China Menguasai Pengeluaran Robot Humanoid—Tetapi Adakah Ia Sudah Menemui ‘Otak’ Robot?

China sudah memenangi perlumbaan awal untuk menghasilkan dan menghantar badan robot humanoid. Namun, itu belum bermakna negara tersebut telah mencipta pekerja robot yang benar-benar serba guna.

Apa yang sedang dibina ialah strategi berskala besar yang disokong negara: menghasilkan robot yang lebih murah, menempatkannya di kilang, universiti, makmal dan pusat latihan, mengumpul data daripada pergerakan dunia sebenar, kemudian menggunakan data itu untuk mencari lonjakan besar dalam AI berjasad—iaitu AI yang boleh melihat, membuat keputusan dan bertindak dalam dunia fizikal.

Masalahnya, lonjakan tersebut, ekonomi yang mampan dan kegunaan robot untuk pelbagai tugas masih belum terbukti.

Angka penghantaran besar, tetapi ‘dihantar’ bukan bermaksud ‘bekerja’

Pengeluar China dilaporkan menguasai lebih 97% daripada kira-kira 19,100 penghantaran robot humanoid global pada separuh pertama 2026. Namun, anggaran dan takrif “penghantaran” berbeza antara firma penyelidikan. Oleh itu, angka seperti 95% daripada kira-kira 20,000 unit patut dilihat sebagai petunjuk industri, bukannya audit terhadap jumlah robot yang benar-benar digunakan untuk menggantikan tenaga kerja manusia. 7

Sebahagian besar robot itu mungkin dihantar ke “kilang data”, universiti, makmal, pertunjukan teknologi dan projek perintis yang disokong kerajaan. Seorang penganalisis menganggarkan antara 50% hingga 70% pengeluaran robot pada 2026 mungkin digunakan untuk mengumpul data, bukannya menjalankan kerja yang menghasilkan pendapatan kepada pelanggan. 4

Di sinilah percanggahan yang kelihatan itu menjadi lebih mudah difahami. China sangat kuat dalam penyelarasan rantaian bekalan, pengeluaran komponen berharga rendah, pengulangan reka bentuk dengan pantas dan pembuatan besar-besaran. Subsidi serta kos komponen yang semakin menurun turut meningkatkan daya saing, manakala pelan robotik Beijing sebelum ini memang menetapkan sokongan dasar untuk sektor berkenaan. 9

Hasilnya ialah banyak platform fizikal yang semakin mampu milik—walaupun keupayaan robot untuk memahami persekitaran, mengendalikan objek, bertahan lama, pulih daripada kesilapan dan mengurus situasi baharu masih terhad.

Pusat latihan ialah jambatan strategik, bukan bukti pasaran sudah matang

Satu tender kerajaan di Guangxi bernilai AS$18 juta membekalkan robot humanoid UBTech dan perkakasan berkaitan kepada sebuah pusat latihan. Matlamatnya adalah menghasilkan data untuk AI berjasad. 2

Projek seperti ini boleh menyediakan set data yang bernilai dan mempercepatkan pembangunan bersama antara perkakasan dengan perisian. Tetapi model perniagaannya masih berputar dalam satu kitaran yang belum lengkap:

1. robot dibeli untuk mengumpul data;
2. data digunakan untuk melatih robot yang lebih pintar;
3. robot yang lebih pintar sepatutnya menjana nilai kepada pelanggan;
4. nilai itu pula perlu cukup besar untuk membayar robot, operator, kemudahan, pelabelan data, penyelenggaraan dan penggantian perkakasan.

Di sebuah pusat latihan di Liuzhou yang dikunjungi Reuters, kakitangan mengakui projek tersebut masih bergantung pada subsidi dan belum mempunyai laluan jelas menuju keuntungan. Kos operasi tinggi, sementara harga data robotik masih rendah dalam pasaran yang baru berkembang.

Jadi, pusat latihan mungkin penting untuk kemajuan teknologi—tetapi kewujudannya tidak semestinya membuktikan bahawa robot humanoid sudah mempunyai permintaan komersial yang kukuh.

‘Detik ChatGPT’ robot ialah pertaruhan terhadap lonjakan AI

Wang Xingxing, pengasas dan ketua pegawai eksekutif Unitree, berkata kecerdasan berjasad sedang menghampiri “detik ChatGPT”. 3 Istilah itu merujuk kepada kemungkinan berlakunya lonjakan mendadak apabila robot akhirnya mampu mempelajari dan melaksanakan pelbagai tugas dengan jauh lebih baik.

Namun, ramalan itu juga menunjukkan masalah utama industri: otak robot, bukan aksi berjalan atau bersalto, masih menjadi kekangan terbesar.

Model bahasa mendapat manfaat daripada sejumlah besar bahan digital yang mudah dikumpul, serta kaedah penilaian yang boleh diskalakan. Pembelajaran fizikal pula memerlukan robot berinteraksi dengan dunia sebenar—suatu proses yang mahal, perlahan dan tertakluk kepada syarat keselamatan.

Lebih banyak robot memang boleh menghasilkan lebih banyak data. Tetapi kuantiti semata-mata tidak menjamin data itu pelbagai, berkualiti tinggi atau boleh dipindahkan kepada tugas dan persekitaran lain.

