Serangan Erbil: Belon pengawasan dilaporkan musnah, tetapi skala kerosakan masih belum disahkan

Laporan yang tersedia menyokong bahawa serangan peluru berpandu dan dron Iran pada 2 September mencapai kawasan pasukan gabungan di Lapangan Terbang Antarabangsa Erbil, di utara Iraq. Ia juga memberikan sokongan yang munasabah kepada laporan bahawa sebuah belon pengawasan berikat yang dikaitkan dengan AS telah musnah. Namun, bukti awam yang ada belum mengesahkan dakwaan lebih luas Kor Pengawal Revolusi Islam Iran (IRGC) bahawa sistem itu dan semua kemudahan berkaitannya telah “dimusnahkan sepenuhnya”. 2114

Apa yang diketahui di Erbil

IRGC berkata ia menggunakan peluru berpandu dan dron untuk menyerang kemudahan AS berhampiran lapangan terbang Erbil. Ia mendakwa pusat pembaikan, gudang peralatan teknikal, tangki bahan api dan belon pengawasan tersebut menjadi sasaran serta dimusnahkan. 14

Dua sumber keselamatan Kurdish memberitahu Rudaw bahawa serangan itu mengenai dan memusnahkan Tethered Aerostat Radar System (TARS), iaitu sistem belon berikat dengan radar yang digunakan untuk pengawasan. Laporan itu mengukuhkan dakwaan bahawa belon berkenaan hilang, tetapi ia bukan penilaian kerosakan rasmi oleh AS dan tidak mengesahkan setiap sasaran di darat yang didakwa Iran. 21

Direktorat Antikeganasan Wilayah Kurdistan pula menyatakan pasukan gabungan memintas dan menembak jatuh 10 dron bermuatan bahan letupan di ruang udara wilayah Erbil pada awal pagi. Menurut pihak berkuasa itu, tiada kemalangan jiwa dilaporkan. 6

Setakat maklumat yang disediakan, tiada pengesahan terbuka daripada Pemerintahan Pusat AS (CENTCOM) mengenai pemusnahan belon tersebut, keadaan sebenar kemudahan yang didakwa diserang, atau sebarang korban dalam kalangan AS atau pasukan gabungan. Kesimpulan yang paling berhati-hati ialah: kehilangan belon pengawasan dan kerosakan di lokasi adalah dilaporkan secara kredibel, manakala dakwaan IRGC tentang kemusnahan menyeluruh masih belum dapat disahkan secara bebas.

Mengapa belon pengawasan itu penting

Belon pengawasan berikat lazimnya membawa radar serta penderia elektro-optik dari kedudukan tinggi dan boleh beroperasi lama di satu kawasan. Berbanding pesawat atau dron yang perlu beredar atau mendarat, sistem sebegini boleh membantu pemantauan berterusan di sekitar pangkalan dan memberi amaran awal terhadap dron terbang rendah, roket, pesawat atau pergerakan di darat.

Kehilangan satu sistem boleh mengurangkan liputan penderia setempat dan menyukarkan proses memberi isyarat awal kepada pertahanan udara. Namun, ia tidak bermakna keupayaan pengawasan AS lenyap sepenuhnya kerana radar tetap, aset udara, satelit dan sistem serantau lain juga boleh digunakan. Tiada maklumat awam yang mencukupi untuk menilai penderia, jarak liputan, kadar operasi atau sama ada sistem khusus di Erbil itu telah diganti atau dipulihkan.

Masa serangan menambah makna politik

Serangan itu berlaku ketika pasukan pimpinan AS dilaporkan berada di landasan untuk menamatkan pengunduran dari Iraq menjelang 30 September, sekali gus mengakhiri misi ketenteraan gabungan global menentang ISIS di negara itu. 1

Dalam konteks tersebut, serangan ke atas aset pengawasan yang jelas kelihatan boleh membawa dua tujuan: mengganggu keupayaan tempatan secara taktikal dan menunjukkan bahawa infrastruktur gabungan yang masih berada di Iraq terdedah ketika proses peralihan sedang berlangsung.

Selat Hormuz: peningkatan ketegangan dengan versi yang bercanggah

Tekanan terhadap AS dan sekutunya bukan hanya berlaku di Erbil. Di Selat Hormuz — laluan laut penting bagi eksport minyak dari Teluk Parsi — Iran mendakwa menyasarkan kapal yang mempunyai kaitan dengan AS dan beberapa kapal tangki minyak. Dakwaan Iran tidak semestinya membuktikan serangan itu berjaya atau mengesahkan jumlah kerosakan. 910

Dalam insiden terdahulu, media Iran mendakwa sebuah kapal perang AS terkena peluru berpandu ketika memasuki Selat Hormuz. CENTCOM menafikannya, dengan menyatakan tiada kapal Tentera Laut AS terkena serangan. 5

Kitaran tindakan balas turut dilaporkan: CENTCOM berkata ia menyerang tiga kapal tangki minyak Iran selepas IRGC melancarkan peluru berpandu ke arah kapal Tentera Laut AS. Selepas itu, Iran pula berkata ia menyasarkan tiga kapal tangki yang melalui laluan yang dianggapnya tidak dibenarkan serta tiga kapal berkaitan AS di kawasan lain. Butiran mengenai pelaku, tahap kerosakan dan kesahihan undang-undang bagi insiden kapal tangki tertentu terus dipertikaikan. 39

Risiko kepada perdagangan perkapalan tetap nyata. Pada 1 September, dua kapal tangki diserang dalam tempoh beberapa minit ketika melalui selat itu, termasuk sebuah kapal tangki minyak mentah milik Saudi Aramco yang dilaporkan terkena “projektil tidak diketahui”. 2

Penilaian keseluruhan

Erbil dan Selat Hormuz mencerminkan pola peningkatan ketegangan yang sama: Iran mencabar kehadiran ketenteraan AS serta akses maritim melalui serangan atau dakwaan serangan terhadap infrastruktur dan perkapalan berprofil tinggi, sementara Washington bertindak dengan pemintasan, penguatkuasaan maritim dan serangan yang digambarkannya sebagai tindak balas pertahanan.

Bahaya paling segera bukan hanya pertempuran langsung antara AS dan Iran. Ia juga melibatkan kitaran tindak balas yang semakin sukar dihentikan — apabila dakwaan serangan yang berjaya masih dipertikaikan, kapal dagang berisiko menjadi sasaran, dan tarikh akhir pengunduran dari Iraq semakin dekat.