Serangan sulit Rusia di Eropah: Mengapa kilang senjata yang membantu Ukraine menjadi sasaran?

Laporan terbaharu menggambarkan kemungkinan kempen tekanan “zon kelabu” terhadap industri pertahanan dan infrastruktur penting Eropah. Matlamatnya bukan semata-mata untuk memusnahkan sebuah kilang, tetapi untuk meningkatkan kos sokongan kepada Ukraine, mengganggu rantaian bekalan dan menguji sejauh mana NATO bersedia bertindak—tanpa memberikan bukti jelas yang boleh mencetuskan tindak balas ketenteraan bersama.

Bagaimana kaedah yang didakwa itu berfungsi?

Menurut laporan yang memetik sumber risikan Barat, perisikan tentera Rusia, atau GRU, semakin bergantung pada orang tengah tempatan dan kumpulan jenayah berbanding menghantar pegawai Rusia sendiri ke Eropah. Perekrut dikatakan menggunakan Telegram untuk mencari pelaksana bagi kerja pengawasan, pembakaran dan sabotaj. Bayaran mata wang kripto pula boleh menyukarkan pengesanan aliran wang dan memisahkan pelaksana di lapangan daripada pihak yang mengarahkan operasi. 8

Laporan terdahulu turut mendokumentasikan tawaran bayaran kripto untuk kegiatan pengintipan, pembakaran dan sabotaj di Eropah. Namun, dakwaan mengenai kaedah ini masih tidak bermakna setiap insiden yang berlaku boleh terus dikaitkan dengan Kremlin.

Istilah “penafian yang munasabah” merujuk kepada usaha mengekalkan jarak antara negara yang didakwa mengarahkan operasi dengan pelaku di lapangan. Ia boleh menyukarkan proses atribusi dan memberi ruang kepada kerajaan untuk menafikan penglibatan secara rasmi.

Begitu juga, Artikel 5 NATO bukan suis automatik yang menyala selepas sesuatu serangan berlaku. Artikel itu memerlukan penentuan politik oleh negara anggota bahawa serangan bersenjata terhadap seorang anggota dianggap sebagai serangan terhadap semua. Bentuk, skala dan atribusi sesuatu insiden akan menjadi sebahagian daripada pertimbangan tersebut.

Tallinn: tiga warga Latvia ditahan

Pada malam 15 Ogos, kebakaran berlaku di premis yang digunakan oleh Milrem Robotics di Tallinn, Estonia. Pihak berkuasa Estonia menyifatkan kebakaran itu sebagai disengajakan dan telah dirancang terlebih dahulu. Tiga suspek warga Latvia kemudian ditahan dalam siasatan rentas sempadan. 1234

Milrem Robotics menghasilkan kenderaan darat tanpa pemandu, termasuk platform yang digunakan Ukraine bagi tugas seperti pemindahan, bekalan semula dan pembersihan periuk api. 4

Perdana Menteri Estonia, Kristen Michal, berkata kemungkinan penglibatan Rusia sedang disiasat. Bagaimanapun, penahanan suspek dan penemuan bahawa kebakaran itu merupakan pembakaran terancang belum menjadi bukti bahawa operasi tersebut diarahkan oleh negara Rusia. Malah, laporan syarikat menyatakan kebakaran itu tidak menjejaskan penghantaran robot ketenteraan ke Ukraine. 10

Bulgaria dan Itali: dua letupan, tetapi punca masih belum muktamad

Pada 10 Ogos, sebuah trak penghantaran bahan api dilaporkan terbakar di fasiliti EMCO berhampiran Belitsa, Bulgaria. Api itu merebak ke gudang peluru dan mencetuskan beberapa letupan. Kira-kira 300 orang dipindahkan sebagai langkah berjaga-jaga, tanpa laporan kematian atau kecederaan.

Tiga hari kemudian, pada 13 Ogos, kebakaran di loji KNDS Ammo Italy di Colleferro, tenggara Rome, disusuli letupan. Tiada kecederaan dilaporkan dan siasatan mengenai punca kejadian masih berjalan. 17

Kedua-dua fasiliti itu menjadi tumpuan kerana kaitannya dengan industri peluru Eropah dan bekalan berkaitan Ukraine. Namun, kedekatan tarikh dan kepentingan strategiknya tidak membuktikan wujudnya hubungan antara kedua-dua insiden.

