Krisis LNG Qatar: Gangguan Selat Hormuz Paksa Pasaran Gas Global Cari Bekalan Ganti

Krisis tenaga Qatar kini menjadi kejutan besar kepada pasaran gas asli cecair, atau LNG. Kerosakan di kompleks Ras Laffan, bersama sekatan teruk terhadap perkapalan di Selat Hormuz, memaksa QatarEnergy menutup sebahagian kapasiti pencairan gas, menggantung eksport dan berulang kali mengisytiharkan force majeure kepada pelanggan di Eropah serta Asia. 214

Kesannya luar biasa bagi salah sebuah pengeksport LNG terbesar dunia: QatarEnergy sendiri terpaksa mendapatkan kargo dari pasaran spot Amerika Syarikat untuk menyokong pelanggan luar negara terpilih, ketika aliran gasnya sendiri di Qatar kekal terhad. 19

Apa yang berlaku di Ras Laffan?

Menurut Oxford Institute for Energy Studies, QatarEnergy menghentikan pengeluaran LNG dan produk berkaitan di kemudahan pencairan Ras Laffan pada 2 Mac. Dua hari kemudian, syarikat itu mengisytiharkan force majeure kepada pembeli yang terjejas. 14

Laporan berikutnya mengaitkan gangguan itu dengan kerosakan pada kemudahan pengeluaran Qatar dan ketidakmampuan kapal pengangkut LNG untuk menggunakan Selat Hormuz seperti biasa. Reuters melaporkan konflik tersebut memaksa QatarEnergy menutup loji pencairan, mengisytiharkan force majeure dan menggantung eksport. 2 Al Jazeera pula melaporkan QatarEnergy menyatakan serangan Iran telah menjejaskan kira-kira 17% kapasiti eksport LNG negara itu. 15

Dua masalah ini berbeza, tetapi berlaku serentak:

• Kerosakan fizikal dan penutupan pengeluaran mengurangkan jumlah LNG yang boleh dihasilkan Qatar.
• Laluan eksport yang tidak selamat atau tersekat pula menghalang penghantaran biasa, termasuk bagi jumlah yang berpotensi dimuatkan.

Gabungannya menjadikan krisis ini lebih daripada gangguan pengeluaran sementara. Eksport Qatar jatuh daripada sekitar 20 juta tan dalam suku tahun setara tahun sebelumnya kepada kurang daripada 2 juta tan antara April hingga Jun 2026, menurut laporan Bloomberg yang diterbitkan semula oleh Energy Connects. 6

Force majeure dipanjangkan, pembeli LNG terus terkesan

Dalam kontrak komersial, force majeure lazimnya membolehkan pembekal dilepaskan daripada kewajipan penghantaran apabila kejadian luar biasa menghalang pelaksanaan kontrak. Dalam kes ini, QatarEnergy terus melanjutkan notis tersebut kerana prospek pembukaan semula pelayaran di Hormuz masih tidak menentu.

Reuters melaporkan pada Julai bahawa force majeure bagi beberapa pelanggan Asia telah dilanjutkan, sementara syarikat itu menyewakan sebahagian kapal tangki LNG hingga pertengahan Oktober — petunjuk bahawa gangguan eksport boleh berlarutan. 2 Menjelang akhir Ogos, QatarEnergy melanjutkan pembatalan untuk pembeli Pakistan hingga Oktober dan force majeure bagi Bangladesh melangkaui September. 1

Eropah turut merasai kesannya. Edison dari Itali berkata lima lagi kargo yang dijadualkan tiba dari akhir September hingga awal November tidak akan dihantar. 10 Pelanjutan sebelum itu telah menjejaskan 21 kargo untuk Itali bagi tempoh April hingga awal September. 12

Dakwaan khusus bahawa trafik LNG melalui Hormuz merosot 92% tidak dapat disahkan melalui bahan sumber yang diberikan. Namun, bukti yang ada menyokong kesimpulan bahawa pergerakan komersial LNG kebanyakannya telah digantung atau disekat dengan teruk, dan aliran normal masih belum pulih. 124

Mengapa QatarEnergy membeli LNG AS walaupun Qatar pengeluar utama?

QatarEnergy membeli 33 kargo LNG spot dari Amerika Syarikat untuk penghantaran ke Korea Selatan, Taiwan, Bangladesh, India dan Jepun — jauh lebih tinggi berbanding empat kargo yang dibelinya pada tahun sebelumnya, menurut Reuters. 19

Langkah itu menunjukkan perbezaan penting antara kemampuan menghasilkan gas dan kemampuan menghantarnya kepada pelanggan. Sistem pengeluaran serta eksport utama Qatar terdedah kepada titik sempit geografi yang sama: Selat Hormuz. LNG dari Amerika Syarikat pula boleh dimuatkan di terminal di luar Teluk Parsi dan dihantar terus ke pasaran pengimport.

