Envision bina pusat data AI berkuasa tenaga boleh baharu di Bumi — mengapa masih perlu ke orbit?

Dua jalan berbeza untuk menyelesaikan masalah tenaga AI

Ledakan kecerdasan buatan (AI) memerlukan pusat data yang menggunakan elektrik dalam jumlah sangat besar. Ketika grid elektrik di banyak kawasan semakin sesak, Elon Musk mencadangkan penyelesaian yang sangat futuristik: meletakkan pusat data AI di orbit dan menggerakkannya menggunakan tenaga solar yang hampir berterusan. 5

Envision Group menawarkan jawapan yang jauh lebih dekat dengan realiti semasa. Syarikat tenaga boleh baharu dari China itu telah mengoperasikan fasa awal Galaxy Campus di Ulanqab, Mongolia Dalam — sebuah hab pengkomputeran yang dibina berhampiran sumber tenaga angin dan solar. Fasa awalnya berkapasiti 120 megawatt, manakala keseluruhan projek dirancang untuk berkembang kepada lebih 2 gigawatt. 314

Perbezaan asasnya mudah: Envision membawa kuasa dan pengkomputeran bersama-sama di Bumi, manakala SpaceX mahu membawa pengkomputeran itu keluar daripada grid Bumi dan ke orbit.

Aspek	Galaxy Campus Envision, Ulanqab	Cadangan pusat data orbit SpaceX
Lokasi	Di darat, di Mongolia Dalam, berhampiran sumber angin dan solar. 3	Orbit rendah Bumi, menggunakan rangkaian satelit berkuasa solar. 5
Status	Fasa awal telah ditauliahkan dan beroperasi; projek penuh masih dirancang. 352	Belum ada rangkaian pusat data AI orbit yang beroperasi berdasarkan bukti yang tersedia.
Skala	Fasa awal 120 MW, dengan rancangan melebihi 2 GW. 314	SpaceX memohon kebenaran untuk melancarkan sehingga satu juta satelit; Musk berkata satelit AI pertama mungkin dilancarkan pada suku keempat 2027 dan mencapai skala besar pada 2028. 54
Sumber tenaga	Angin dan solar tempatan, dengan bateri untuk mengurangkan kesan turun naik bekalan. 52	Tenaga solar yang dijana oleh satelit di orbit. 5
Cara menangani kekangan elektrik	Mengalihkan pengkomputeran ke lokasi yang mempunyai tenaga boleh baharu dan tanah yang mencukupi. 352	Mengelakkan grid elektrik darat dengan menjana tenaga terus di angkasa. 5

Mengapa projek Envision mencabar premis Musk?

Projek Envision menunjukkan bahawa kekangan kapasiti grid tidak semestinya memerlukan penyelesaian luar Bumi. Satu pilihan yang lebih praktikal ialah membina pelayan AI di lokasi yang sudah mempunyai tenaga angin dan solar yang banyak, ruang untuk berkembang serta iklim yang lebih sejuk bagi mengurangkan beban penyejukan. 352

Model ini juga mempunyai kelebihan dari segi kematangan. Pusat data darat boleh menggunakan pelayan, sistem penyejukan, sambungan rangkaian, krew penyelenggaraan dan kitaran penggantian komponen yang sudah biasa digunakan industri. Sebaliknya, pengkomputeran orbit memerlukan seni bina satelit baharu, pelancaran pada kadar yang tinggi serta sistem operasi dan penggantian perkakasan yang belum terbukti pada skala sedemikian. 34

Namun, perbandingan ini bukan antara tenaga boleh baharu dengan tenaga solar. Kedua-dua pendekatan bergantung pada tenaga yang berasal daripada matahari. Bezanya, Envision menggunakan angin, solar dan penyimpanan di darat, sementara SpaceX perlu menjana kuasa di orbit — kemudian melancarkan, menyejukkan, menghubungkan, mengendalikan dan akhirnya menggantikan perkakasan pengkomputeran di angkasa. 52567

Kebolehpercayaan: bateri di Bumi berbanding radiator di orbit

Kelemahan utama pendekatan Envision ialah sifat tenaga angin dan solar yang berubah-ubah. Pengeluaran elektrik boleh turun naik mengikut cuaca dan masa, jadi kebolehpercayaan pusat data bergantung pada bateri, pengurusan kuasa, kemungkinan penjadualan beban kerja yang fleksibel serta sebarang sokongan grid atau sumber sandaran yang tidak diperincikan dalam bukti tersedia. Sumber yang ada mengesahkan penggunaan bateri untuk melicinkan turun naik, tetapi belum mencukupi untuk membuktikan kapasiti tenaga boleh baharu 24 jam sehari atau prestasi ketika gangguan. 52

Satelit di orbit yang sesuai pula mungkin menerima cahaya matahari dengan lebih konsisten. Tetapi angkasa bukan persekitaran yang mudah untuk menyejukkan komputer. Dalam vakum, haba tidak boleh dilepaskan melalui perolakan udara seperti di pusat data darat. Sistem itu memerlukan radiator besar untuk memancarkan haba ke angkasa, menjadikan kawalan terma sebagai cabaran kejuruteraan asas. 67

Persekitaran orbit turut mendedahkan komponen kepada radiasi dan keadaan operasi yang keras. Pembaikan juga jauh lebih sukar berbanding di pusat data darat. Penganalisis yang dipetik Reuters menyenaraikan penyejukan, kos pelancaran dan ketahanan komponen sebagai antara persoalan yang masih belum diselesaikan. 7

