Apa yang Akan Dibincangkan Macron dan Mohammed bin Salman di Paris?

Pertemuan Presiden Perancis Emmanuel Macron dengan Putera Mahkota Arab Saudi Mohammed bin Salman di Paris dijangka menggabungkan diplomasi krisis dengan perjanjian ekonomi. Agenda mereka berkemungkinan meliputi kestabilan serantau, keselamatan tenaga, pengangkutan dan logistik. Kedua-dua pemimpin juga dijangka menyaksikan pemeteraian perjanjian dalam bidang kesihatan, pengangkutan dan tenaga. 1246

Isu paling mendesak ialah gangguan di Selat Hormuz. Trafik kapal melalui laluan air itu merosot dengan ketara selepas serangan dan cadangan Iran untuk menyekat kapal tertentu, menyebabkan pengeluar Teluk serta pembeli antarabangsa mencari cara mengurangkan kebergantungan pada satu titik sempit maritim.

Mengapa laluan alternatif menjadi begitu penting?

Selat Hormuz ialah pintu keluar utama bagi eksport tenaga dari Teluk. Apabila pelayaran melaluinya menjadi berbahaya atau tidak menentu, pengalihan laluan bukan sekadar memilih pelabuhan lain. Pengeluar memerlukan kapasiti saluran paip, pelabuhan, kapal tangki, landasan kereta api dan insurans yang mencukupi, selain akses yang selamat ke laluan gantian.

Sebab itu, matlamat yang mungkin dibincangkan di Paris ialah membina ketahanan bekalan, bukannya mencari pengganti lengkap kepada Hormuz dalam masa singkat. Arab Saudi sudah menyalurkan minyak mentah melalui Saluran Paip Timur-Barat ke Yanbu di Laut Merah, sekali gus memintas selat tersebut. 14 Namun, laluan sedia ada tidak mampu menyamai skala Hormuz yang terganggu secara serta-merta.

Tiga pilihan laluan yang sedang dipertimbangkan

Pegawai jawatan Presiden Perancis berkata rundingan itu akan menyentuh usaha mempelbagaikan laluan tenaga dan logistik, termasuk laluan laut, projek saluran paip serta hubungan rel serantau. 111

Cadangan tersebut secara umum boleh dibahagikan kepada tiga kategori:

• Pelabuhan Oman: Penggunaan lebih besar pelabuhan di pantai Laut Arab Oman boleh memberikan perdagangan Teluk jalan keluar ke luar Teluk Parsi dan mengurangkan pendedahan kepada Selat Hormuz. Oman juga terlibat dalam perbincangan mengenai aturan pelayaran di selat itu sendiri. 818
• Saluran paip dan terminal eksport: Kapasiti saluran paip Saudi atau saluran paip merentas sempadan boleh diperluas untuk menghantar lebih banyak minyak ke terminal eksport di Laut Merah, Mediterranean atau lokasi lain. Laluan sedia ada Saudi ke Yanbu menunjukkan nilai infrastruktur eksport ke arah barat, tetapi laporan yang tersedia tidak mengesahkan bahawa peluasan baharu telah diluluskan. 114
• Koridor rel dan logistik: Landasan baharu atau yang dinaik taraf boleh menghubungkan pusat pengeluaran di Teluk dan Timur Tengah dengan pelabuhan serta pasaran di sebelah barat, termasuk Eropah. Projek sebegini memerlukan penyelarasan rentas sempadan, pembiayaan dan jaminan keselamatan yang besar. 111

Namun, semua ini masih merupakan pilihan yang sedang dipertimbangkan, bukannya rangkaian pengganti yang telah dimuktamadkan. Laporan yang ada tidak mengesahkan senarai projek muktamad, komitmen pembiayaan akhir, syarikat Perancis yang terlibat atau jadual pembinaan. 111

Peranan yang boleh dimainkan Perancis

Hubungan Perancis–Saudi kini diberi rangka strategik yang lebih formal melalui mesyuarat pertama Majlis Perkongsian Strategik Perancis–Saudi. 2714

Satu pasukan petugas Perancis–Saudi yang berkaitan dijangka membantu meneliti hubungan tenaga dan logistik antara Timur Tengah dengan Eropah. Secara praktikal, mekanisme ini boleh membantu kerajaan dan sektor swasta menapis pelbagai idea kepada projek yang penting dari segi strategi serta mampu dibiayai secara komersial.

