Bagaimana Pertikaian Erdoğan-Netanyahu Bertukar Menjadi Persaingan Serantau

Apa yang bermula sebagai pertikaman lidah antara Presiden Turki Recep Tayyip Erdoğan dan Perdana Menteri Israel Benjamin Netanyahu kini berkembang menjadi persaingan lebih luas — melibatkan pengaruh serantau, akses ketenteraan dan tuntutan terhadap legitimasi politik.

Menjelang akhir Ogos 2026, pertikaian itu mempunyai dua landasan yang semakin jelas: landasan undang-undang melalui permohonan Turki untuk mendapatkan Notis Merah Interpol, dan landasan ketenteraan selepas Israel menyerang pangkalan udara Abu al-Duhur di Syria.

Risiko segera bukanlah bahawa retorik bermusuhan akan secara automatik mencetuskan peperangan. Bahayanya ialah retorik, tindakan undang-undang dan isyarat ketenteraan kini saling menguatkan — khususnya di Syria.

Daripada penghinaan peribadi kepada pertarungan legitimasi

Bahasa yang digunakan oleh kedua-dua pemimpin itu sendiri sudah menjadi sebahagian daripada persaingan strategik. Pejabat Netanyahu menggelar Erdoğan sebagai “diktator antisemitik” dan menuduh Turki cuba menggugat kestabilan rantau tersebut. 17 Erdoğan pula menggambarkan Israel sebagai punca ketidakstabilan serta menyamakan tindakan Netanyahu dengan tokoh diktator dalam sejarah.

Kenyataan sedemikian ditujukan kepada khalayak domestik dan antarabangsa. Namun, ia juga mempunyai fungsi diplomatik: setiap kerajaan cuba menggambarkan pihak yang satu lagi sebagai aktor serantau yang berbahaya atau tidak sah.

Keadaan itu menyukarkan kompromi. Sebarang penyelarasan, walaupun terhad, boleh dilihat sebagai kos politik yang terlalu tinggi di dalam negara masing-masing.

Dakwaan kenyataan tentang “Muhammad dan Hasan”

Satu dakwaan yang tersebar luas menyebut Erdoğan memperlekehkan penubuhan Israel pada 1948 dengan berkata negara moden itu lebih muda daripada abang-abangnya, Muhammad dan Hasan.

Namun, bahan yang tersedia tidak mengesahkan secara bebas susunan kata yang tepat, konteks kenyataan itu atau identiti yang disebut dalam versi tular tersebut. Satu sumber media sosial berkredibiliti rendah mengulang kenyataan berkaitan bahawa Israel “lebih muda daripada abang saya”, tetapi hal itu tidak mencukupi untuk membuktikan dakwaan yang lebih khusus.

Oleh itu, kenyataan tersebut wajar dianggap belum disahkan, bukannya dijadikan titik penting yang pasti dalam pertikaian ini. Corak retorik bermusuhan antara kedua-dua pihak memang didokumentasikan dengan baik; anekdot khusus ini tidak.

Turki meningkatkan tekanan undang-undang berhubung flotila Gaza

Langkah diplomatik paling konkrit Turki berlaku melalui kes jenayah domestik berkaitan pemintasan Israel terhadap Global Sumud Flotilla pada 2025. Flotila itu menuju ke Gaza untuk menghantar bantuan kemanusiaan.

Pihak berkuasa Turki berkata kes berkenaan melibatkan 35 defendan dan waran tangkap telah dikeluarkan terhadap Netanyahu serta pegawai Israel Afek Moskovitch sebelum Ankara mula memohon Notis Merah Interpol. 1

Istilah undang-undang ini penting. Waran tangkap domestik dikeluarkan melalui proses kehakiman sesebuah negara. Notis Merah Interpol pula ialah permintaan kepada agensi penguatkuasaan undang-undang untuk mencari dan menahan seseorang buat sementara waktu sementara menunggu ekstradisi atau proses undang-undang lain.

Ia bukan waran tangkap antarabangsa, dan Interpol sendiri tidak boleh memerintahkan sesebuah negara untuk melakukan tangkapan. 1114

Kesan praktikalnya mungkin terhad, terutama jika individu berkenaan tidak melakukan perjalanan ke negara yang sanggup bertindak berdasarkan permintaan itu. Dari sudut politik pula, langkah tersebut tetap penting. Ia mengubah tuduhan Ankara berhubung flotila itu menjadi kempen antarabangsa dan memberi Israel alasan tambahan untuk menggambarkan Turki sebagai musuh, bukan sekadar pengkritik yang bermusuhan.

Syria ialah medan paling berbahaya

Persaingan ini menjadi lebih berisiko pada 18 Ogos 2026 apabila Israel menyerang pangkalan udara Abu al-Duhur di Syria, berhampiran Aleppo. Media kerajaan Syria melaporkan lapan serangan mengenai landasan dan kemudahan penyimpanan, menyebabkan kerosakan material tetapi tiada kematian dilaporkan.

Israel berkata tindakan itu bertujuan menghalang penempatan tentera Turki yang bakal berlaku dan mengekalkan status quo keselamatan sedia ada. Turki menolak penjelasan Israel sebagai tidak munasabah. Pegawai Syria pula berkata pegawai Turki memang pernah melawat pangkalan itu untuk latihan dan kerjasama ketenteraan, tetapi menafikan bahawa pangkalan Turki dirancang di situ.

Percanggahan kenyataan ini menunjukkan bagaimana proses peningkatan ketegangan berlaku. Israel menganggap kemungkinan kehadiran tentera Turki berhampiran pangkalan itu sebagai ancaman keselamatan langsung. Turki pula melihat serangan tersebut dan alasannya sebagai usaha Israel untuk menghalalkan tindakan ketenteraan serta mengehadkan peranan Ankara di Syria. Syria, pada masa sama, mengecam serangan itu sebagai pencabulan kedaulatannya.

