Roman NASA memulakan perjalanan sejuta batu untuk membongkar rahsia alam semesta

Teleskop Angkasa Nancy Grace Roman milik NASA kini dalam perjalanan ke angkasa selepas berjaya dilancarkan pada 30 Ogos 2026, jam 7:26 pagi waktu Timur Amerika Syarikat (EDT), atau 7:26 malam waktu Malaysia. Ia berlepas menggunakan roket SpaceX Falcon Heavy dari Kompleks Pelancaran 39A di Kennedy Space Center, Florida. NASA mengesahkan Roman berpisah daripada tahap kedua roket seperti yang dirancang. 13

Selepas pelancaran, observatori ini memulakan perjalanan kira-kira tiga bulan sejauh 1 juta batu, atau sekitar 1.6 juta kilometer, menuju ke kawasan Sun–Earth L2. Titik Lagrange kedua ini ialah lokasi graviti yang berguna antara Matahari dan Bumi, di mana Teleskop Angkasa James Webb turut beroperasi dalam kawasan umum yang sama. 68

Namun, pelancaran itu baru permulaan. Roman masih perlu tiba di orbit yang dirancang, mengaktifkan serta menguji sistemnya dan menjalani proses pentauliahan instrumen sebelum pemerhatian sains biasa boleh dimulakan. NASA dan rakan misi menjangkakan imej serta data pertamanya sekitar awal 2027. 1013

Apa yang berlaku ketika pelancaran

Kira-kira dua setengah minit selepas berlepas, dua penggalak sisi Falcon Heavy berpisah dan mula melakukan manuver untuk kembali ke Florida. Teras utama roket terus membawa tahap kedua bersama Roman ke angkasa. Tahap kedua itu kemudian melakukan pembakaran enjin yang diperlukan untuk menempatkan teleskop pada trajektori menuju ke L2. Roman akhirnya berpisah daripada tahap kedua tersebut dan memulakan perjalanan secara bebas. 215

Kedudukan L2 membolehkan Roman mengekalkan pandangan yang luas ke ruang angkasa dalam persekitaran pemerhatian yang sesuai untuk tinjauan panjang dan berterusan. 68

Kekuatan utama Roman: pandangan inframerah yang sangat luas

Roman bukan sekadar versi Hubble yang lebih pantas. Kelebihan utamanya ialah gabungan ketajaman imej yang hampir sama dengan Hubble dan medan pandangan yang jauh lebih luas.

Instrumen Wide Field Roman ialah kamera inframerah kira-kira 300 megapiksel. Setiap imejnya boleh merangkumi kawasan langit yang lebih besar daripada saiz nampak Bulan penuh. Sebagai perbandingan, imej inframerah Hubble kira-kira 200 kali lebih kecil, manakala medan pandangan individu Roman sekurang-kurangnya 100 kali lebih luas daripada Hubble. 1819

NASA menganggarkan Roman boleh meninjau langit sehingga 1,000 kali lebih pantas daripada Hubble sambil mengekalkan kepekaan dan resolusi inframerah yang hampir sama. Angka ini merujuk kepada kecekapan tinjauan—bukan bermaksud teleskop atau cahaya bergerak 1,000 kali lebih laju. Roman direka untuk mengimbas kawasan yang sangat besar dengan cekap, manakala Hubble dan Webb terus memainkan peranan penting dalam mengkaji objek tertentu dengan lebih terperinci.

Dalam lima tahun pertama, Roman dijangka merakam lebih 50 kali ganda keluasan langit yang dicerap Hubble sepanjang 30 tahun pertamanya. Skala ini penting kerana banyak persoalan astronomi memerlukan data daripada populasi galaksi, bintang dan sistem planet yang besar, bukan hanya beberapa objek individu.

Apa yang akan dikaji Roman?

Tenaga gelap dan pengembangan kosmos

Roman akan menggunakan beberapa kaedah pemerhatian, termasuk kajian supernova, kanta graviti lemah dan pengelompokan galaksi, untuk meneliti bagaimana alam semesta mengembang dari masa ke masa.