Kos: kelebihan yang sudah kelihatan berbanding janji masa depan

Kes ekonomi Envision agak jelas pada peringkat konsep: bina penjanaan tenaga berhampiran pelayan, kurangkan kebergantungan pada sambungan grid yang sesak, manfaatkan tenaga boleh baharu tempatan dan gunakan iklim sejuk untuk mengurangkan keperluan penyejukan. Anggaran kira-kira AS$0.05 bagi setiap kilowatt-jam yang disebut dalam satu laporan belum disahkan secara bebas berdasarkan bukti yang diberikan, maka angka itu wajar dianggap sebagai petunjuk, bukan kos bekalan yang telah terbukti. 52

SpaceX pula berhujah bahawa tenaga solar di orbit dan roket yang boleh diguna semula akhirnya boleh menjadikan pengkomputeran angkasa lebih murah. Namun, penilaian Parlimen Eropah menyifatkan faktor ekonomi — khususnya kos pelancaran pada masa depan — sebagai halangan utama. Kos pelancaran boleh guna semula pada masa ini masih berada pada skala beberapa ribu euro bagi setiap kilogram muatan. 1

Satu analisis berasingan yang belum melalui semakan rakan sebaya menggunakan andaian kos pelancaran Starship sebanyak AS$200 sekilogram. Analisis itu menganggarkan bahawa pengkomputeran AI berkapasiti 1 GW di orbit rendah Bumi mungkin memerlukan 10,000 tan satelit, kira-kira 50 pelancaran Starship V3 dan kos pelancaran sahaja sekitar AS$2 bilion. Semua angka tersebut ialah andaian, bukannya kos SpaceX yang telah dicapai atau anggaran lengkap kos projek. 2

Buat masa ini, tiada satu pun pendekatan mempunyai kos keseluruhan yang muktamad bagi setiap unit pengkomputeran AI. Bagi Envision, persoalan yang masih terbuka termasuk harga pelayan dan cip pemecut, tempoh penyimpanan tenaga, kos penggantian, rangkaian, kadar penggunaan serta harga sebenar tenaga boleh baharu.

Bagi SpaceX, senarainya lebih panjang: kadar penggunaan semula roket, kekerapan pelancaran, berat satelit, saiz panel solar dan radiator, perlindungan daripada radiasi, insurans, kegagalan satelit, komunikasi, pelancaran pengganti serta susut nilai cip AI yang cepat menjadi usang. 167

Garis masa menunjukkan jurang antara kedua-dua idea

Galaxy Campus sudah memasuki operasi awal, menjadikannya tindak balas jangka terdekat terhadap kekangan kuasa AI. Pada masa yang sama, kapasiti penuh berbilang gigawatt itu masih merupakan sasaran pembangunan, bukan kapasiti yang telah siap dibina. 352

Cadangan SpaceX pula masih bersifat aspirasi. Sasaran Musk untuk melancarkan satelit pertama pada hujung 2027 dan mencapai skala besar pada 2028 bergantung pada kelulusan, pembuatan satelit, keupayaan pelancaran berulang pada kos rendah dan pelaksanaan teknikal. 45

Dalam konteks strategi China, projek Envision selari dengan corak yang lebih luas: menempatkan pengkomputeran di kawasan yang mempunyai tenaga dan tanah yang banyak, kemudian menghubungkan kapasiti itu kepada pusat permintaan. Bukti yang tersedia menyokong peranan Ulanqab sebagai lokasi infrastruktur AI, tetapi tidak mencukupi untuk mengukur sumbangan projek ini kepada strategi pengkomputeran nasional China atau mengaitkannya dengan hasil dasar tertentu. 3

Apa yang masih belum pasti?

Permintaan dan kos cip

Cip AI menyusut nilai dengan cepat. Perubahan dalam permintaan untuk latihan model berbanding inferens, kecekapan model dan kadar penggunaan boleh mengubah sama ada kampus berbilang gigawatt — atau konstelasi sejuta satelit — benar-benar berbaloi dari segi ekonomi.

Bekalan elektrik darat

Kelebihan Envision bergantung pada tenaga boleh baharu yang murah secara berterusan serta penyimpanan dan pengurusan kuasa yang berkesan. Kapasiti tenaga boleh baharu yang tinggi tidak semestinya bermakna kapasiti pengkomputeran yang terjamin pada setiap masa. 52

Kos pelancaran

Kes SpaceX sangat bergantung pada pengurangan kos pelancaran pada masa depan, bukan kos semasa. Anggaran AS$200 sekilogram ialah penanda aras andaian, sedangkan penilaian Parlimen Eropah masih menyifatkan kos pelancaran sebagai kekangan ekonomi paling penting. 12

Kebolehpercayaan teknikal

Envision berdepan masalah pusat data darat yang sudah dikenali. SpaceX pula perlu membuktikan bahawa pengkomputeran AI berketumpatan tinggi boleh beroperasi dengan stabil di angkasa, menyingkirkan haba, bertahan daripada radiasi, mengekalkan rangkaian dan menerima penggantian perkakasan pada skala yang belum pernah dicapai. 67

Kesimpulannya, Envision tidak menolak kemungkinan pengkomputeran AI di orbit dalam jangka panjang. Tetapi projek itu mencabar anggapan bahawa kekurangan elektrik di Bumi tidak mempunyai alternatif yang boleh berkembang. Buat masa ini, kampus AI berkuasa tenaga boleh baharu di darat sudah mula dibina dan beroperasi, manakala pusat data orbit masih merupakan pertaruhan masa depan yang berisiko tinggi serta memerlukan modal dan kejuruteraan yang besar.