Mengapa Harga Diesel dan Bahan Api Mengatasi Harga Minyak Mentah

Minyak mentah dan bahan api ditapis tidak lagi bergerak sebagai satu pasaran yang sama. Setong minyak mentah masih perlu diproses menjadi diesel, petrol, bahan api jet serta bahan mentah petrokimia. Apabila kilang penapisan rosak, ditutup atau berjalan di bawah kapasiti — dan apabila pembekal utama mengehadkan eksport produk siap — kekurangan itu berlaku di peringkat hiliran.

Kesannya ialah crack spread yang lebih besar, iaitu jurang harga antara minyak mentah dan bahan api yang terhasil daripadanya. Ringkasnya, bekalan minyak mentah yang mencukupi tidak semestinya bermakna diesel atau bahan api jet mudah diperoleh.

Titik sempitnya ialah proses menapis minyak mentah

Kapasiti penapisan tidak boleh saling menggantikan sepenuhnya. Gangguan di kilang penapisan kompleks boleh mengurangkan keluaran produk tertentu, terutama distilat sederhana seperti diesel dan bahan api jet, walaupun sesetengah negara masih menyimpan minyak mentah atau mempunyai kapasiti pemprosesan yang lebih ringkas.

Tekanan bekalan bertambah apabila kadar pemprosesan global merosot. S&P Global Energy menganggarkan kadar pemprosesan kilang penapisan global berada 7.5 juta tong sehari di bawah paras Julai 2025. Bagi separuh kedua 2026, ia menjangka purata kadar itu hanya 80.1 juta tong sehari — 2.4 juta tong sehari lebih rendah daripada unjuran terdahulunya.12 Goldman Sachs pula menyifatkan aktiviti penapisan pada Julai sebagai yang paling lemah bagi musim tersebut sejak pandemik, dengan diesel menjadi tumpuan tekanan pasaran.11

Sistem penapisan Rusia antara yang paling terdedah kepada kerosakan akibat dron. Reuters melaporkan pada Mei bahawa kemudahan yang menghentikan atau mengurangkan operasi selepas serangan mewakili lebih 83 juta tan setahun kapasiti, kira-kira satu perempat daripada kapasiti penapisan Rusia. Moscow turut melarang eksport petrol dari April hingga Julai. Gangguan seperti ini mengurangkan bahan api yang tersedia untuk pasaran domestik dan eksport, walaupun Rusia masih mampu mengeluarkan minyak mentah.

Sekatan eksport China menyingkirkan pembekal penampan penting

China penting kerana negara itu mempunyai sektor penapisan terbesar dunia dan boleh menjadi pembekal tambahan bahan api pengangkutan yang besar kepada Asia. Pada Mac, Beijing menggantung eksport diesel, petrol dan bahan api jet bagi melindungi bekalan domestik — langkah yang dijangka memburukkan kekurangan bagi pembeli industri dan pengangkutan di Asia.8

Selepas itu, eksport dikawal ketat. Penghantaran ke destinasi selain Hong Kong dan Macau dihadkan kepada 400,000 hingga 500,000 tan pada April dan Mei, sebelum kuota Julai dinaikkan kepada 800,000 tan.6 China kemudian melonggarkan kawalan lagi pada Julai dan Ogos. Reuters melaporkan penapis China dijangka mengeksport lebih sedikit daripada 4 juta tan petrol, diesel dan bahan api jet pada September.1

Pelonggaran itu penting, tetapi ia tidak serta-merta memulihkan keseluruhan sistem penapisan. Kadar pemprosesan China jatuh kepada 58% kapasiti pada Jun, sedangkan kilang penapisan Asia di luar China beroperasi sekitar 93% hingga 95% daripada paras sebelum perang.5 Oleh itu, pemprosesan China yang rendah serta sekatan eksport terdahulu telah mengecilkan salah satu penampan utama pasaran bahan api serantau.

Mengapa diesel paling terdedah

Diesel digunakan dalam pengangkutan lori, perkapalan, pertanian, perlombongan, pembinaan, penjana sandaran dan aktiviti perindustrian. Maka, kehilangan pengeluaran daripada kilang yang menghasilkan banyak distilat sederhana boleh memberi kesan luar biasa besar kepada ketersediaan dan margin diesel.