Pembelian tersebut dilihat sebagai usaha mengurangkan gangguan kepada pelanggan utama dan mempertahankan kedudukan QatarEnergy sebagai pembekal jangka panjang yang boleh diharap, walaupun force majeure mengurangkan kewajipan kontraknya dalam tempoh segera. 19 Namun, ia hanya penyelesaian sementara, bukannya pengganti penuh: kargo spot adalah terhad, diperebutkan dan tidak mampu menyamai skala atau kos eksport biasa Qatar.

Laporan yang tersedia menyokong pembelian kargo spot itu, tetapi tidak mengandungi butiran kukuh yang mencukupi untuk mengesahkan cadangan perjanjian bekalan jangka panjang daripada projek tertentu di AS yang sedang beroperasi atau dibina. Oleh itu, rundingan sedemikian tidak wajar dianggap sebagai fakta yang telah dimuktamadkan.

Eropah dan Asia berebut bekalan LNG fleksibel yang semakin kecil

Sebelum perang, Qatar menyumbang kira-kira satu perlima eksport LNG dunia. 614 Kehilangan aliran normal daripada pembekal sebesar ini segera mengetatkan pasaran kerana bekalan alternatif dibatasi oleh kapasiti pencairan, kontrak jangka panjang sedia ada, ketersediaan kapal tangki dan tempoh pelayaran.

Bagi pembeli di Eropah dan Asia, pilihan praktikal adalah terhad:

• membeli kargo spot gantian, lazimnya pada kos marginal lebih tinggi;
• menggunakan simpanan gas atau mengurangkan penggunaan;
• menukar sebahagian penggunaan industri atau penjanaan kuasa kepada bahan api lain jika mampu; dan
• menerima penghantaran yang berkurang atau jadual yang berubah.

Menurut laporan mengenai lanjutan pembatalan itu, pelanggan Eropah dan Asia sedang mencari kargo gantian, menggunakan kurang gas atau menukar bahan api. 4 Jika gangguan berpanjangan, Eropah mungkin lebih sukar menambah atau mengekalkan inventori gas menjelang musim permintaan tinggi, manakala persaingan lebih sengit bagi LNG dari Lembangan Atlantik akan meningkatkan tekanan di pasaran pengimport. Ini ialah risiko pasaran, bukannya unjuran simpanan gas Kesatuan Eropah yang telah disahkan.

India, Jepun dan pasaran Asia: ada jalan keluar, tetapi bukan pemulihan penuh

India ialah antara pasaran yang menjadi sasaran pembelian LNG spot AS oleh QatarEnergy. 19 Reuters juga melaporkan tiga kargo LNG yang dimuatkan di Qatar dan Emiriah Arab Bersatu telah dipindahkan dari kapal ke kapal di luar Selat Hormuz untuk dihantar ke India dan Jepun. 17

Pemindahan kapal-ke-kapal itu menunjukkan pedagang kadangkala boleh mengalih atau menyelamatkan kargo tertentu. Namun, ia merupakan langkah khas yang rumit dari segi operasi — bukan pengganti kepada trafik kapal tangki yang berterusan dan normal melalui Hormuz.

China pula terdedah melalui LNG dan kos input industri yang berkait dengan tenaga. Harga gas, LPG, nafta dan kos pengangkutan yang lebih tinggi dijangka menekan margin petrokimia serta keputusan operasi. Walau bagaimanapun, bukti yang dibekalkan tidak membuktikan pengurangan pengeluaran petrokimia di seluruh China dalam jumlah yang boleh diukur akibat gangguan ini.

Pengajaran utama: bekalan LNG bukan mudah saling mengganti

Krisis ini memperlihatkan bahawa keselamatan bekalan LNG tidak bergantung pada kapasiti pengeluaran sahaja. Sesebuah negara boleh memiliki rizab gas yang besar, namun masih tidak mampu memenuhi keperluan pelanggan apabila kemudahannya rosak dan satu-satunya laluan eksport praktikalnya terganggu.

Pembelian LNG AS oleh QatarEnergy membantu menyalurkan kargo kepada beberapa pasaran Asia penting, tetapi jurang bekalan yang lebih besar tetap sukar ditutup. Selagi operasi Ras Laffan dan transit yang selamat serta tetap melalui Selat Hormuz belum dipulihkan, Eropah dan Asia akan terus bersaing mendapatkan kelompok kecil LNG gantian. Peranan Qatar pula buat sementara waktu berubah: bukan sekadar pengeksport global, tetapi pengurus kecemasan bagi portfolio bekalannya. 21419