Cukai durian runtuh minyak: Mengapa tekanan baharu muncul di EU

Apa yang mencetuskan desakan ini?

Desakan enam negara itu pada asasnya ialah tindak balas terhadap dua tekanan serentak: kos sara hidup yang semakin membebankan dan persoalan sama ada pasaran tenaga masih adil ketika krisis. Konflik Iran serta gangguan penghantaran melalui Selat Hormuz telah menjejaskan bekalan minyak dan gas, sekali gus mendorong kenaikan harga bahan api dan tenaga. ^RA

Dalam surat bersama kepada Menteri Kewangan Ireland, keenam-enam negara meminta supaya rangka kerja cukai durian runtuh di seluruh EU dimasukkan dalam agenda mesyuarat menteri kewangan EU pada 18–19 September di Dublin. Ireland memegang jawatan presiden bergilir Majlis EU, menjadikan menteri kewangannya tokoh penting untuk menetapkan agenda perbincangan tersebut. ^DE

Poland menyertai inisiatif berkenaan, menjadikan kumpulan itu enam negara berbanding lima negara yang membuat rayuan sama pada April. ^RA

Hujah utama: keuntungan krisis patut membantu rakyat

Kerajaan-kerajaan berkenaan bimbang bekalan minyak dan gas yang terhad akan mengekalkan harga tenaga pada paras tinggi, menyemarakkan inflasi dan memberi kesan tidak seimbang kepada pengguna serta firma kecil. ^AE

Hujah mereka ialah sebahagian keuntungan yang melonjak ketika krisis tidak semestinya datang daripada pelaburan baharu atau peningkatan produktiviti. Sebaliknya, ia mungkin berpunca daripada harga pasaran yang meningkat akibat gangguan bekalan. Oleh itu, syarikat yang mendapat manfaat daripada keadaan tersebut patut membantu meringankan beban isi rumah dan perniagaan.

Penyokong rangka kerja bersama EU juga mahu mengelakkan keadaan setiap negara mengenakan levi dengan kadar dan kaedah berbeza. Pendekatan yang berpecah-pecah boleh menimbulkan herotan persaingan antara negara anggota. ^AE

Mengapa angka keuntungan menjadi isu besar?

Keuntungan syarikat minyak utama yang tinggi telah menguatkan hujah politik untuk mengenakan cukai tersebut. ExxonMobil melaporkan keuntungan AS$14.53 bilion bagi April hingga Jun, manakala Chevron mencatat AS$12.07 bilion—kedua-duanya jauh lebih tinggi berbanding tempoh sama tahun sebelumnya. Anggaran berasingan pula meletakkan jumlah keuntungan lima syarikat minyak gergasi Barat pada kira-kira AS$48 bilion bagi suku kedua. ^BD

Angka yang sering dipetik—hampir €40 bilion keuntungan gabungan enam syarikat bagi April hingga Jun dan sekitar €17.9 bilion keuntungan “lebihan” lapan syarikat utama pada separuh pertama 2026—perlu dibaca dengan berhati-hati. Nilainya bergantung pada syarikat yang dipilih, kadar pertukaran mata wang, kaedah perakaunan dan, paling penting, takrif “keuntungan lebihan”.

Anggaran lebih konservatif yang tersedia untuk operasi di Eropah meletakkan keuntungan lebihan lapan syarikat pada €7.5 bilion bagi separuh pertama tahun ini. Angka itu mengasingkan keuntungan yang dikaitkan dengan perniagaan dalam EU, bukannya jumlah keuntungan global syarikat-syarikat berkenaan. ^N

Portugal sudah mengambil langkah sendiri

Portugal telah bergerak daripada sekadar menyokong cadangan kepada meluluskan levi sementara 33% ke atas keuntungan luar biasa tahun 2026 bagi syarikat pengekstrakan minyak dan penapisan. Cukai itu dikenakan ke atas bahagian keuntungan yang melebihi 20% daripada purata keuntungan pada 2024 dan 2025. ^E

Langkah tersebut bertujuan mengumpul dana untuk membantu menangani kesan harga tenaga, selain menjadi contoh bahawa cukai yang disasarkan kepada keuntungan luar biasa boleh dilaksanakan secara pentadbiran. Ia juga memberikan momentum politik kepada negara-negara yang mahu pendekatan sama diterima di seluruh EU.

Model cukai daripada krisis tenaga 2022

Cadangan yang sedang diketengahkan bukanlah cukai umum ke atas semua pendapatan syarikat tenaga. Model yang dicadangkan ialah sumbangan solidariti sementara EU yang digunakan selepas krisis tenaga susulan pencerobohan Rusia ke atas Ukraine pada 2022.

Dalam model itu, levi dikenakan untuk tempoh terhad ke atas keuntungan yang melebihi paras sejarah tertentu. Dengan cara ini, kerajaan boleh menyasarkan keuntungan luar biasa tanpa mengenakan kadar tambahan ke atas keseluruhan keuntungan biasa syarikat.

Gabungan enam negara itu turut mahu kajian khusus terhadap margin penapisan. Syarikat penapisan boleh meraih keuntungan besar daripada margin yang meningkat walaupun minyak mentah yang digunakan diimport. Parlimen Eropah juga mengakui bahawa sekatan bekalan boleh menghasilkan keuntungan luar biasa dalam sektor tenaga dan pernah membangkitkan sumbangan solidariti sementara sebagai salah satu pilihan tindak balas. ^G

Halangan terbesar ialah politik

Cabaran utama bukan hanya soal cara mengira keuntungan lebihan atau menentukan kadar cukai, tetapi sama ada wujud sokongan politik yang mencukupi di seluruh EU.

Pada April, Suruhanjaya Eropah belum memberikan komitmen untuk memperkenalkan levi sedemikian. Sebaliknya, suruhanjaya itu menyatakan bahawa ia sedang mempertimbangkan langkah krisis yang disasarkan. ^R

Jerman sendiri berdepan perpecahan dalaman. Menteri Kewangan Lars Klingbeil dan Parti Demokratik Sosial (SPD) menyokong perbincangan mengenai rangka kerja EU, manakala parti CDU menentang cadangan tersebut. ^E

Perbezaan pandangan ini mencerminkan persoalan lebih luas: adakah cukai durian runtuh benar-benar boleh mengurangkan bil pengguna, atau adakah sebahagian kosnya akhirnya dipindahkan kepada pengguna melalui harga bahan api yang lebih tinggi? Sumber yang tersedia menunjukkan bahawa isu reka bentuk, penguatkuasaan dan penggunaan hasil cukai masih perlu diputuskan.

Kesimpulan

Desakan baharu ini ialah usaha untuk mengalihkan sebahagian keuntungan minyak dan penapisan yang berkaitan dengan krisis kepada perlindungan pengguna serta bantuan tenaga. Sokongan terhadapnya semakin meluas, Poland telah menambah kekuatan politik gabungan itu dan Portugal sudah menyediakan contoh di peringkat nasional.

Namun, EU masih belum mempunyai reka bentuk cukai yang dipersetujui atau gabungan politik yang cukup kukuh untuk menjamin pelaksanaannya. Perbincangan di Dublin pada 18–19 September akan menjadi ujian penting sama ada cadangan itu boleh bergerak daripada tekanan politik kepada dasar bersama.