Data itu boleh membantu saintis mengehadkan lagi kemungkinan sifat tenaga gelap—komponen misteri yang dikaitkan dengan pengembangan alam semesta yang semakin pantas—serta jirim gelap, bahan yang membantu membentuk struktur kosmos tetapi tidak dapat dilihat secara langsung. 3

Tinjauan Roman akan melengkapi misi lain. Webb lebih sesuai untuk pemerhatian terperinci terhadap objek terpilih, Euclid menjalankan pemetaan kosmologi secara meluas, manakala Balai Cerap Vera C. Rubin meninjau perubahan langit dalam cahaya nampak. Liputan inframerah Roman akan memberikan perspektif tambahan terhadap alam semesta yang sama. 23

Eksoplanet, termasuk planet liar

Roman juga akan menjalankan bancian statistik sistem planet. Pemerhatian berulang dijangka mengenal pasti lebih 100,000 eksoplanet yang melintasi di hadapan bintangnya, sekali gus menyediakan sampel besar untuk mengkaji bagaimana planet terbentuk dan bagaimana sistem planet berkembang. 7

Dalam tinjauan berasingan, Roman akan memantau kawasan padat bintang berhampiran pusat Bima Sakti menggunakan teknik kanta mikro graviti. Fenomena ini berlaku apabila graviti objek di latar hadapan membengkokkan dan membesarkan cahaya daripada bintang di belakangnya.

Kaedah tersebut boleh menemui planet yang sukar dikesan melalui kaedah transit atau halaju jejarian, termasuk dunia sejuk yang jauh daripada bintangnya, objek yang lebih kecil daripada Marikh dan planet bebas-apungan yang tidak mengorbit mana-mana bintang. Kedudukan Roman di atas atmosfera Bumi amat membantu untuk tinjauan ini. 78

Koronagraf untuk misi pencarian planet masa depan

Roman turut membawa Instrumen Coronagraph sebagai demonstrasi teknologi. Instrumen ini cuba mengurangkan silau bintang induk supaya saintis dapat menguji kaedah pengimejan terus dan pencirian eksoplanet gergasi serta cakera pembentukan planet atau cakera serpihan.

Koronagraf bukan instrumen tinjauan utama Roman, tetapi hasil ujiannya boleh membantu membangunkan balai cerap masa depan yang direka untuk mencari dan mengkaji dunia yang menyerupai Bumi. 31819

Siap lebih awal daripada jadual asal

Cermin utama Roman berukuran 7.9 kaki, atau 2.4 meter—diameter yang sama seperti cermin utama Hubble. Cermin itu asalnya sebahagian daripada aset teleskop yang disumbangkan kepada NASA oleh National Reconnaissance Office, sebelum disepadukan ke dalam sistem optik Roman. 1819

NASA sebelum ini menetapkan komitmen pelancaran selewat-lewatnya pada Mei 2027. Namun, observatori yang telah siap itu mencapai tahap kesediaan untuk dilancarkan beberapa bulan lebih awal. NASA menyifatkan misi ini berada dalam bajet, manakala laporan mengenai misi tersebut meletakkan kos keseluruhan sepanjang kitar hayatnya sekitar AS$4.3 bilion. 4517

Roman turut direka dengan antara muka servis yang berpotensi membolehkan misi robotik pada masa hadapan mengisi bahan api atau membaiki teleskop berkenaan. Bagaimanapun, ciri terbina dalam itu bukan bukti bahawa misi servis telah dibiayai atau dijadualkan.

Siapa Nancy Grace Roman?

Nancy Grace Roman ialah ketua astronomi pertama NASA dan wanita pertama yang memegang jawatan eksekutif di agensi berkenaan. Beliau membantu membentuk program astronomi angkasa NASA serta memainkan peranan penting dalam mendapatkan sokongan untuk Teleskop Angkasa Hubble. Sumbangannya menyebabkan beliau digelar “ibu Hubble”.

Pada 2020, NASA mengumumkan bahawa observatori yang sebelum itu dikenali sebagai Wide Field Infrared Survey Telescope akan dinamakan semula sebagai Teleskop Angkasa Nancy Grace Roman untuk menghormatinya. Ia merupakan teleskop angkasa pertama NASA yang dinamakan sempena seorang wanita.

Legasi Roman berkait rapat dengan strategi misi ini: menggunakan observatori berasaskan angkasa untuk mengkaji alam semesta di atas atmosfera Bumi, sambil menjadikan datanya berguna secara meluas kepada komuniti saintifik. Dengan pandangan panoramik inframerahnya, teleskop ini akan meneruskan usaha tersebut dengan merakam bahagian langit yang jauh lebih besar berbanding teleskop angkasa beresolusi tinggi generasi sebelumnya.