Mengapa Penutupan Selat Hormuz Kini Bertukar Menjadi Krisis Diesel dan Inventori

Krisis pasaran minyak global kini didorong oleh kejutan bekalan fizikal yang bertukar menjadi kebuntuan diplomatik. Serangan dan ancaman Iran terhadap kapal telah menghentikan sebahagian besar trafik melalui Selat Hormuz, manakala Tehran menyatakan laluan air itu tidak akan dibuka sepenuhnya sehingga Washington mengubah dasar terhadap Iran.

Akibatnya, pasaran mula menghabiskan simpanan penampannya. Tekanan paling segera kelihatan pada produk minyak bertapis—terutamanya diesel—dan bukan hanya pada harga minyak mentah penanda aras.

Selat Hormuz menukar konflik serantau menjadi masalah bekalan global

Selat Hormuz ialah laluan maritim utama bagi eksport minyak dan gas dari Teluk Parsi. Selepas operasi ketenteraan Amerika Syarikat dan Israel terhadap Iran bermula pada penghujung Februari 2026, pasukan Iran mengisytiharkan selat itu ditutup pada 4 Mac serta mengancam atau menyerang kapal yang cuba melaluinya. Trafik komersial kemudiannya merosot dengan ketara.

Gangguan ini penting kerana laluan alternatif tidak mampu menggantikan kapasiti penghantaran dan aliran eksport yang biasanya melalui selat tersebut dalam masa singkat. Walaupun sebahagian kargo masih boleh dihantar, serangan, sekatan laut dan ketidakpastian tentang keselamatan laluan menyebabkan pasaran menganggap sebahagian besar bekalan serantau sebagai tidak tersedia atau tidak boleh diharap.

Syarat Iran menyukarkan pembukaan semula

Penutupan itu bukan sekadar masalah operasi. Ia berkait rapat dengan rundingan mengenai perang dan kehadiran tentera Amerika Syarikat di rantau berkenaan.

Iran menuntut beberapa perubahan sebelum membuka semula laluan itu, termasuk penamatan sekatan Amerika Syarikat, penghapusan sekatan minyak, pelepasan aset beku serta pampasan atau ganti rugi perang. Pada masa yang sama, pegawai Amerika Syarikat memberi isyarat bahawa tekanan tentera laut boleh diteruskan tanpa had tempoh tertentu, manakala Tehran menegaskan selat itu akan kekal ditutup sehingga Washington mengubah tindakannya.

Keadaan ini mewujudkan kitaran yang semakin memburuk: semakin lama kebuntuan politik berlarutan, semakin banyak inventori dan kelonggaran logistik digunakan. Apabila keadaan pasaran merosot, kos ekonomi serta strategik kegagalan mencapai penyelesaian juga meningkat.

Susutnya inventori ialah amaran yang lebih mendalam

Citi menganggarkan inventori global yang dapat diperhatikan susut kira-kira 3 juta tong sehari antara Februari hingga Ogos 2026, dengan jumlah pengurangan terkumpul sekitar 519 juta tong. 579

Angka ini menunjukkan stok sedang digunakan untuk menampung bekalan yang hilang atau tertangguh. Ia tidak bermaksud dunia akan kehabisan setiap tong minyak yang disimpan. Namun, ia menunjukkan mengapa krisis menjadi lebih berbahaya apabila berlarutan: inventori ialah penampan yang menyerap gangguan sementara, dan setiap pengurangan stok mengecilkan ruang perlindungan untuk menghadapi gangguan seterusnya.

Unjuran Citi menunjukkan inventori negara-negara OECD berpotensi susut kepada kira-kira 70 hari liputan bekalan menjelang penghujung 2027 jika kadar pengurangan itu berterusan. Tahap yang setanding pernah dikaitkan dengan kejutan minyak kedua pada era 1970-an, walaupun unjuran ini bersyarat dan boleh berubah dengan ketara jika penghantaran disambung semula atau permintaan serta bekalan menyesuaikan diri. 79

Diesel menjadi titik tekanan paling akut

Isyarat pasaran yang paling penting ialah tekanan terhadap distilat pertengahan seperti diesel dan gasoil. Kilang penapis memerlukan bekalan minyak mentah yang boleh diharap, akses pengangkutan dan infrastruktur yang berfungsi—tiga-tiganya terjejas akibat gangguan di Hormuz.

Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA) meramalkan pemprosesan minyak mentah oleh kilang penapis jatuh sebanyak 4.5 juta tong sehari pada suku kedua 2026, susulan kerosakan infrastruktur, sekatan eksport dan kekurangan bahan mentah. IEA turut melaporkan margin penapisan berada pada paras sejarah yang tinggi, disokong oleh jurang harga distilat pertengahan yang mencatat rekod. Stok daratan OECD susut 146 juta tong, manakala stok jelas di negara bukan OECD berkurang lagi sebanyak 24 juta tong. 10

Reuters pula melaporkan margin penapisan diesel di Eropah melebihi AS$60 setong dan spread crack 3-2-1 Amerika Syarikat—ukuran yang digunakan sebagai petunjuk keuntungan kilang penapis—mencecah rekod AS$64.58 setong pada Julai. 2

Perbezaan ini penting kepada pengguna dan perniagaan. Kekurangan minyak mentah boleh meningkatkan kos petrol dan bahan api penerbangan, tetapi kekurangan diesel merebak ke sektor lori, perkapalan, pertanian, pembinaan, pengeluaran industri dan jana kuasa sandaran. Oleh itu, kejutan ekonomi boleh menjadi lebih luas walaupun harga minyak mentah utama kembali stabil.