Menteri Pertahanan Itali Guido Crosetto berkata kerajaan tidak melihat sebarang petunjuk bahawa letupan di Colleferro berpunca daripada Rusia, dan menyifatkannya sebagai kemungkinan masalah dalaman. 17 Di Bulgaria pula, laporan awal pihak berkuasa menyebut kebakaran trak sebagai punca yang mencetuskan letupan.

Berdasarkan bukti yang tersedia setakat ini, adalah tidak wajar untuk melabel mana-mana letupan itu sebagai sabotaj Rusia yang telah disahkan.

Amaran NATO dan isu atribusi

Laporan mengenai kempen baharu ini menyifatkan serangan sabotaj terhadap kilang pertahanan sebagai usaha menguji ketegasan NATO. Kenyataan yang dilaporkan sebagai datang daripada Setiausaha Agung NATO Mark Rutte—bahawa sabotaj sedemikian “melulu dan berbahaya” serta memerlukan tindak balas yang jelas, pantas dan tegas—selari dengan kebimbangan NATO terhadap ancaman hibrid.

Ancaman itu merangkumi sabotaj fizikal, serangan siber, gangguan isyarat, kerosakan pada infrastruktur bawah laut dan serangan terhadap kemudahan penting. Walau bagaimanapun, lafaz tepat kenyataan Rutte tidak dapat disahkan secara bebas berdasarkan bahan sumber yang tersedia.

Cabaran utama bagi NATO ialah atribusi: menentukan siapa yang benar-benar merancang, membiayai dan mengarahkan sesuatu serangan. Jika pelaku yang ditahan ialah warga tempatan dan tiada bukti kukuh menghubungkan mereka dengan kerajaan asing, tindak balas terhadap negara yang disyaki menjadi lebih rumit dari segi undang-undang dan politik.

Serangan siber Iran di Britain ialah kes berasingan

Pada Julai, sebuah fasiliti penjanaan kuasa kecil di Britain dilaporkan terpaksa ditutup selama empat hari akibat serangan siber yang dikaitkan dengan penggodam berhubung dengan Iran. Kerajaan Britain menegaskan bahawa insiden itu berskala kecil dan tidak mengancam sistem elektrik negara secara keseluruhan.

Insiden tersebut tidak patut dipersembahkan sebagai sebahagian daripada operasi Rusia yang sama. Namun, ia menunjukkan kelemahan strategik yang serupa: gangguan terhad terhadap infrastruktur penting boleh menimbulkan kesan awam, ekonomi dan politik yang jauh lebih besar daripada kerosakan fizikalnya.

Apakah maksud semua ini untuk Eropah?

Perkara paling penting bukanlah dakwaan bahawa setiap kebakaran, letupan atau gangguan bekalan elektrik ialah sabotaj negara. Bukti yang ada belum menyokong kesimpulan menyeluruh seperti itu.

Trend yang lebih jelas ialah peningkatan ancaman pelbagai bentuk terhadap sistem yang menyokong keupayaan pertahanan Eropah: kilang senjata, gudang peluru, rangkaian logistik, komunikasi, tenaga dan infrastruktur digital. Sasaran operasi sebegini mungkin bersifat kumulatif:

• menimbulkan kelewatan dan kos pembaikan;
• memaksa syarikat serta kerajaan meningkatkan perbelanjaan keselamatan;
• mencetuskan ketidakpastian tentang keselamatan bantuan kepada Ukraine; dan
• menguji sejauh mana negara NATO mampu mencapai persetujuan mengenai atribusi serta tindak balas.

Dalam erti kata lain, peperangan hibrid tidak semestinya hadir dalam bentuk serangan ketenteraan terbuka. Ia juga boleh muncul sebagai kebakaran di sebuah gudang, cubaan merekrut pelaksana melalui aplikasi pesanan atau serangan siber yang mematikan sebuah fasiliti kecil. Kesannya mungkin kelihatan terhad secara individu, tetapi jika berlaku berulang kali, ia boleh menghakis keyakinan, menambah kos dan menguji perpaduan politik NATO.