Banjir Nepal–Tibet: Bagaimana Runtuhan Glasier Mencetuskan Bencana Besar

Pada 26 Ogos, bencana di sempadan Nepal–Tibet pada mulanya disangka berpunca daripada tanah runtuh yang dicetuskan gempa bumi. Namun, analisis lanjut Kajian Geologi Amerika Syarikat (USGS) menunjukkan bahawa isyarat seismik yang disamakan dengan gempa bermagnitud 5.2 itu sebenarnya terhasil daripada runtuhan besar ais glasier dan batu, diikuti aliran puing. 18

Runtuhan itu mencetuskan gelombang deras bercampur air, ais, lumpur dan batu besar yang mengalir melalui lembah sungai di kawasan Himalaya. Penempatan, laluan pengangkutan dan kemudahan yang digunakan penduduk tempatan, pekerja, pendaki serta jemaah haji musnah dalam sekelip mata. Kejadian terpencil di kawasan pergunungan itu akhirnya berubah menjadi krisis kemanusiaan merentas sempadan. 2712

Angka korban terkini

Pihak berkuasa pengurusan bencana Nepal melaporkan 579 kematian yang telah disahkan dan 1,924 orang masih belum ditemui setakat 28 Ogos. Daripada jumlah yang hilang itu, 517 ialah warga asing, termasuk 32 warganegara dan penduduk tetap Kanada, menurut pegawai Kanada. 411

Angka berkenaan masih boleh berubah. Nepal dan China melaporkan jumlah yang berbeza pada masa berlainan, dan tidak selalu jelas sama ada angka dari kedua-dua belah sempadan bertindih. Kemas kini awal mencatatkan jumlah korban dan orang hilang yang jauh lebih rendah, mencerminkan proses penemuan mayat yang berterusan serta kesukaran memasuki lembah terpencil. 6

Persekutuan Antarabangsa Persatuan Palang Merah dan Bulan Sabit Merah menganggarkan lebih 90,000 orang terjejas dan berada dalam keadaan sangat memerlukan bantuan. Agensi kanak-kanak Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pula berkata sekurang-kurangnya 17,000 kanak-kanak memerlukan bantuan kemanusiaan segera. Sebanyak 18 sekolah dilaporkan musnah, manakala 20 lagi mengalami kerosakan.

Bagaimana bencana itu berlaku

Runtuhan itu dipercayai melibatkan sebahagian besar glasier bersama batuan yang jatuh ke dalam atau menghalang sistem sungai di pergunungan. Hentaman tersebut menghasilkan tenaga seismik yang cukup kuat untuk dikesan sebagai gegaran seakan-akan gempa bumi. Apabila timbunan ais, batu dan air bergerak ke hilir, alirannya berubah menjadi arus puing yang amat merosakkan, bukannya banjir sungai biasa. 19

Laporan menyebut gelombang itu membawa lumpur, ais dan batu besar melalui lembah, memusnahkan rumah, kampung, jambatan, jalan raya, kemudahan hidroelektrik serta infrastruktur sempadan. Bangunan bertingkat tercabut daripada tapak asas, sementara rangkaian komunikasi dan laluan pengangkutan yang terputus menyebabkan sesetengah komuniti terasing. 2712

Penilaian kerosakan penuh pula tergendala kerana bentuk muka bumi yang sukar dilalui dan kehilangan laluan masuk. Dakwaan mengenai jumlah tepat hospital serta kemudahan kesihatan yang rosak perlu dilihat dengan berhati-hati. Bagaimanapun, laporan yang ada mengesahkan kerosakan terhadap bekalan air, sanitasi dan infrastruktur penting lain—keadaan yang meningkatkan tekanan terhadap perkhidmatan kecemasan serta kebimbangan mengenai penyakit bawaan air. 5

Penduduk, pelancong dan jemaah yang hilang

Krisis orang hilang itu bukan sahaja melibatkan komuniti yang tinggal berhampiran sungai. Laporan awal mengenal pasti ratusan pelancong asing yang belum ditemui, termasuk jemaah yang dalam perjalanan menuju Gunung Kailash di Tibet. Warga India, Amerika Syarikat, Australia, United Kingdom, Kanada dan beberapa negara lain dilaporkan hilang dalam kemas kini awal. 1015

Keluarga terpaksa menunggu lama tanpa berita yang boleh dipercayai ketika pihak berkuasa cuba mengenal pasti mayat yang ditemui, menentukan siapa yang berjaya menyelamatkan diri, siapa yang masih terperangkap dan siapa yang mungkin dihanyutkan ke hilir. Laporan awam telah mendokumentasikan usaha beberapa keluarga mencari saudara mereka, tetapi belum menyediakan senarai lengkap dan disahkan secara bebas mengenai setiap jemaah, pelancong atau mangsa yang terselamat.

Ketidakpastian itu lebih parah di lembah gunung terpencil. Timbunan puing, jalan yang rosak dan gangguan komunikasi menyukarkan penggunaan sistem pendaftaran serta pengesanan biasa.

