Banjir Kilat Nepal–Tibet: Bagaimana Runtuhan Glasier Mencetuskan Bencana Himalaya

Bencana ini bermula pada pagi 26 Ogos 2026, bukannya 27 Ogos seperti yang mungkin disangka berdasarkan tarikh sesetengah laporan. Sebahagian glasier di kawasan tinggi Himalaya runtuh lalu menghentam lantai lembah. Hentaman itu mencetuskan tanah runtuh besar yang masuk ke dalam sungai, menghasilkan arus deras air, ais, lumpur dan batu yang melanda komuniti di kedua-dua belah sempadan Nepal–Tibet. 410

Angka korban pada hari-hari pertama sukar dipastikan kerana pihak berkuasa Nepal dan China melaporkan data dari kawasan berbeza pada waktu yang berlainan. Laporan awal menyebut ratusan maut dan antara 1,300 hingga 1,500 orang hilang. 111316 Kemas kini kemudian melaporkan 547 kematian di Nepal dan lima di wilayah Tibet, sementara lebih 1,500 orang masih belum ditemui.

Bagaimana runtuhan glasier mencetuskan banjir

Rangkaian kejadian itu bukan banjir biasa yang berpunca semata-mata daripada hujan lebat. Ia berlaku melalui beberapa peringkat:

1. Bahagian bawah sebuah glasier runtuh di kawasan tinggi Himalaya.
2. Ais dan batu yang jatuh menghentam lantai lembah lalu menghasilkan tanah runtuh besar.
3. Tanah runtuh itu memasuki sungai gunung dan melepaskan campuran air, ais, lumpur serta batu.
4. Gelombang tersebut bergerak pantas ke hilir, merempuh penempatan, jalan raya, jambatan dan kemudahan infrastruktur di Nepal serta Tibet. 410

Menurut laporan The Guardian, Kajian Geologi Amerika Syarikat (USGS) kemudiannya mengaitkan gegaran yang direkodkan dengan runtuhan ais dan batu glasier itu. 10 Para saintis turut memberi amaran bahawa keadaan yang semakin panas boleh menjadikan ais dan batu di kawasan gunung tinggi lebih tidak stabil. Namun, sumbangan tepat perubahan iklim terhadap kejadian khusus ini masih dianalisis.

Kemusnahan dari Gyirong hingga Rasuwa dan Nuwakot

Banjir melanda koridor penting yang menghubungkan Kathmandu dengan Lhasa. Laluan itu digunakan oleh penduduk tempatan, pekerja, pendaki dan jemaah haji yang menuju ke Gunung Kailash.

Di Nepal, kemusnahan paling teruk dilaporkan di daerah Rasuwa dan Nuwakot. Penempatan, jalan raya, jambatan, bangunan serta kemudahan tenaga elektrik dihanyutkan atau tertimbus lumpur. Imej satelit dan udara menunjukkan kawasan sekitar Trishuli di Nuwakot diliputi kemusnahan yang meluas. 4

Di sebelah Tibet, arus deras itu menghentam kompleks lintasan sempadan Gyirong. Apabila pasukan penyelamat China akhirnya sampai ke lokasi tersebut, mereka dilaporkan hanya menemui “tinggalan runtuhan”, menggambarkan betapa dahsyatnya kemusnahan di situ. 17

Jalan dan jambatan yang musnah turut memutuskan hubungan dengan beberapa komuniti. Sesetengah lembah hanya boleh dimasuki melalui udara atau operasi darat yang sukar, manakala serpihan runtuhan dan keadaan sungai yang tidak stabil terus membahayakan pasukan penyelamat. 612

Operasi menyelamat berdepan laluan yang musnah

Tentera Nepal mengetuai tindak balas kecemasan dengan mengerahkan helikopter, anggota tentera dan pasukan perubatan ke lembah yang terjejas. Tentera itu menggerakkan 12 helikopter, menubuhkan hospital lapangan sementara, memindahkan sekurang-kurangnya 114 orang melalui udara dan membawa sekurang-kurangnya 25 mangsa yang cedera parah ke Kathmandu. 19

Pasukan mencari mangsa turut menggunakan tinjauan helikopter dan bergerak merentasi kawasan curam yang terputus daripada rangkaian pengangkutan. Laporan media menyebut penggunaan dron, rakit serta operasi menyelamat menggunakan tali dan teknik rappelling. Namun, jumlah tepat bagi setiap jenis operasi itu tidak dilaporkan secara konsisten. Angka pemindahan udara yang paling jelas disahkan ialah sekurang-kurangnya 114 orang. 619

