Iran beri amaran Saudi tidak mampu mengekang Houthi ketika konflik Laut Merah semakin merebak

Amaran yang disampaikan kepada Riyadh

Hossein Mohebi, jurucakap Pengawal Revolusi Islam Iran atau IRGC, memberi amaran pada 20 Ogos bahawa Saudi Arabia “pasti” tidak akan mampu mengekang Yemen dan Ansarullah — nama lain bagi gerakan Houthi — atau kekal selamat daripada serangan mereka.

Kenyataan itu bukan ramalan yang disokong butiran ketenteraan yang telah disahkan secara bebas. Ia merupakan amaran terbuka daripada salah satu institusi ketenteraan paling berpengaruh di Iran, ketika pertempuran yang melibatkan Saudi, Houthi dan pasukan berkaitan Iran merebak ke beberapa titik panas serantau.

Inti dakwaan Mohebi ialah tekanan ketenteraan Saudi tidak akan mematahkan Houthi. Sebaliknya, beliau berhujah bahawa setiap serangan Saudi akan mengundang lebih banyak serangan balas Houthi.

Secara praktikal, amaran itu mencabar keupayaan Riyadh untuk melakukan dua perkara pada masa yang sama:

• mengekang Houthi di dalam Yemen; dan
• melindungi wilayah serta infrastruktur penting Saudi daripada serangan peluru berpandu dan dron.

Houthi turut mendakwa telah menyerang sasaran Saudi, termasuk sebuah lapangan terbang dan kemudahan Aramco di wilayah Najran. Namun, dakwaan itu belum disahkan oleh pihak berkuasa Saudi atau Aramco berdasarkan laporan yang tersedia untuk artikel ini.

Bagaimana pusingan konflik terbaharu tercetus

Keganasan Saudi-Houthi terbaharu berlaku selepas tempoh reda relatif selama empat tahun berakhir. Pada 13 Julai, satu serangan mengenai landasan Lapangan Terbang Antarabangsa Sanaa ketika sebuah pesawat Iran dilaporkan dihalang daripada mendarat. Kerajaan Yemen yang diiktiraf masyarakat antarabangsa mengaku bertanggungjawab terhadap operasi itu, manakala Houthi menyalahkan Saudi.

Houthi kemudian melancarkan peluru berpandu ke arah Saudi, termasuk ke Lapangan Terbang Abha, yang disifatkan kumpulan itu sebagai tindakan balas. Gabungan pimpinan Saudi berkata pertahanan udaranya berjaya menangani serangan tersebut dan tiada kematian dilaporkan.

Rentetan peristiwa itu mengubah pertikaian mengenai akses ke kawasan Yemen yang dikuasai Houthi menjadi pertukaran serangan baharu antara Saudi dan gerakan yang berpihak kepada Iran.

Ancaman merebak daripada Saudi ke Laut Merah

Pada 20 Julai, Houthi mengumumkan apa yang dipanggil sebagai “sekatan maritim” terhadap Saudi. Kumpulan itu berkata tindakan berkenaan adalah tindak balas terhadap sekatan Saudi ke atas pelabuhan dan lapangan terbang di barat laut Yemen yang dikuasai Houthi. Kenyataan Houthi turut memberi amaran kepada kapal berkaitan Saudi supaya menjauhi Selat Bab al-Mandab dan pelabuhan Saudi di Laut Merah.

Langkah itu meningkatkan risiko jauh melampaui medan pertempuran Saudi-Yemen. Bab al-Mandab ialah pintu masuk selatan ke Laut Merah. Maka, ancaman terhadap kapal dagang boleh menjejaskan laluan komersial dan penghantaran tenaga yang jauh dari kawasan pertempuran. Laporan seterusnya menyebut serangan atau cubaan serangan terhadap kapal tangki Saudi, kemudahan minyak dan beberapa kapal lain.

Kesan yang terhasil ialah krisis maritim yang saling berkait. Tekanan di Laut Merah menimbulkan masalah kepada kapal yang mencari laluan alternatif berikutan gangguan di Selat Hormuz, manakala krisis di Hormuz pula meningkatkan kepentingan laluan Laut Merah. Laporan BBC menyifatkan ancaman terhadap kapal tangki minyak sebagai yang terburuk sejak perang Iran bermula, selain melaporkan jumlah trafik melalui Hormuz merosot dengan ketara berbanding paras sebelum perang.

Sejauh mana sokongan IRGC terhadap Houthi diketahui?

Kepentingan strategik amaran Mohebi terletak pada isyarat bahawa rakan sekutu Iran di rantau ini boleh mengenakan kos terhadap wilayah Saudi dan perkapalan antarabangsa tanpa Iran semestinya melakukan setiap tindakan secara terbuka.

Seorang pegawai kanan Saudi yang dipetik Reuters berkata risikan dari Saudi, Amerika Syarikat dan beberapa negara serantau menunjukkan kemungkinan serangan diselaraskan oleh kumpulan bersenjata Iraq dan Houthi, di bawah pengawasan IRGC. Sasaran yang didakwa termasuk tapak awam dan ekonomi seperti infrastruktur tenaga, pelabuhan serta lapangan terbang.

