China Lebih Bersedia Menghadapi Sekatan Cip AS, Namun Masih Belum Berdikari Sepenuhnya

China semakin berjaya mengurangkan kerentanan rantaian bekalan semikonduktornya ketika kawalan eksport Amerika Syarikat terus mengehadkan akses kepada teknologi cip maju. Kemajuan paling ketara dapat dilihat dalam penggunaan peralatan dan bahan pembuatan cip tempatan, pengeluaran cip nod matang, semikonduktor kuasa serta semikonduktor kompaun.

Namun, gambaran yang lebih tepat ialah ketahanan bekalan yang semakin kukuh—bukan kebebasan teknologi sepenuhnya. China masih berdepan jurang penting dalam teknologi termaju, termasuk litografi dan cip berprestasi tinggi untuk aplikasi kecerdasan buatan. 57

Peralatan dan bahan tempatan semakin penting

Suruhanjaya Pembangunan dan Pembaharuan Nasional China (NDRC) berkata lebih banyak peralatan pembuatan cip dan bahan utama keluaran dalam negara kini digunakan dalam industri semikonduktor. Perkembangan ini membantu mengurangkan pendedahan pengeluar China kepada gangguan bekalan asing. 37

NDRC turut melaporkan peningkatan berterusan dalam keupayaan mereka bentuk dan mengeluarkan cip berprestasi tinggi. Pada masa yang sama, China sedang membina kelebihan khusus dalam semikonduktor kuasa dan semikonduktor kompaun, selain mempercepat kemajuan dalam pembungkusan termaju dan peranti memori. 7

Daripada kejayaan terpencil kepada ekosistem lengkap

Beijing mahu industri itu beralih daripada sekadar menghasilkan beberapa kejayaan teknologi secara berasingan kepada pembinaan ekosistem yang saling berkait di seluruh rantaian nilai litar bersepadu.

Pendekatan tersebut merangkumi reka bentuk cip, fabrikasi, peralatan, bahan, pembungkusan, aplikasi, pembiayaan dan penyelidikan. Matlamatnya adalah untuk memastikan setiap bahagian industri dapat berkembang secara serentak, bukan bergerak secara terpisah. 57

Hal ini penting kerana sebuah kilang cip tidak boleh beroperasi secara berkesan hanya dengan memiliki kemudahan fabrikasi. Ia turut memerlukan peralatan huluan yang memenuhi syarat, bahan kimia, komponen, perisian, khidmat penyelenggaraan serta pelanggan hiliran yang mencukupi.

Apa maksud rantaian bekalan yang “lebih selamat”?

Apabila pihak berkuasa China menyifatkan rantaian bekalan semikonduktornya sebagai “jauh lebih selamat”, kenyataan itu wajar difahami sebagai peningkatan keupayaan untuk meneruskan pengeluaran dan menggantikan sebahagian input asing dengan produk tempatan.

Ia bukan bukti bahawa China sudah mampu menandingi Amerika Syarikat, Jepun, Belanda, Taiwan atau Korea Selatan dalam setiap teknologi cip termaju. Sekatan Amerika Syarikat dan sekutunya masih mengehadkan akses China kepada teknologi litografi maju, peralatan pengeluaran tertentu dan teknologi pengkomputeran kecerdasan buatan terkemuka. 12

Selain itu, NDRC tidak menerbitkan ukuran menyeluruh tentang kadar sara diri semikonduktor China atau perincian tentang peralatan dan bahan import yang telah digantikan sepenuhnya oleh produk domestik. Oleh itu, dakwaan kemajuan perlu dibezakan daripada bukti bahawa semua jurang teknologi telah ditutup. 3

Rancangan Lima Tahun ke-15 menjadi pemangkin

Bagi tempoh 2026 hingga 2030, Beijing bercadang menggunakan pendekatan “seluruh negara” untuk menumpukan sumber kepada kekangan teknologi utama. Model ini menyelaraskan agensi kerajaan, pembiayaan negara, institusi penyelidikan, kerajaan tempatan dan syarikat.

Dasar nasional tersebut secara jelas mengutamakan peningkatan keupayaan berdikari dalam bidang seperti semikonduktor, peralatan termaju, instrumen, perkakasan, perisian dan bahan. Rancangan itu turut menetapkan “kejayaan penentu” dalam teknologi teras sebagai salah satu matlamat utama. 11214

Bagaimanapun, “kejayaan penentu” bagi tempoh rancangan tersebut ialah sasaran yang mahu dicapai, bukannya hasil yang sudah lengkap. 12

Litografi masih menjadi cabaran terbesar

Kekangan paling kritikal ialah litografi—proses penting untuk mencetak corak litar yang sangat halus pada wafer silikon.

Pemimpin industri semikonduktor China telah menggesa usaha nasional yang diselaraskan untuk membangunkan sistem litografi yang boleh beroperasi sepanjang tempoh 2026–2030. Gesaan itu sendiri menunjukkan bahawa China masih belum mencapai keupayaan penuh dalam menggabungkan semua komponen sistem tersebut menjadi mesin yang berfungsi secara menyeluruh. 214

China dilaporkan telah mencapai kemajuan dalam beberapa komponen, termasuk sumber cahaya laser EUV, pentas wafer dan sistem optik. Namun, penyepaduan komponen-komponen itu ke dalam satu sistem litografi lengkap masih menjadi cabaran yang perlu diselesaikan. 2

Kesimpulan

China kini lebih berupaya menghasilkan dan membekalkan pelbagai jenis cip walaupun berdepan tekanan kawalan eksport. Penggunaan peralatan serta bahan domestik yang semakin meluas, disokong pembangunan ekosistem industri secara menyeluruh, telah meningkatkan daya tahan rantaian bekalannya.

Tetapi kemajuan itu belum sama dengan autonomi penuh dalam cip termaju. Dalam tempoh terdekat, hasil paling jelas ialah keupayaan bertahan dan menggantikan input asing bagi lebih banyak bahagian rantaian bekalan. Kebebasan teknologi di peringkat paling maju, khususnya litografi dan cip AI, masih belum terbukti. 125