Bagaimana runtuhan glasier mencetuskan banjir besar Nepal–Tibet

Bencana ini bermula pada 26 Ogos 2026 berhampiran sempadan Nepal–China. Sebahagian besar glasier, batu dan lumpur runtuh lalu menyekat Sungai Lhende Khola, yang berkait dengan sistem Sungai Trishuli. Tidak lama kemudian, air dan serpihan melimpah deras ke lembah-lembah Himalaya.

Dalam kemas kini Reuters pada 27 Ogos, sekurang-kurangnya 359 orang dilaporkan maut dan hampir 1,000 lagi hilang. Laporan lain pula menganggarkan hampir 1,500 orang hilang di Nepal dan Tibet. Angka itu berubah-ubah kerana pasukan keselamatan baru dapat memasuki kawasan terpencil dan pihak berkuasa masih menyelaraskan senarai mangsa merentasi sempadan. 16

Apa yang berlaku di pergunungan?

Menurut laporan yang memetik analisis Kajian Geologi Amerika Syarikat (USGS) dan pakar lain, sebahagian glasier runtuh di kawasan tinggi Himalaya berhampiran Taman Negara Langtang di Nepal. Runtuhan itu menghasilkan gelongsoran besar ais dan batu sebelum memasuki sistem sungai. 59

Serpihan tersebut menyumbat Sungai Lhende Khola buat sementara waktu dan membentuk sistem tasik empangan berhampiran sempadan. Apabila air menekan halangan itu, aliran sungai membawa lumpur, batu besar, ais dan serpihan lain ke penempatan di hilir.

Banjir kilat serta tanah runtuh yang menyusul menghanyutkan rumah, jalan raya, jambatan dan infrastruktur tenaga. Paras Sungai Trishuli—yang turut dikenali sebagai Sungai Bhotekoshi di beberapa bahagian laluan terjejas—dilaporkan meningkat sehingga sembilan meter dalam tempoh hanya setengah jam. 1416

Kawasan mana yang terjejas?

Kemusnahan paling teruk dilaporkan berlaku di utara Nepal, terutama di lembah berhampiran sempadan dan koridor sungai yang menghala ke sistem Trishuli. Banjir turut melintasi sempadan ke Wilayah Autonomi Tibet di China, termasuk Kaunti Gyirong. Media kerajaan China melaporkan kematian dan ratusan orang masih hilang di kawasan itu. 48

India tidak dikenal pasti sebagai zon yang menerima kesan langsung paling teruk dalam laporan yang tersedia. Namun, pihak berkuasa India terlibat rapat kerana ramai rakyatnya melalui Nepal dalam perjalanan menuju Tibet. Kawasan hilir di Himalaya India juga berdepan risiko banjir susulan. 6

Berapa ramai yang maut atau hilang?

Pada hari-hari pertama, belum ada satu angka muktamad. Perbezaan laporan berlaku kerana ia diterbitkan pada waktu berlainan dan menggunakan kiraan geografi serta pentadbiran yang berbeza:

• Kemas kini Reuters pada 27 Ogos melaporkan sekurang-kurangnya 359 orang maut dan hampir 1,000 hilang. 1
• Laporan lain menganggarkan jumlah yang hilang di Nepal dan Tibet sekitar 1,500 orang, termasuk lebih 700 warga asing. 6
• Di Kaunti Gyirong, media kerajaan China melaporkan tiga kematian dan 558 orang hilang, termasuk 260 warga asing. 8
• Pihak berkuasa pelancongan Nepal menyenaraikan ratusan pelawat asing yang tidak dapat dihubungi. Mereka termasuk rakyat India, Amerika Syarikat, Australia, Britain, Kanada dan Malaysia. 78

Laporan yang tersedia belum memberikan jumlah rentas sempadan yang boleh dipercayai bagi mangsa cedera atau mereka yang telah diselamatkan. Angka itu dijangka berubah apabila helikopter dan pasukan darat berjaya sampai ke kawasan yang terputus akibat kerosakan jalan serta jambatan.

Mengapa ramai warga asing dan jemaah haji terlibat?