Utusan Amerika Syarikat untuk Syria turut menambah tekanan diplomatik apabila menyifatkan serangan tersebut sebagai “peningkatan ketegangan yang tidak perlu” dan berkata ia tidak membantu kestabilan serantau.

Kenyataan itu merupakan kritikan terhadap operasi Israel yang khusus, bukan bukti bahawa wujud pendirian antarabangsa yang bersatu menentang Israel. Namun, ia menunjukkan kesukaran Washington mengurus ketegangan antara dua rakan sekutunya.

Mengapa persaingan ini bersifat struktur, bukan sekadar peribadi

Hubungan Erdoğan-Netanyahu penting kerana pertikaian ini mencerminkan strategi nasional yang saling bertembung. Pertukaran pemimpin mungkin dapat meredakan suhu politik, tetapi tidak akan menghapuskan perbezaan asas antara kedua-dua negara.

Syria

Syria ialah medan utama. Turki mahu mempengaruhi susunan politik dan keselamatan pasca-Assad, termasuk hubungan dengan Damsyik serta usaha mengehadkan kumpulan bersenjata yang mempunyai hubungan dengan kelompok Kurdish. Israel pula memberi tumpuan kepada keselamatan sempadan utaranya, kebebasan operasi di ruang udara Syria dan pencegahan pembentukan keupayaan ketenteraan bermusuhan di kawasan berhampiran.

Objektif itu boleh bertembung walaupun kedua-dua kerajaan tidak menginginkan perang dua hala secara langsung. Penempatan tentera, sistem pertahanan udara, misi latihan atau sokongan kepada aktor Syria yang berbeza boleh ditafsirkan sebagai persiapan untuk cabaran yang lebih besar.

Mediterranean Timur

Persaingan itu turut bertindih dengan pertikaian Turki melibatkan Greece dan Cyprus, serta hubungan keselamatan, diplomatik dan tenaga Israel dengan kedua-dua negara tersebut. Penganalisis menggambarkan penjajaran ini sebagai kekangan struktur terhadap diplomasi serantau, bukan semata-mata lanjutan daripada pertikaian Gaza.

Medan ini menggabungkan tuntutan maritim, laluan tenaga dan perkongsian ketenteraan. Ia memberi kedua-dua negara insentif untuk bersaing mendapatkan pengaruh, sambil menambah jumlah tempat di mana kepentingan mereka bertembung secara tidak langsung.

Tanduk Afrika dan laluan maritim

Persaingan itu juga dibincangkan dalam konteks Laut Merah dan Tanduk Afrika. Kedua-dua Turki dan Israel mahu memperluas pengaruh keselamatan, komersial dan diplomatik di sekitar laluan maritim penting serta rakan serantau.

Bukti yang ada menyokong gambaran bahawa ini ialah medan persaingan yang semakin meluas. Namun, ia belum membuktikan bahawa kedua-dua negara sudah berdepan secara langsung di seluruh rantau tersebut. Sebahagian besar persaingan masih berlaku melalui saluran diplomatik, ekonomi atau tidak langsung.

Adakah konflik Turki-Israel tidak dapat dielakkan?

Tidak. Perkataan “tidak dapat dielakkan” ialah penilaian analitis, bukannya fakta yang telah terbukti. Kesimpulan yang lebih kukuh ialah persaingan strategik berterusan kini sangat berkemungkinan kerana kepentingan kedua-dua negara bertembung di beberapa medan.

Konflik langsung masih boleh dielakkan. Kedua-dua kerajaan mempunyai sebab untuk mengehadkan peningkatan ketegangan, termasuk hubungan mereka dengan Washington serta kos yang bakal ditanggung jika berlaku konfrontasi ketenteraan.

Langkah perlindungan paling praktikal ialah mewujudkan saluran penyahkonflikan ketenteraan yang boleh dipercayai, terutama bagi operasi dan penempatan tentera di Syria.

Bahaya itu bersifat kumulatif: kes undang-undang boleh mengeraskan pendapat awam; retorik bermusuhan boleh mengecilkan ruang diplomasi; dan serangan ketenteraan pencegahan boleh mencetuskan tekanan untuk membalas.

Tiada satu pun langkah ini menjadikan perang sesuatu yang automatik. Namun, apabila bergabung, semuanya meningkatkan risiko salah perhitungan.

Dilema Washington

Amerika Syarikat perlu mengekalkan keseimbangan yang sukar. Turki ialah anggota NATO dan kekal penting bagi keselamatan Laut Hitam, Syria serta diplomasi serantau, manakala Israel ialah rakan keselamatan utama Washington.

Tindak balas yang dilihat terlalu memihak kepada satu pihak boleh mempercepatkan kerenggangan Ankara atau menggusarkan Israel dan rakan Amerika yang lain. Maka, matlamat Washington yang paling realistik bukanlah pendamaian peribadi segera antara Erdoğan dan Netanyahu.

Keutamaan sebenarnya ialah pembendungan: mengekalkan komunikasi ketenteraan, mencegah insiden di Syria dan memastikan peningkatan tindakan undang-undang serta retorik tidak bertukar menjadi konfrontasi bersenjata.

Pertikaian ini tidak lagi memadai untuk digambarkan sebagai perseteruan antara dua pemimpin. Ia sudah menjadi persaingan serantau yang sedang berkembang, dengan permusuhan peribadi memperkuat perbezaan sebenar berhubung Syria, pengaruh maritim, Gaza dan bentuk keseimbangan kuasa masa depan di Timur Tengah.