Laporan berasingan yang berdasarkan komunikasi dipintas dan risikan lain pula mendakwa IRGC menghantar komander ke kawasan yang dikuasai Houthi, membekalkan risikan dan maklumat sasaran, serta menyelia penempatan peluru berpandu, senjata laut dan pelancar dron yang menghadap Laut Merah.

Namun, dakwaan ini harus dibaca sebagai penilaian risikan yang dilaporkan, bukannya fakta yang telah dibuktikan secara bebas. Sumber tersedia juga tidak mengesahkan bahawa Houthi akan merampas wilayah di sekitar Bab al-Mandab atau mengesahkan dakwaan terperinci mengenai gangguan pemuatan minyak Saudi.

Mengapa amaran ini mencerminkan konflik serantau yang lebih luas

Kenyataan Mohebi dibuat ketika konflik semakin menghubungkan beberapa medan:

1. Yemen dan Saudi Arabia: Serangan peluru berpandu serta dron Houthi disusuli serangan Saudi dan dakwaan tindakan balas daripada kedua-dua pihak.
2. Laut Merah: Sekatan maritim dan serangan Houthi mengancam kapal berkaitan Saudi serta salah satu koridor perdagangan utama dunia.
3. Teluk: Pergerakan kapal melalui Selat Hormuz turut terganggu, menambah tekanan terhadap aliran tenaga serantau.
4. Konfrontasi Iran yang lebih luas: Emiriah Arab Bersatu pada 19 Ogos berkata ia menggantung urus niaga perdagangan dan kewangan dengan Iran selepas melaporkan pelancaran peluru berpandu ke arah perairan wilayahnya. Iran menafikan tanggungjawab dan menyifatkan tuduhan itu tidak berasas.
5. Perancangan pertahanan antarabangsa: Saudi mengumumkan pakatan pertahanan maritim berbilang negara bagi melindungi kebebasan pelayaran dan laluan bekalan tenaga di sekitar Bab al-Mandab, Laut Merah dan Teluk Aden. Empat belas negara menyokong rangka kerja awal itu, termasuk Mesir, Turkiye dan Pakistan.

Sebab itulah amaran tersebut penting walaupun ia datang daripada jurucakap tentera Iran. Ia membingkaikan konflik Saudi-Houthi sebagai sebahagian daripada persaingan serantau yang lebih besar, dengan serangan terhadap infrastruktur, pelabuhan dan perkapalan berpotensi mencetuskan tekanan politik serta ekonomi jauh dari Yemen.

Tindak balas Saudi Arabia

Riyadh menggabungkan isyarat ketenteraan dengan inisiatif keselamatan maritim serantau. Sebelum ini, gabungan pimpinan Saudi yang menyokong kerajaan Yemen yang diiktiraf masyarakat antarabangsa berjanji untuk bertindak dengan “keazaman dan kekuatan yang belum pernah berlaku” terhadap ancaman ke atas kerajaan itu.

Saudi kemudian berusaha membina rangka kerja keselamatan maritim yang lebih luas. Pakatan 14 negara yang diumumkan pada 30 Julai itu bertujuan memperkukuh keselamatan laut, melindungi kebebasan pelayaran dan menjamin laluan perdagangan antarabangsa serta bekalan tenaga di Laut Merah.

Penubuhan pakatan itu sendiri menunjukkan konflik berkenaan sudah menjadi isu serantau. Tindak balas tidak lagi terhad kepada pertahanan udara Saudi atau operasi di dalam Yemen, sebaliknya merangkumi usaha berbilang negara untuk memastikan laluan komersial terus terbuka dan kepentingan maritim bersama dilindungi.

Kesimpulan

Mohebi memberi amaran bahawa Saudi Arabia tidak akan mampu mengekang Houthi atau melindungi dirinya secara berkesan daripada serangan balas. Amaran itu menyusuli rangkaian peningkatan konflik yang dapat dikesan — serangan ke atas lapangan terbang pada 13 Julai, serangan peluru berpandu Houthi dan “sekatan maritim” pada 20 Julai — yang mengalihkan konflik ke arah infrastruktur tenaga Saudi dan perkapalan di Laut Merah.

Bahaya yang lebih besar bukan sekadar pertukaran serangan Saudi-Houthi yang baharu. Risiko utamanya ialah serangan yang saling berkait di sekitar Yemen, Laut Merah dan Teluk boleh mengubah konfrontasi setempat menjadi ancaman berpanjangan terhadap keselamatan serantau, pengangkutan tenaga dan perdagangan global.

Laporan yang tersedia menyokong penilaian risiko tersebut. Namun, dakwaan mengenai rancangan operasi tertentu, peratusan pemuatan minyak yang terganggu dan tahap kawalan langsung IRGC masih belum disahkan.