Serangan Rusia ke atas Ukraine pada 26–27 Ogos Sasar Nadi Eksport Bijirin Laut Hitam

Serangan udara Rusia pada malam 26–27 Ogos penting bukan sahaja kerana skalanya, tetapi juga kerana sasaran yang dipilih. Pegawai Ukraine berkata bedilan itu mengenai pelabuhan, kemudahan penyimpanan bijirin, tenaga, industri dan infrastruktur lain. Reuters pula melaporkan kerosakan atau serangan terhadap pelabuhan, tapak industri serta kemudahan pengedaran runcit. 1

Serangan itu berlaku ketika serangan berulang terhadap pelabuhan Laut Hitam dan kapal komersial sudah pun mengganggu penghantaran bijirin dari Ukraine dan Rusia—tepat pada musim penting selepas tuaian.

Apa yang berlaku dalam serangan malam itu?

Tentera Udara Ukraine berkata Rusia melancarkan 258 dron, peluru berpandu antikapal Oniks serta peluru berpandu balistik Iskander-M/KN-23. Ukraine melaporkan pertahanan udaranya memusnahkan atau menyekat 233 sasaran udara. 89

Laporan berasingan menyebut tentera Ukraine menembak jatuh tujuh peluru berpandu balistik dan 258 dron. Angka ini ialah dakwaan pihak ketenteraan dan tidak seharusnya dianggap sebagai penilaian bebas yang mengesahkan setiap pelancaran, pintasan atau lokasi impak. 7

Pegawai Ukraine turut menyifatkan serangan itu melibatkan peluru berpandu hipersonik. Namun, laporan lebih terperinci daripada Tentera Udara Ukraine mengenal pasti peluru berpandu balistik dan peluru berpandu antikapal Oniks; sumber yang ada tidak mengesahkan secara bebas jenis tepat setiap peluru berpandu yang digunakan. 789

Senarai sasaran itu penting. Pelabuhan dan gudang bijirin ialah pautan langsung dalam rantaian eksport, manakala kemudahan tenaga dan industri menyokong pengendalian, pemprosesan serta pengangkutan hasil pertanian. Kerosakan pada satu bahagian sahaja boleh melambatkan penghantaran walaupun bekalan tanaman masih ada.

Lima dron juga dilaporkan memasuki ruang udara Moldova. Presiden Moldova Maia Sandu menyifatkan pelanggaran berulang itu sebagai satu bentuk intimidasi. 210

Mengapa perkapalan Laut Hitam menjadi isu utama?

Serangan malam tersebut ialah sebahagian daripada peningkatan lebih luas yang melibatkan pelabuhan, terminal bijirin dan kapal komersial di Laut Hitam serta Laut Azov. Serangan sebelum ini sudah menyebabkan syarikat perkapalan menangguhkan atau membatalkan pemuatan kargo ketika musim eksport memuncak.

Eksport bijirin Ukraine jatuh kira-kira 75% berbanding tahun sebelumnya dalam dua minggu pertama Ogos, berdasarkan laporan yang memetik data Ukraine. Pentadbiran pelabuhan negara itu berkata tentera Rusia telah melancarkan lebih 70 serangan terhadap infrastruktur pelabuhan Laut Hitam Ukraine dan 62 serangan terhadap kapal.

Tekanan itu menjadi lebih serius kerana pelabuhan sukar digantikan. Satu laporan Reuters menyebut pelabuhan Laut Hitam Ukraine mengendalikan kira-kira 90% eksport bijirin negara itu sebelum gangguan berlaku. Laluan alternatif pula dijangka tidak mencapai kapasiti diperlukan sebelum penghujung Ogos dan hanya mampu mengendalikan kira-kira separuh daripada jumlah yang sebelum ini melalui pelabuhan Laut Hitam.

Sebab itu serangan terhadap infrastruktur maritim boleh memberi kesan jauh melangkaui kawasan letupan. Ia boleh menghentikan proses pemuatan, memaksa kapal menunggu atau menukar laluan, meningkatkan kos insurans dan pengangkutan, serta menyebabkan hasil tuaian bersaing untuk ruang penyimpanan yang terhad.

Laluan alternatif Ukraine turut berdepan kesesakan

Ukraine mengalihkan sebahagian kargonya melalui Danube, rangkaian kereta api dan jalan raya. Laluan ini memberikan sedikit daya tahan, tetapi bukan pengganti setara bagi terminal laut dalam di Laut Hitam.

Laluan Danube sendiri sudah sesak. Sehingga 70 kapal dilaporkan menunggu berhampiran Terusan Sulina di Romania, manakala kekurangan juruterbang kapal dan keutamaan terhadap kargo lain melambatkan akses ke pelabuhan Ukraine.

Ukraine juga mewujudkan laluan laut alternatif selepas pemilik kapal menghentikan persinggahan di pelabuhan sekitar Odesa berikutan serangan terhadap kapal. Namun, laluan itu masih terdedah kepada peningkatan konflik dan kapasitinya terhad berbanding sistem maritim biasa.

Kyiv menggesa langkah seperti pembukaan laluan alternatif, penambahan peralatan penyimpanan, pengurusan eksport sementara dan perlindungan lebih kukuh untuk pelayaran awam. Langkah itu boleh mengurangkan kesesakan serta membantu mengehadkan kerugian tanaman, tetapi laporan yang ada tidak membuktikan bahawa ia mampu menggantikan sepenuhnya akses Laut Hitam yang selamat dan berkapasiti tinggi.