Mengapa operasi menyelamat begitu sukar

Nepal mengerahkan pasukan keselamatan, helikopter dan anggota darat untuk mencari mangsa di lembah yang dipenuhi puing serta menyalurkan bantuan kecemasan. China turut menjalankan operasi menyelamat dan bantuan bencana di sebelah Tibet. 7

Tindak balas kecemasan berdepan beberapa ancaman serentak:

• Laluan musnah: Banjir dan tanah runtuh menghanyutkan jalan serta jambatan, menghalang anggota penyelamat dan bekalan daripada sampai ke sesetengah penempatan. 5
• Cerun dan puing tidak stabil: Runtuhan batu baharu, lumpur dan bentuk muka bumi yang rapuh menjadikan pencarian di darat berbahaya serta perlahan. 6
• Cuaca dan altitud: Kawasan Himalaya yang curam serta keadaan cuaca yang berubah-ubah mengehadkan penerbangan helikopter dan pergerakan pasukan darat. 67
• Kawasan pencarian yang luas: Mangsa serta barangan mungkin dihanyutkan jauh dari lokasi runtuhan asal, menyebabkan kawasan yang perlu diperiksa semakin besar. 6
• Maklumat tidak lengkap: Gangguan komunikasi dan laporan rentas sempadan yang tidak seragam menyukarkan penyediaan senarai orang hilang yang tepat. 4

Angka operasi, termasuk jumlah mangsa yang diselamatkan, perlu dianggap sementara selagi pencarian belum selesai. Sumber yang ada tidak mengesahkan secara bebas setiap angka yang beredar dalam laporan awal keadaan bencana.

Ancaman kedua daripada tasik yang terbentuk akibat puing

Runtuhan dan aliran puing itu menyekat sebahagian sistem sungai lalu membentuk tasik penghalang di kawasan hulu. Apabila air terus berkumpul, pihak berkuasa memberi amaran bahawa pecahan benteng semula jadi itu boleh menghasilkan satu lagi gelombang deras ke lembah yang sudah musnah akibat banjir pertama.

Tasik tersebut mula melimpah pada 28 Ogos, menyebabkan operasi menyelamat terganggu buat sementara waktu dan mencetuskan kebimbangan baharu di Nepal serta China. Laporan kemudian menyatakan risiko segera berada pada tahap yang boleh diurus, manakala pihak berkuasa China berkata kemungkinan tasik itu pecah secara tiba-tiba semakin berkurangan.

Walaupun tidak berlaku pecahan besar, tasik penghalang yang melimpah masih boleh menutup laluan menyelamat, merosakkan jambatan sementara dan mendedahkan mangsa serta petugas kepada perubahan paras air yang mendadak. Ancaman ini menambah satu lagi lapisan kecemasan kepada operasi mencari yang sememangnya sukar.

Tindak balas kerajaan dan organisasi bantuan

Nepal menumpukan usaha kepada operasi pencarian oleh tentera dan pasukan keselamatan, pemindahan menggunakan helikopter, penghantaran bekalan kecemasan serta penyediaan kapasiti perubatan sementara. China pula menyelaras operasi menyelamat dan bantuan di Tibet sambil memantau risiko banjir di kawasan hulu. 7

Kanada sedang berusaha menjejaki 32 warganegara dan penduduk tetapnya yang dilaporkan hilang. Pegawai Kanada berkata tiada rakyat Kanada termasuk dalam jumlah kematian yang disahkan dalam kemas kini yang dipetik CBC, namun nasib mereka yang belum ditemui masih belum dipastikan pada ketika itu. 11

Rangkaian Palang Merah memberi tumpuan kepada tempat perlindungan kecemasan, makanan, air, rawatan perubatan, komunikasi dan usaha menghubungkan semula keluarga. Persekutuan Antarabangsa Persatuan Palang Merah dan Bulan Sabit Merah berkata sokongan disalurkan melalui Palang Merah Nepal. CARE pula memberi amaran bahawa keluarga terjejas kehilangan rumah, harta benda dan mata pencarian, selain berdepan risiko berkaitan kerosakan sistem air serta sanitasi.

Bantuan sudah sampai kepada sebahagian mangsa yang terselamat, tetapi akses masih tidak sekata. Operasi bantuan perlu memenuhi keperluan untuk terus hidup, sambil memulihkan komunikasi, menjejaki orang hilang, membantu keluarga yang kehilangan tempat tinggal dan mencegah penyakit di kawasan yang sistem air serta sanitasinya rosak.

Apa yang masih belum pasti

Punca utama bencana kini lebih jelas: bukti menunjukkan runtuhan glasier dan aliran puing menghasilkan tenaga seismik seakan-akan gempa bumi, bukannya gempa bumi konvensional yang mencetuskan bencana tersebut. 1

Namun, jumlah korban dan keluasan kawasan yang terjejas masih belum muktamad. Operasi pencarian diteruskan, sesetengah lembah masih sukar dimasuki, dan angka dari Nepal serta Tibet mungkin tidak boleh dibandingkan secara terus.

Kesimpulan paling kukuh setakat ini ialah bencana itu mengorbankan banyak nyawa, memusnahkan infrastruktur secara meluas dan mencetuskan krisis kemanusiaan yang menjejaskan puluhan ribu orang. Jumlah akhir mungkin terus berubah apabila usaha menyelamat, pencarian dan pengenalpastian mangsa diteruskan.