Laluan yang terjejas menghubungkan Kathmandu dengan Lhasa dan sering digunakan oleh pendaki, pelancong serta jemaah yang menuju ke Gunung Kailash di Tibet. Oleh itu, ramai individu yang belum ditemui ialah pengunjung, bukannya penduduk tetap lembah berkenaan. 16

Kementerian luar India berkata sekurang-kurangnya 288 rakyat India hilang di Nepal, manakala kira-kira 200 lagi terkandas di China, menurut Reuters. Seorang pengendali pelancongan India pula berkata kira-kira tiga dozen daripada kumpulan hampir 60 jemaahnya hilang, termasuk pemandu kumpulan tersebut. 6

Angka warga asing berbeza antara laporan kerana lembaga pelancongan, polis dan kerajaan menyelenggara senarai hubungan masing-masing. Tafsiran paling selamat ialah ratusan pelawat asing belum dapat dikesan ketika operasi awal—bukan bermakna setiap nama dalam senarai awal telah disahkan meninggal dunia.

Adakah gempa bumi menjadi puncanya?

Laporan awal mencadangkan gempa bumi bermagnitud 4.4 mungkin mencetuskan runtuhan glasier. Namun, analisis seterusnya mengaitkan isyarat seismik itu dengan runtuhan besar glasier dan batu tersebut, bukannya mengesahkan gempa tektonik sebagai punca bencana. 5913

Laporan kemudian menyatakan runtuhan itu menghasilkan isyarat seismik yang bersamaan dengan kejadian lebih kuat. Bagaimanapun, perbezaan pentingnya kekal sama: penilaian yang tersedia menunjukkan gelongsoran dan kegagalan glasier menghasilkan gegaran tersebut, bukannya gempa bumi yang memulakan bencana. 9

Apakah kaitan perubahan iklim?

Laporan yang tersedia tidak membuktikan bahawa perubahan iklim menyebabkan runtuhan khusus ini. Namun, saintis menyatakan iklim yang lebih panas boleh menyumbang kepada ketidakstabilan glasier dan pencairan permafros—tanah yang kekal beku—sekali gus meningkatkan risiko bahaya berkaitan glasier dan tanah runtuh di kawasan pergunungan.

Itu ialah faktor risiko yang lebih luas, bukan bukti bahawa perubahan iklim menjadi punca langsung kejadian ini. 4

Bagaimana operasi mencari dan menyelamat dijalankan?

Pasukan kecemasan Nepal dan China mencari mangsa di lembah curam, memindahkan penduduk dari kawasan berisiko dan menggunakan helikopter untuk sampai ke komuniti yang terputus hubungan akibat kemusnahan jalan serta jambatan. Pihak berkuasa India pula menumpukan usaha mengesan rakyatnya, membantu mereka yang terkandas di China dan berhubung dengan keluarga yang menunggu berita. 126

Operasi itu berdepan cerun yang tidak stabil, tanah runtuh, jalan tersumbat dan infrastruktur yang rosak. Organisasi bantuan antarabangsa turut berusaha menyalurkan bantuan; satu laporan menyatakan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu merancang memperuntukkan AS$2 juta daripada Dana Tindak Balas Kecemasan Pusatnya untuk Nepal.

Akses yang berbahaya bermakna ketiadaan angka rasmi mangsa cedera atau diselamatkan tidak semestinya menunjukkan semua individu yang belum dapat dihubungi telah menjadi mangsa. Senarai carian masih disemak dengan rekod pemindahan, pusat perlindungan dan lintasan sempadan.

Mengapa banjir susulan masih dibimbangi?

Gelombang awal tidak bermakna bahaya telah berakhir. Nepal dan China memberi amaran bahawa air masih bertakung di belakang serpihan dalam dua tasik atau kawasan tasik empangan. Jika salah satu halangan itu runtuh secara tiba-tiba, banjir kilat baharu boleh bergerak ke hilir tanpa banyak amaran. 1

Risiko ini memaksa pasukan penyelamat mengimbangi dua tugas mendesak: mencari mangsa yang terselamat dan memindahkan penduduk dari kawasan yang mungkin dilanda pelepasan air kedua. Jambatan rosak, cerun tidak stabil serta tanah runtuh berterusan menjadikan operasi menyelamat dan kepulangan ke penempatan terjejas berbahaya.

Kesimpulan paling jelas daripada laporan awal ialah bencana ini berlaku secara berantai: runtuhan glasier dan batu menyekat sungai, sistem sungai yang tersumbat kemudian melepaskan arus air sarat serpihan, dan banjir yang terhasil merebak merentasi kawasan sempadan yang menjadi laluan komuniti tempatan serta pelancong antarabangsa. Jumlah korban masih bersifat sementara ketika pasukan penyelamat meneruskan pencarian.