Goldman Sachs memberi amaran bahawa serangan terhadap kilang penapisan di Timur Tengah dan Rusia telah mengetatkan lagi sistem penapisan yang memang sedia terbeban. Bank itu menyatakan diesel kekal “di pusat” kenaikan harga tersebut.11 Ia juga menaikkan lebih dua kali ganda unjuran margin diesel bagi 2027, mencerminkan pandangannya bahawa gangguan operasi, inventori rendah dan kapasiti pemprosesan lebihan yang terhad memerlukan masa untuk pulih.11

Ini bukan bermakna harga minyak mentah tidak penting. Minyak mentah yang lebih mahal tetap boleh menaikkan harga bahan api. Namun, apabila sistem pemprosesan tersekat, produk ditapis boleh menjadi jauh lebih mahal daripada bahan mentahnya — dan premium itu boleh berlanjutan sehingga loji yang rosak dibaiki, kadar pemprosesan meningkat atau aliran perdagangan produk kembali normal.

Tekanan nafta di Jepun menunjukkan kesannya meluas

Kesan krisis ini tidak terhad kepada bahan api pengangkutan. Nafta ialah bahan mentah utama petrokimia; kenaikan harganya atau ketidakpastian bekalannya boleh menekan pengeluar etilena, plastik dan bahan kimia lain.

Media Jepun menggunakan istilah “kebankrapan nafta” bagi menggambarkan kebimbangan tentang kos dan akses kepada input berasaskan minyak. Istilah itu tidak patut ditafsirkan sebagai bukti gelombang kebankrapan yang ditakrifkan secara rasmi. Namun, tekanan asasnya nyata: tinjauan Tokyo Shoko Research pada Jun, seperti dipetik South China Morning Post, mendapati kira-kira 80% daripada lebih 7,000 syarikat yang memberi respons menghadapi kesukaran mendapatkan produk berasaskan minyak.11

Bagi pengeluar hiliran, risikonya datang dari dua arah: kos input meningkat, sementara kemampuan untuk memindahkan kos tersebut kepada pelanggan pula terhad. Margin keuntungan boleh tertekan jauh melangkaui sektor tenaga.

Rusia memperlihatkan perbezaan antara minyak mentah dan bahan api

Gangguan di kilang penapisan boleh mengurangkan pemprosesan minyak mentah domestik sebelum pengeluaran minyak mentah itu sendiri menurun. Dalam jangka pendek, tong yang tidak diproses mungkin dialihkan ke simpanan atau eksport. Namun akhirnya, kekangan storan, pelabuhan, logistik dan eksport boleh memaksa pelarasan pengeluaran.

Reuters melaporkan pengeluaran minyak mentah dan kondensat Rusia meningkat kira-kira 100,000 tong sehari dari bulan ke bulan kepada melebihi 9 juta tong sehari pada Julai, disokong eksport yang kukuh dan pemulihan kadar pemprosesan penapisan. Ini tidak menafikan kekurangan bahan api. Sebaliknya, ia menunjukkan perbezaannya: sesebuah negara boleh terus mengeluarkan minyak mentah dalam jumlah besar, tetapi keupayaannya untuk menukar minyak itu kepada produk ditapis — atau menjual produk tersebut ke luar negara — jauh lebih rapuh.

Apa yang boleh mengecilkan premium bahan api?

Jurang harga yang berterusan antara minyak mentah dan bahan api ditapis berkemungkinan hanya mengecil jika beberapa perkara berlaku serentak:

• pembaikan dan operasi yang stabil di kilang penapisan rosak di Rusia serta Timur Tengah;
• peningkatan kadar pemprosesan, termasuk di China;
• pemulihan aliran eksport petrol, diesel dan bahan api jet; dan
• pembinaan semula inventori produk, khususnya diesel.

Sehingga itu, pasaran kekal mudah terjejas oleh gangguan baharu atau sekatan dasar. Bekalan minyak mentah yang banyak sahaja tidak dapat menyelesaikan kekurangan diesel, bahan api jet atau nafta apabila kapasiti global untuk memproses dan menghantar produk tersebut tidak cukup andal.