Gangguan itu juga tidak terhad kepada Ukraine. Penghantaran bijirin Rusia turut dijangka merosot di bawah paras biasa pada Ogos; satu laporan menganggarkan jumlahnya mungkin kurang daripada separuh purata lima tahun. Ini bermakna masalah yang lebih besar ialah penyusutan dan gangguan aliran bekalan serantau, bukan sekadar pengalihan kargo daripada satu pengeksport kepada pengeksport lain.

Apakah kesannya terhadap keselamatan makanan?

Kesan paling segera ialah masalah logistik, bukan semestinya kehilangan bijirin secara mendadak daripada pasaran dunia. Bijirin mungkin masih berada di ladang, silo atau pusat simpanan darat, tetapi ia tidak dapat sampai kepada pembeli dengan cekap jika pelabuhan, kapal, terminal dan laluan maritim tidak selamat atau disekat.

Titik tekanan utama termasuk:

• Kos pengangkutan dan insurans yang lebih tinggi: Kapal mungkin memerlukan laluan lebih panjang, keselamatan tambahan atau premium risiko.
• Kelewatan penghantaran: Negara pengimport mungkin terpaksa menunggu lebih lama ketika pengeksport cuba mengeluarkan hasil tuaian baharu.
• Kekurangan ruang penyimpanan: Jika eksport perlahan sedangkan hasil tanaman terus masuk, silo dan kemudahan lain boleh cepat penuh. Reuters melaporkan kekurangan kapasiti penyimpanan Ukraine mungkin mencecah 11 juta tan.
• Risiko lebih besar kepada pengguna rentan: Kenaikan harga komoditi dan pengangkutan paling menekan isi rumah serta kerajaan yang mempunyai ruang kewangan terhad untuk menyerap kos tambahan.

Menteri Luar Latvia Baiba Braže berkata serangan terhadap infrastruktur bijirin, pelabuhan dan laluan maritim menjejaskan kira-kira 400 juta orang, khususnya penduduk di negara rentan. Kenyataan itu ialah amaran politik, bukan penilaian kemanusiaan bebas yang lengkap, tetapi ia mencerminkan kebimbangan antarabangsa terhadap kesan gangguan perdagangan Laut Hitam.

Menteri Luar Ukraine Andrii Sybiha pula berkata Rusia cuba mencetuskan semula kejutan harga makanan dan ketidakjaminan yang teruk seperti pada fasa awal pencerobohan, dengan menyerang kapal awam dan infrastruktur.

Dakwaan tepat bahawa hampir satu pertiga eksport gandum dunia melalui pelabuhan Rusia dan Ukraine, atau bahawa harga gandum 25% lebih tinggi berbanding Januari dan berada pada paras tertinggi dua tahun, tidak disokong secara konsisten oleh sumber terkuat yang tersedia. Angka tersebut wajar dilihat dengan berhati-hati dan bukan dianggap sebagai ukuran muktamad.

Perbahasan PBB mengenai “Food Under Fire”

Serangan itu berlaku tidak lama selepas perbahasan terbuka peringkat menteri Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) bertajuk “Food Under Fire: The Security Council’s Role in Mitigating Global and Local Food Crises” atau “Makanan di Bawah Bedilan”. Perbahasan itu menumpukan hubungan antara konflik bersenjata, kelaparan dan ketidakstabilan yang lebih luas. 1718

Lebih 80 wakil mengambil bahagian dalam perbincangan tersebut, yang turut mengimbas Resolusi Majlis Keselamatan 2417. Resolusi itu mengiktiraf kaitan antara konflik dan kelaparan serta mengutuk penggunaan kebuluran orang awam sebagai kaedah peperangan. 2022

Setiausaha Agung PBB António Guterres memberi amaran bahawa sistem makanan penting serta kehidupan dan mata pencarian yang bergantung kepadanya sedang diserang dalam konflik termasuk di Gaza, Haiti, Myanmar, Sudan dan Ukraine. 25

Kerangka itu membantu menjelaskan mengapa serangan di Ukraine dibincangkan sebagai lebih daripada isu keselamatan nasional. Pelabuhan dan laluan perkapalan ialah sebahagian daripada sistem makanan. Apabila kedua-duanya diserang, kesannya boleh merebak melalui pasaran kargo, rangkaian penyimpanan, belanjawan import dan akses makanan isi rumah.

Kesimpulannya

Serangan pada 26–27 Ogos menggabungkan bedilan udara berskala besar dengan serangan terhadap infrastruktur yang penting kepada ekonomi dan keupayaan eksport Ukraine. Ukraine melaporkan 258 dron serta pelancaran peluru berpandu, dan berkata 233 sasaran udara dimusnahkan atau disekat. Laporan bebas pula mengesahkan bahawa pelabuhan, tapak industri dan kemudahan pengedaran antara sasaran yang terjejas. 18

Kepentingan lebih luas serangan itu terletak pada masanya. Perkapalan Laut Hitam sudah terganggu, eksport bijirin Ukraine merosot dengan ketara, sementara laluan alternatif berdepan kesesakan dan tidak mampu menggantikan kapasiti pelabuhan biasa.

Bukti yang ada menyokong satu kesimpulan yang jelas: serangan terhadap pelabuhan, kemudahan bijirin dan laluan maritim Ukraine mewujudkan risiko terhadap keselamatan makanan kerana ia menyekat sistem fizikal yang membawa hasil tuaian kepada pembeli antarabangsa. Skala sebenar kesan terhadap harga global atau kelaparan masih tidak pasti, tetapi kesesakan eksport itu sendiri telah didokumentasikan dengan jelas.