Beberapa mangsa ditemui terperangkap di kemudahan terpencil, termasuk lokasi berkaitan projek hidroelektrik. Terowong dan kawasan kemudahan tenaga turut menjadi tumpuan operasi pemindahan apabila laluan lembah berubah akibat banjir serta tanah runtuh. 619

Tasik baharu cetus risiko banjir kedua

Tanah runtuh itu turut menyekat aliran air di bahagian hulu dan membentuk sebuah tasik penghalang. Nepal dan China memberi amaran bahawa air yang terkumpul boleh melimpah atau memecahkan benteng semula jadi tersebut, sekali gus menghasilkan gelombang banjir baharu ketika operasi menyelamat masih berjalan. 1

Laporan awal merujuk kepada dua tasik, tetapi pembetulan Reuters menjelaskan bahawa kebimbangan utama sebenarnya melibatkan sebuah tasik yang merentasi sempadan. Pihak berkuasa terpaksa memantau paras air, menyesuaikan sesetengah operasi dan memindahkan penduduk dari kawasan yang mungkin terjejas oleh banjir susulan. Laporan kemudian menyatakan risiko limpahan sudah cukup terkawal untuk kerja menyelamat disambung semula. 17

Pelancong asing dan jemaah Gunung Kailash antara yang hilang

Kepentingan laluan itu sebagai destinasi pelancongan dan keagamaan menyebabkan ramai warga asing berada di kawasan bencana. Di Nepal, kira-kira 500 pelawat asing termasuk dalam senarai orang yang belum dapat dikesan menurut satu laporan semasa. Di daerah Gyirong, Tibet pula, 260 daripada 558 orang yang dilaporkan hilang ialah warga asing. 6

Pegawai Amerika Syarikat berkata kira-kira 90 rakyat Amerika mungkin terjejas dan tiga orang telah diselamatkan pada peringkat itu. 10 Warga India juga membentuk kumpulan besar dalam senarai orang hilang.

Sebuah agensi pelancongan India berkata pihaknya terputus hubungan dengan kira-kira tiga dozen daripada hampir 60 anggota kumpulan jemaah yang dalam perjalanan ke Gunung Kailash. Anak lelaki pemilik agensi itu, yang bertugas sebagai pemandu kumpulan, turut dilaporkan hilang. 5

Bagi keluarga di luar Nepal dan Tibet, usaha mendapatkan berita menjadi amat sukar. Komunikasi terputus, jalan raya tidak boleh dilalui dan pihak berkuasa masih belum mengeluarkan senarai lengkap mangsa yang maut atau hilang. 69

Kedudukan Nepal mengenai bantuan penyelamat asing

Beberapa negara menawarkan bantuan ketika kerajaan masing-masing cuba mengesan rakyat mereka. Korea Selatan, misalnya, menyediakan sokongan pasukan tindak balas pantas, manakala negara lain turut menawarkan bantuan. Namun, Kementerian Luar Nepal kemudiannya menyatakan bahawa pasukan mencari dan menyelamat asing tidak diperlukan lalu menolak tawaran tersebut. 1116

Oleh itu, dakwaan bahawa Nepal secara umum membenarkan kemasukan pasukan penyelamat asing perlu dilihat dengan berhati-hati. Berdasarkan laporan yang didokumenkan, tindak balas antarabangsa pada peringkat itu lebih tertumpu kepada penyelarasan diplomatik, pengesanan warga asing, bantuan kemanusiaan dan kemungkinan sokongan teknikal, bukannya pengerahan besar-besaran pasukan mencari dan menyelamat dari luar negara. 1116

Mengapa angka korban masih berubah-ubah

Angka korban sukar dibandingkan secara langsung kerana Nepal dan China mengeluarkan jumlah berasingan, manakala senarai orang hilang mungkin mengira pelawat dan penduduk dengan kaedah berbeza. Operasi mencari juga meliputi koridor sungai yang panjang dan rosak teruk. Sebab itu, laporan yang diterbitkan dalam tempoh sehari antara satu sama lain menunjukkan perbezaan besar dalam jumlah kematian dan kehilangan. 12411

Kesimpulan paling jelas setakat kemas kini yang tersedia bukanlah satu angka gabungan tunggal, tetapi skala kecemasan itu sendiri: ratusan orang disahkan maut, lebih 1,500 dilaporkan hilang dalam kemas kini kemudian, lintasan Gyirong serta sebahagian daerah sempadan Nepal musnah, dan pasukan penyelamat terpaksa bekerja di bawah ancaman banjir susulan. 1718