Sony Hentikan Cakera Permainan PlayStation Baharu pada 2028 — Mengapa Pemain Membantah

Sony akan menghentikan pengeluaran cakera fizikal untuk semua permainan baharu yang dilancarkan di konsol PlayStation mulai Januari 2028. Selepas tarikh itu, permainan baharu akan dijual melalui PlayStation Store dan peruncit dalam format digital sahaja. 27

Menurut Sony, keputusan itu dibuat kerana corak pembelian pengguna dan industri hiburan secara keseluruhan semakin beralih daripada cakera fizikal kepada kandungan digital. Data syarikat yang dilaporkan Reuters menunjukkan muat turun digital menyumbang kira-kira 80% daripada jualan perisian permainan penuh Sony pada tahun kewangan 2025. 1

Namun bagi sebahagian pemain, isu ini bukan sekadar soal memilih cakera atau muat turun. Mereka melihatnya sebagai persoalan kawalan pengguna: siapa yang menentukan berapa lama permainan boleh dimainkan, dipindahkan, dijual semula atau diakses pada masa depan?

Apa yang berubah pada Januari 2028?

Mulai Januari 2028, permainan PlayStation baharu tidak lagi akan dikeluarkan pada cakera. Permainan tersebut masih boleh dibeli di kedai fizikal, tetapi pembeli mungkin menerima kotak yang mengandungi kod penebusan digital dan bukannya cakera yang boleh terus dimasukkan ke dalam konsol. 27

Sony tidak menyatakan bahawa perubahan ini berpunca daripada had teknikal. Alasan rasmi syarikat ialah pengguna kini lebih memilih pembelian digital, selaras dengan perubahan lebih luas dalam industri hiburan. 27

Permainan mana yang tidak terjejas?

Dasar baharu ini tidak menjejaskan permainan yang telah dikeluarkan, atau permainan yang memang sudah dijadualkan menerima keluaran cakera sebelum Januari 2028. Judul-judul tersebut masih tertakluk kepada rancangan keluaran fizikal sedia ada. 27

Ini bermakna Sony tidak mengubah cakera yang sudah berada dalam pasaran menjadi lesen digital, dan tidak mengumumkan penarikan salinan fizikal yang telah dimiliki pemain. Permainan pra-2028 yang dikeluarkan pada cakera masih boleh disimpan, dipinjamkan atau dijual semula—tertakluk kepada keperluan setiap permainan, seperti kemas kini, sambungan internet dan perkhidmatan dalam talian.

Bagaimanapun, memiliki cakera tidak semestinya menjamin permainan boleh dimainkan selama-lamanya. Sesetengah judul masih memerlukan pelayan dalam talian, kemas kini atau pengesahan akaun untuk berfungsi sepenuhnya.

Mengapa “NO DISC NO BUY” menjadi slogan bantahan?

Slogan “NO DISC NO BUY” muncul kerana pemain merasakan cakera memberikan beberapa pilihan praktikal yang tidak sama dengan pembelian digital.

Salinan fizikal boleh:

• dipinjamkan kepada rakan atau ahli keluarga;
• dijual semula apabila pemilik sudah tidak memerlukannya;
• dibeli secara terpakai pada harga lebih rendah;
• disimpan sebagai koleksi; dan
• dalam sesetengah keadaan, digunakan tanpa bergantung sepenuhnya pada gedung digital atau akaun platform.

Sebaliknya, pembelian digital biasanya terikat kepada akaun dan peraturan gedung tertentu. Jika permainan dinyahsenarai, akaun menghadapi masalah, gedung ditutup atau perkhidmatan dihentikan, akses kepada permainan boleh menjadi lebih rumit. Kehilangan permainan daripada gedung digital sebelum ini turut menguatkan kebimbangan pemain tentang pergantungan kepada ketersediaan dalam talian. 3

Isu itu lebih besar bagi pengguna yang mempunyai internet perlahan, tidak stabil atau mahal. Permainan yang hanya tersedia secara digital mungkin memerlukan muat turun besar sebelum boleh dimainkan. Malah, edisi berkotak yang mengandungi kod pun masih memerlukan sambungan internet dan akaun PlayStation untuk penebusan.

Adakah cakera bermakna pemain benar-benar memiliki permainan?

Jawapannya tidak semudah “cakera bermaksud milik, muat turun bermaksud bukan milik”. Pakar undang-undang yang dipetik dalam laporan mengenai reaksi di Gamescom menjelaskan bahawa memiliki cakera permainan tidak semestinya bermakna seseorang memiliki harta intelek asas permainan tersebut. 5

Namun, cakera tetap boleh memberikan kawalan praktikal yang lebih besar. Ia ialah objek fizikal yang boleh bergerak dalam pasaran terpakai, disimpan dalam arkib peribadi dan, bagi sesetengah permainan, digunakan tanpa transaksi baharu melalui gedung digital.

Sony sendiri mengingatkan pengguna PlayStation bahawa permainan digital dilesenkan untuk digunakan, bukannya dijual sebagai produk yang boleh dipindah milik secara bebas. 4 Perbezaan antara “membeli” dan “mendapat lesen penggunaan” inilah yang menjadikan keputusan Sony lebih daripada sekadar perubahan format.