Sekatan menambah geseran dalam pasaran yang sudah tertekan

Tuntutan Iran untuk mendapatkan pelepasan sekatan ialah sebahagian daripada pertikaian pembukaan semula, bukannya isu teknikal yang berasingan. Jika sekatan kekal, pemulihan aliran minyak berkaitan Iran bergantung pada persetujuan politik yang lebih luas dan bukan sekadar pemulihan operasi penghantaran.

Hal ini menjadikan pemulihan bekalan lebih perlahan dan kurang pasti. Pasaran bukan sahaja perlu menilai sama ada kapal boleh melalui Hormuz, tetapi juga sama ada minyak mentah Iran boleh dijual, dibiayai, diinsuranskan dan dihantar berdasarkan syarat yang terhasil daripada sebarang penyelesaian. Sumber yang tersedia menyokong hubungan politik antara sekatan dan pembukaan semula, tetapi tidak menetapkan jumlah tepat tong minyak yang hilang semata-mata akibat sekatan.

UAE boleh menambah bekalan kemudian—bukan menggantikan Hormuz serta-merta

Pengunduran Emiriah Arab Bersatu (UAE) daripada OPEC pada 1 Mei memberi Abu Dhabi lebih kebebasan untuk meningkatkan pengeluaran di luar kerangka kuota kumpulan itu. Reuters melaporkan pengeluaran UAE berpotensi melebihi 5 juta tong sehari pada 2027, manakala IEA meramalkan pengeluaran sekitar 5.2 juta tong sehari. 17

Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC) turut mengusahakan jalan keluar logistik, termasuk sistem ulang-alik untuk memindahkan minyak mentah merentasi selat serta menambah saiz armada perkapalannya. 17

Kapasiti ini berpotensi menjadi injap pelepas dalam jangka sederhana, tetapi bukan penyelesaian segera. Pengeluaran baharu memerlukan masa, dan minyak mentah tambahan tidak banyak membantu jika laluan eksport masih tidak selamat atau kilang penapis tidak memperoleh jenis bahan mentah yang sesuai. Pengembangan UAE boleh memperbaiki prospek selepas transit kembali normal, tetapi tidak mampu mengimbangi sekatan berterusan secara bersendirian.

Apakah yang diperlukan untuk menyelesaikan krisis?

Penyelesaian berkekalan perlu memulihkan lebih daripada sekadar hak kapal untuk belayar melalui Hormuz. Pasaran juga memerlukan:

• laluan selamat yang berterusan untuk kapal komersial;
• pemulihan aliran eksport Teluk yang boleh diharap;
• pembaikan atau pemulihan operasi infrastruktur yang rosak;
• peningkatan kadar operasi kilang penapis dan ketersediaan bahan mentah; serta
• masa untuk membina semula inventori.

Senario Citi yang lebih positif mengandaikan kemajuan diplomatik membolehkan aliran bekalan disambung secara beransur-ansur. Analisis Citi yang terdahulu menggambarkan senario pembukaan semula di mana inventori minyak mentah dan produk masih akan mengalami pengurangan besar sebelum bekalan pulih, manakala harga Brent hanya reda apabila aliran normal kembali. 11

Sebab itu pengumuman gencatan senjata atau perjanjian penghantaran yang terhad mungkin mengurangkan premium risiko tanpa serta-merta memulihkan pasaran bahan api kepada keadaan biasa. Ketersediaan diesel dan pembinaan semula inventori akan ketinggalan berbanding tanda-tanda awal kemajuan politik.

Kesimpulan

Krisis pasaran minyak ini mempunyai tiga punca yang saling berkait: sekatan fizikal di laluan penghantaran yang kritikal, pertikaian politik yang menghalang pembukaan semula dengan pantas dan susutnya inventori yang menjadikan setiap minggu tambahan semakin penting.

Harga minyak mentah ialah petunjuk yang paling mudah dilihat, tetapi diesel merupakan isyarat amaran yang lebih tajam. Pasaran bukan sekadar menetapkan semula harga minyak; ia sedang menggunakan stok dan kelonggaran logistik yang biasanya membantu menyerap gangguan sementara. Jika Hormuz dibuka semula dan sekatan perdagangan dilonggarkan, bekalan boleh pulih secara beransur-ansur. Jika kebuntuan berterusan, krisis ini lebih berkemungkinan berkembang menjadi kejutan bekalan bahan api bertapis yang lebih luas, bukannya sekadar kenaikan harga Brent untuk tempoh singkat.