak memberi pemilikan langsung.
• Tuntutan undang-undang serta ekonomi yang lebih rumit, kerana ia bergantung pada beberapa lapisan SPV.
• Kecairan rendah dan tempoh sekatan jualan, yang menyukarkan pelabur keluar daripada kedudukan mereka.
• Risiko penilaian, kerana AS$74 bilion ialah penilaian yang dilaporkan bagi urus niaga yang belum dimuktamadkan.
• Risiko urus niaga tidak berlaku seperti dirancang, lebih-lebih lagi kerana pusingan kedua itu dilaporkan pernah ditangguhkan. 45

Daya tarikan besar pasaran ini ialah harapan untuk meraih kenaikan nilai sebelum IPO. Tetapi jika IPO tertunda, dikecilkan, atau distrukturkan secara berbeza, nilai pendedahan tidak langsung yang dibeli pada harga tinggi boleh terjejas dengan ketara. 145

Liang Wenfeng memilih kawalan, bukan akses yang lebih luas

Liang dilaporkan melabur kira-kira AS$3 bilion wang sendiri dalam pusingan terdahulu, menjadikannya pelabur terbesar ketika itu. 7

Beliau juga dilaporkan terlibat sendiri dalam menyaring bakal pelabur, dengan matlamat mengekalkan kawalan dan mengelakkan struktur pemegang saham yang terlalu rumit sebelum sebarang penyenaraian awam. 5

Ini menerangkan mengapa permintaan yang melimpah tidak semestinya membuka pintu kepada lebih ramai pelabur. Pendekatan DeepSeek yang dilaporkan adalah memilih kumpulan pelabur rasmi secara ketat; pihak ketiga pula cuba menjual pendedahan ekonomi di luar kumpulan tersebut. 35

Kesan kejutan DeepSeek terhadap Nvidia dan naratif AI China

Pada Januari 2025, tuntutan DeepSeek mengenai model kos rendah mencetuskan penjualan meluas dalam saham AI dan semikonduktor. Nvidia jatuh 17% dalam sehari, menghapuskan kira-kira AS$593 bilion nilai pasarannya, apabila pelabur mempersoalkan sama ada permintaan untuk infrastruktur AI dan cip premium akan kekal setinggi jangkaan. 6

Peristiwa itu turut menaikkan profil strategik syarikat AI China. Ia menyokong pandangan bahawa China mungkin mampu membangunkan model yang kompetitif walaupun berdepan sekatan cip AS, dan menggalakkan penilaian semula terhadap saham berkaitan AI China serta pilihan pengkomputeran domestik yang kurang bergantung pada Nvidia. 6

Justeru, premium untuk akses kepada DeepSeek bukan sekadar pertaruhan pada sebuah syarikat permulaan. Ia juga pertaruhan pada pembangunan model yang lebih murah, keupayaan teknologi China untuk berdikari, dan potensi jalan keluar melalui pasaran saham domestik. 26

IPO STAR Market pada 2027 masih bergantung pada banyak syarat

DeepSeek telah mendapatkan CITIC Securities untuk membuat persediaan bagi potensi penyenaraian di STAR Market Shanghai, papan saham berfokus teknologi yang sering dibandingkan dengan Nasdaq. Langkah itu dilaporkan oleh sumber yang mengetahui perkara tersebut. 1

Sasaran yang dilaporkan ialah penyenaraian pada 2027, dengan kemungkinan pemfailan pada 2026. Namun, ia masih bergantung pada pembiayaan, kelulusan pengawal selia, struktur korporat dan keadaan pasaran. 155

Bagi pelabur dalam pasaran bayangan, potensi IPO inilah yang menjadikan pendedahan pra-IPO nampak menarik. Pada masa yang sama, ia merupakan risiko paling besar: IPO bukan jaminan, dan sebarang kelewatan atau perubahan pada rancangan penyenaraian boleh melemahkan nilai kedudukan tidak langsung yang sudah dibeli dengan yuran tinggi. 145