Wang sendiri pernah memberi amaran bahawa kejayaan setara ChatGPT mungkin masih mengambil masa sehingga sedekad. 8 Ini bermakna jumlah robot yang meningkat pantas tidak semestinya menghasilkan kecerdasan umum pada kadar yang sama.

Pelabur menilai potensi masa depan, bukan ekonomi penggunaan hari ini

Saham Unitree melonjak lebih lima kali ganda ketika penampilan sulungnya di bursa Shanghai. Saham itu ditutup 460% lebih tinggi berbanding harga tawaran awam permulaan. 6

Lonjakan itu berlaku walaupun Reuters melaporkan bahawa hanya sebilangan kecil robot Unitree digunakan dalam persekitaran komersial. Unitree sendiri dilaporkan mencatat keuntungan, tetapi satu syarikat yang menguntungkan tidak membuktikan seluruh sektor sudah menguntungkan atau bahawa pasaran robot serba guna telah terbentuk. 6

Pasaran saham kelihatan sedang menilai nilai pilihan—kemungkinan bahawa syarikat-syarikat ini akan mendapat manfaat besar jika berlaku kejayaan AI—bukannya pulangan ekonomi daripada robot yang digunakan secara meluas hari ini.

Jurang antara penilaian tinggi dengan keupayaan sebenar mewujudkan risiko gelembung. Banyak syarikat baharu mungkin menghasilkan robot yang hampir serupa dan bersaing melalui harga. Jika tempahan tidak bergerak daripada projek rintis bersubsidi kepada permintaan sektor swasta yang berulang, penggabungan dan penutupan syarikat mungkin tidak dapat dielakkan.

Dasar industri Beijing mencipta permintaan awal dan menyerap risiko

China telah memperuntukkan lebih AS$20 bilion kepada syarikat robot humanoid dalam tempoh setahun sebelumnya. Beijing turut mengumumkan dana bernilai 1 trilion yuan, atau kira-kira AS$137 bilion, untuk syarikat pemula dalam bidang termasuk AI dan robotik. 12

Kerajaan juga menjadi pembeli penting. Tender awam, pusat latihan wilayah dan persekitaran ujian yang berkait dengan negara membantu menyelesaikan masalah “ayam dan telur” dalam industri ini: syarikat memerlukan tempat untuk menggunakan robot sebelum dapat mengumpul data, tetapi pelanggan pula mahu melihat bukti prestasi sebelum membeli.

Pendekatan itu boleh mempercepatkan pembelajaran dan menurunkan kos. Namun, ia juga boleh mengaburkan persoalan asas: adakah sesuatu kegunaan itu benar-benar berdaya maju tanpa subsidi atau pembelian kerajaan?

Sekatan Amerika Syarikat mengecilkan peluang eksport China

Pada Julai, Suruhanjaya Komunikasi Persekutuan Amerika Syarikat (FCC) menyekat kemasukan robot humanoid dan robot berkaki empat buatan China yang baharu, dengan alasan risiko keselamatan negara serta keperluan membina semula industri strategik dalam negara. 11

Kesan komersial jangka pendek mungkin terhad kerana penggunaan robot humanoid dalam operasi komersial Amerika Syarikat masih kecil. Tetapi dalam jangka panjang, kehilangan akses kepada pasaran besar boleh mengehadkan skala jualan, maklum balas pelanggan dan pengaruh China terhadap piawaian antarabangsa. 5

Sekatan itu tidak semestinya menggagalkan strategi domestik Beijing. Pasaran China sendiri cukup besar untuk membiayai banyak ujian dan pusingan pembelajaran. Namun, ia mengurangkan peluang syarikat China mendapat pengalaman global dan pelanggan asing yang mungkin membantu mempercepatkan penambahbaikan produk.

Ujian sebenar bukan aksi akrobatik

Buat masa ini, China jelas mempunyai kelebihan perkakasan dan kapasiti pembuatan. Kelebihan itu menjadikan China antara calon paling munasabah untuk menjadi negara pertama yang memanfaatkan kejayaan besar dalam AI berjasad.

Tetapi bukti penentu perlu datang daripada ukuran operasi, bukan pertunjukan di pentas. Antaranya:

• tempoh operasi tanpa gangguan yang diukur secara bebas;
• rekod keselamatan;
• kadar kejayaan tugas dalam persekitaran tidak tersusun;
• masa dan kos untuk melatih robot melakukan tugas baharu;
• jumlah tenaga kerja yang benar-benar dijimatkan bagi setiap jam operasi robot; dan
• keuntungan seunit tanpa bergantung pada pembelian kerajaan.

Kesimpulannya, angka penghantaran, subsidi dan pelaburan China menunjukkan program pembinaan keupayaan yang sangat kuat. Ia belum menjadi bukti bahawa China—atau mana-mana negara—telah menyelesaikan masalah robot serba guna.

China mungkin sudah menghasilkan tubuh robot dalam jumlah yang besar. Persoalan yang masih belum terjawab ialah sama ada tubuh-tubuh itu akan mendapat otak, tangan dan kebolehpercayaan yang cukup untuk benar-benar bekerja.