Iran Gandakan Harga Petrol Melebihi Kuota, Subsidi Asas Kekal

Iran bukan menghapuskan sistem subsidi petrolnya. Sebaliknya, ia menaikkan harga bagi penggunaan melebihi kuota. Mulai 8 September, petrol yang dibeli selepas seseorang pemandu menggunakan 110 liter dalam sebulan akan berharga 10,000 toman seliter, berbanding 5,000 toman sebelum ini. Namun, 60 liter pertama kekal pada 1,500 toman seliter, manakala 50 liter berikutnya kekal pada 3,000 toman. 416

Struktur tiga peringkat ini ialah inti pati keputusan tersebut: penggunaan lebih tinggi menjadi jauh lebih mahal, tetapi kegunaan asas masih dilindungi oleh harga subsidi. Ia merupakan pembaharuan subsidi secara terhad—bertujuan menjimatkan perbelanjaan negara dan mengekang permintaan tanpa menanggung risiko politik daripada kenaikan harga untuk semua pengguna.

Bagaimana kadar baharu berfungsi

Penggunaan bulanan	Harga seliter mulai 8 September
60 liter pertama	1,500 toman
50 liter berikutnya	3,000 toman
Melebihi 110 liter	10,000 toman

Hanya peringkat tertinggi berubah. Jurucakap kerajaan Iran berkata kenaikan itu bertujuan mengekalkan keseimbangan antara penawaran dan permintaan serta memperkukuh apa yang digelar sebagai “ketahanan nasional”. 16

Secara praktikal, kerajaan menumpukan kenaikan kepada pemandu yang menggunakan lebih banyak bahan api, bukannya menaikkan harga kuota awal. Pendekatan ini boleh mengehadkan kos subsidi kepada kerajaan dan mengurangkan penggunaan tambahan, sambil mengekalkan perlindungan yang jelas bagi penggunaan rutin.

Mengapa Tehran bertindak sekarang

Masa keputusan ini menunjukkan tekanan ekonomi yang lebih luas. Laporan mengenai dasar itu mengaitkannya dengan kekurangan bahan api, sekatan ekonomi baharu AS dan inflasi tinggi yang menekan isi rumah Iran. 316 Sistem petrol bersubsidi semakin sukar dikekalkan apabila negara perlu mengurus perdagangan yang terhad, kos yang meningkat dan tekanan ke atas kewangan awam.

Langkah ini tidak bermakna Iran meninggalkan subsidi. Dua peringkat kuota masih jauh lebih murah daripada harga baharu bagi penggunaan melebihi kuota. Sebaliknya, Tehran sedang mengecilkan subsidi pada titik penggunaan yang melepasi peruntukan bulanan yang dilindungi.

Perbezaan itu penting dari sudut politik. Kenaikan untuk penggunaan melebihi kuota boleh digambarkan sebagai beban kepada pengguna berat; kenaikan pada dua peringkat awal pula akan segera menjejaskan lebih ramai pemandu dan lebih sukar dikawal dari segi sosial.

Tekanan ke atas perkapalan minyak menaikkan taruhan

Dasar bahan api berubah ketika ketegangan terhadap perdagangan minyak Iran dan perkapalan serantau meningkat. Pemerintah Pusat AS, atau CENTCOM, berkata tentera AS menyerang tiga kapal pengangkut minyak Iran selepas Kor Pengawal Revolusi Islam Iran (IRGC) melancarkan peluru berpandu balistik ke arah dua kapal Tentera Laut AS. Menurut kenyataan AS, sebuah kapal dilumpuhkan di luar Pulau Kharg, sebuah lagi berhampiran Jask, manakala kapal ketiga dimusnahkan di Teluk Oman. 67

Pulau Kharg amat penting kerana berhampiran hab utama eksport minyak Iran. Laporan berasingan menyatakan sebuah kapal tangki yang menuju ke terminal Kharg telah dilumpuhkan dalam operasi AS terdahulu ketika Washington mengenakan semula sekatan terhadap pelabuhan Iran. 2 Sementara itu, pihak berkuasa Iran berkata IRGC menyasarkan tiga kapal tangki minyak dan tiga kapal yang dikaitkan dengan AS di Selat Hormuz susulan serangan AS. 15

Laporan-laporan itu belum membuktikan keseluruhan kesan terhadap hasil minyak Iran. Namun, ia memperlihatkan mengapa kos bahan api domestik, akses perkapalan dan keupayaan eksport tidak boleh dipisahkan. Tekanan ke atas kapal dan pelabuhan boleh menyukarkan perdagangan serta aliran hasil; sistem subsidi domestik yang mahal pula menjadi lebih susah dibiayai.

Tanda tekanan, tetapi bukan semestinya kelemahan

Keputusan harga petrol menunjukkan tekanan ekonomi sudah mempengaruhi dasar domestik. Iran meminta pengguna bahan api paling tinggi menanggung lebih banyak kos, sambil mengekalkan petrol murah bagi 110 liter pertama.

Namun, tidak wajar untuk menukarkannya kepada ramalan mudah tentang keruntuhan politik atau pengunduran ketenteraan. Pertukaran serangan yang dilaporkan di laut menunjukkan Iran masih mempunyai keupayaan dan kesediaan untuk bertindak balas di perairan serantau, walaupun kapal pengangkut minyak serta laluan dagangannya semakin terdedah. 1512

Kesimpulan yang lebih kukuh adalah lebih terhad: Tehran sedang cuba mengekalkan ruang untuk bertindak. Ia menggunakan catuan dan harga berbeza mengikut tahap penggunaan untuk mengurus beban ekonomi, sambil mengelakkan penghapusan mendadak manfaat yang sangat sensitif di dalam negara.

Mengapa harga petrol sangat sensitif secara politik di Iran

Pemimpin Iran mempunyai sebab kukuh untuk berhati-hati. Reuters melaporkan bahawa kenaikan terbaharu itu pernah dibincangkan dan ditangguhkan kerana kebimbangan ia boleh mencetuskan protes baharu.

Kebimbangan itu berpunca daripada peristiwa November 2019, apabila kenaikan harga bahan api secara mengejut dan pelaksanaan catuan mencetuskan protes yang pantas berubah menjadi bersifat politik. Tindakan keras selepas itu mengorbankan nyawa, tetapi angka kematian yang dilaporkan berbeza: Reuters memetik kira-kira 1,500 orang berdasarkan keterangan pegawai Kementerian Dalam Negeri, manakala Amnesty International melaporkan lebih 300 kematian.

Sejarah itu membantu menerangkan reka bentuk dasar semasa. Mengekalkan kuota 60 liter pertama dan 50 liter berikutnya bukan sekadar pilihan ekonomi; ia juga perlindungan politik untuk menjadikan pembaharuan itu kurang ketara dan kurang menyakitkan secara meluas berbanding kenaikan harga menyeluruh.

Kesimpulannya

Langkah Iran paling tepat difahami sebagai pembaharuan di pinggir. Kerajaan menggandakan harga untuk pemandu yang melepasi 110 liter sebulan, tetapi mengekalkan peringkat asas bersubsidi yang melindungi penggunaan harian. 416

Dasar itu mencerminkan tekanan daripada inflasi, sekatan dan gangguan perdagangan ketika peningkatan ketegangan maritim menambah kerentanan kepada sistem pengangkutan serta eksport minyak Iran. 2613 Pada masa sama, reka bentuknya yang berhati-hati menunjukkan pengajaran politik yang berulang kali dipelajari Tehran: petrol ialah input ekonomi, tetapi di Iran ia juga dianggap sebagai satu hak yang sangat sensitif.