Ramai pemain menerima kemudahan digital, tetapi masih mahu pilihan fizikal untuk permainan yang ingin mereka simpan, tukar tangan atau pelihara dalam jangka panjang.

Bagaimana edisi “kod dalam kotak” akan berfungsi?

Selepas 2028, sesuatu permainan masih boleh dipamerkan di rak kedai dalam kotak lengkap dengan seni muka depan dan bahan promosi. Bezanya, kotak tersebut mungkin tidak mengandungi permainan pada cakera.

Sebaliknya, pembeli menerima kod penebusan. Kod itu perlu dimasukkan ke akaun PlayStation sebelum permainan dimuat turun. Selepas ditebus, kod tersebut biasanya tidak lagi boleh digunakan atau dipindahkan kepada orang lain.

Model ini sudah dikaitkan dengan edisi fizikal Grand Theft Auto VI. Peruncit menerangkan bahawa kotak permainan itu mengandungi kod muat turun digital, bukannya cakera, dan kod tersebut menjadi tidak sah selepas ditebus. 217

Bagi Sony dan peruncit, pendekatan ini mengekalkan kehadiran permainan di rak kedai. Bagi peminat cakera pula, ia tidak mengekalkan kelebihan utama format fizikal kerana pembeli masih menerima lesen yang terikat kepada akaun, bukan salinan permainan yang boleh dijual semula secara bebas. 17

Apa reaksi penerbit seperti Take-Two, Capcom dan Sega?

Reaksi industri tidak seragam, dan dakwaan bahawa Sony mengejutkan ramai penerbit serta pejabat PlayStation serantau masih datang daripada laporan yang lebih lemah dan belum disahkan secara bebas. Begitu juga dakwaan bahawa keputusan itu telah menyebabkan kerosakan yang boleh diukur terhadap hubungan pihak ketiga di Gamescom. Perkara tersebut wajar dianggap sebagai dakwaan, bukan fakta yang telah ditetapkan.

Dalam laporan berkaitan Grand Theft Auto VI, Ketua Pegawai Eksekutif Take-Two, Strauss Zelnick, mempertahankan penggunaan kod dalam kotak dan berhujah bahawa cakera tidak lagi masuk akal secara komersial untuk sesetengah permainan besar moden.

Capcom dan Sega pula dilaporkan menjangka kesan yang terhad kerana operasi mereka sudah banyak bergantung pada jualan digital. Namun, sokongan sesetengah penerbit tidak semestinya bermaksud semua pemain bersetuju dengan peralihan tersebut.

Mengapa penerbit masih mungkin menyokong langkah ini?

Bagi penerbit, pengedaran digital boleh mengurangkan keperluan untuk:

• mengeluarkan dan mencetak cakera;
• menghantar produk ke seluruh dunia;
• menyimpan stok di gudang;
• menanggung risiko lebihan inventori yang tidak terjual; dan
• menguruskan perubahan harga atau tarikh pelancaran melalui saluran fizikal.

Pengedaran digital juga memudahkan penerbit menguruskan tampalan, kandungan tambahan dan kemas kini terus melalui ekosistem platform. Apabila kira-kira empat daripada lima pembelian permainan penuh Sony sudah dibuat secara digital, penerbit mungkin melihat cakera sebagai saluran yang semakin mengecil, bukan lagi komponen wajib untuk setiap pelancaran. 1

Itulah sebabnya hujah komersial Sony masih kukuh walaupun bantahan pemain semakin lantang. Digital lebih mudah dan murah untuk majoriti pembeli, manakala syarikat memperoleh lebih banyak kawalan terhadap proses pembelian, penghantaran dan akses dalam satu ekosistem.

Apa yang sudah disahkan, dan apa yang masih belum pasti?

Perkara yang disahkan ialah Sony akan menghentikan pengeluaran cakera untuk permainan PlayStation baharu mulai Januari 2028. Permainan yang sudah dikeluarkan atau telah dijadualkan menerima keluaran cakera sebelum tarikh tersebut tidak terjejas. 27

Kedai masih boleh menjual permainan baharu dalam format digital, termasuk kemungkinan edisi berkotak yang mengandungi kod muat turun. Namun, kod dalam kotak tidak memberikan kebebasan yang sama seperti cakera untuk dipinjamkan, dijual semula atau disimpan sebagai salinan fizikal.

Kesimpulannya, Sony melihat masa depan permainan melalui lensa kemudahan digital dan kos pengedaran yang lebih rendah. Pengkritik pula melihat kehilangan cakera sebagai kehilangan pilihan pengguna, pasaran terpakai, peluang pemeliharaan dan sedikit kebebasan daripada gedung digital.

Tarikh Januari 2028 menjadikan peralihan yang selama ini berlaku secara beransur-ansur itu satu keputusan nyata bagi pemain PlayStation: menerima permainan digital sepenuhnya, atau terus menyokong keluaran cakera yang masih tersedia sebelum tarikh akhir.