Peranan Perancis berpotensi melangkaui pembekalan peralatan. Syarikat Perancis mungkin terlibat dalam kejuruteraan, pelabuhan, landasan kereta api, tenaga dan logistik sekiranya projek bergerak melepasi peringkat perbincangan. Namun, laporan yang disemak hanya menyokong kemungkinan penglibatan komersial pada masa depan, bukan bukti bahawa kontrak tertentu telah diberikan.

Memintas Hormuz tidak menghapuskan risiko

Cabaran terbesar ialah laluan alternatif juga mempunyai titik sempitnya sendiri. Eksport Saudi yang bergerak ke arah barat melalui Yanbu akhirnya berdepan risiko di sekitar Laut Merah dan Bab el-Mandeb, pintu masuk selatan yang menghubungkan Laut Merah dengan Teluk Aden.

Pasukan Houthi telah mengancam sekatan terhadap laluan maritim Saudi, manakala serangan ke atas kapal telah mengorbankan nyawa. Penghantaran minyak Saudi melalui Laut Merah juga semakin sukar dijejaki apabila kapal tangki mematikan isyarat pengenalan kerana bimbang diserang.

Keadaan ini menghasilkan pengiraan strategik yang sukar: menghantar minyak ke arah barat boleh mengurangkan kebergantungan langsung pada Hormuz, tetapi pada masa yang sama menumpukan lebih banyak trafik di koridor lain yang dipertikaikan. Sesebuah laluan hanya benar-benar menjadi pelan sandaran jika ia mempunyai kapasiti mencukupi dan mampu terus beroperasi di bawah tekanan ketenteraan, politik serta komersial.

Tekanan Iran dan latar diplomasi

Iran menggunakan laluan perkapalan, rangkaian perdagangan dan infrastruktur tenaga sebagai alat tekanan dalam pertikaian dengan Amerika Syarikat serta sekutunya. Pegawai Teluk dan penganalisis yang dipetik Reuters berkata Tehran menggunakan tekanan terhadap laluan serantau untuk meningkatkan kos konflik dan mendorong Washington menerima aturan baharu berkaitan Hormuz.

Iran juga memberi amaran kepada negara-negara Teluk bahawa tindakan baharu Amerika Syarikat boleh mencetuskan serangan terhadap kemudahan minyak, elektrik dan air. Kenyataan Iran yang lain memberi amaran kepada negara supaya tidak menyertai kempen ekonomi Amerika, manakala Tehran menolak dakwaan bahawa tekanan ekonomi Washington akan berjaya.

Pada masa sama, pegawai Iran berkata rundingan dengan Oman mengenai laluan pelayaran melalui Hormuz berada pada peringkat akhir. Tehran bagaimanapun memberi amaran bahawa sebarang aturan itu tidak semestinya menjamin pelayaran yang selamat.

Isyarat yang bercanggah ini menjadikan pertemuan di Paris bukan sahaja perbincangan pembangunan, tetapi juga langkah berjaga-jaga sekiranya diplomasi gagal. Perancis dan Arab Saudi boleh membincangkan infrastruktur, namun daya maju mana-mana koridor tetap bergantung pada sama ada ketegangan serantau cukup reda untuk membolehkan kapal, saluran paip dan rangkaian rel rentas sempadan beroperasi dengan boleh dipercayai.

Apa yang mungkin dihasilkan lawatan Paris?

Lawatan itu dijangka menghasilkan hala tuju politik, perjanjian dua hala dan proses untuk menilai projek strategik, bukannya koridor tenaga baharu yang boleh beroperasi serta-merta. Kedua-dua pemimpin juga dijadual menghadiri upacara penutupan Piala Dunia Esukan di Paris—acara yang mencerminkan dimensi budaya dan komersial hubungan mereka, di samping agenda lebih serius berkaitan tenaga dan keselamatan serantau. 346

Persoalan utama bukan sama ada pengeluar Teluk boleh mencari sebarang laluan untuk mengelak Hormuz. Mereka sudah mempunyai beberapa jalan keluar separa. Persoalannya ialah sama ada laluan tersebut boleh diperluas, dibiayai dan dilindungi pada skala yang benar-benar meningkatkan ketahanan bekalan.

Buat masa ini, bukti yang ada lebih menunjukkan usaha mempelbagaikan laluan, bukannya menggantikan Hormuz. Selat itu kekal penting, Oman menjadi sebahagian daripada gambaran diplomasi dan logistik, saluran paip Saudi menyediakan pintu keluar sedia ada ke arah barat, manakala ketidakstabilan Laut Merah menunjukkan betapa mudahnya satu titik sempit ditukar dengan titik sempit yang lain.