Mengapa Musk Melihat China sebagai Pesaing Terbesar Amerika dalam AI dan Angkasa

Data Arena Stanford turut meletakkan Alibaba dan DeepSeek dalam kelompok teratas yang lebih luas, bersama syarikat AI terkemuka Amerika.

Angka ini tidak bermaksud kedua-dua negara sudah setara dalam keseluruhan rantaian AI. Amerika Syarikat masih menghasilkan lebih banyak model canggih yang diiktiraf, selain mempunyai kelebihan besar dalam pelaburan AI swasta. Jurang prestasi model lebih kecil berbanding jurang dari segi modal, infrastruktur pengkomputeran dan jumlah sistem terkemuka.

Kesimpulan yang lebih penting ialah kualiti model semata-mata tidak lagi menjamin kelebihan strategik yang selesa. Apabila sistem yang bersaing cukup hampir dari segi tugas berguna, pembeli dan pembangun akan menilai harga, kebolehpercayaan, penyesuaian, pilihan penggunaan serta keluasan ekosistem.

Kelebihan China mungkin terletak pada AI yang murah dan terbuka

Syarikat AI China bukan hanya mengejar prestasi termaju. Mereka juga berusaha menjadikan sistem yang berkeupayaan tinggi lebih murah dan mudah diubah suai.

Moonshot berkata model Kimi K3 miliknya menghampiri prestasi model Fable keluaran Anthropic. Reuters pula melaporkan harganya kira-kira satu pertiga daripada Fable berdasarkan token input dan output. Perbandingan itu datang daripada dakwaan syarikat serta laporan pasaran, bukan bukti bebas bahawa kedua-dua sistem setara untuk setiap tugasan.

Namun, perbezaan itu penting untuk difahami. Penanda aras atau perbandingan harga tidak dapat menentukan negara mana yang mempunyai industri AI terkuat secara keseluruhan. Ia tetap menunjukkan mengapa model yang sedikit lebih rendah atau setara dari segi prestasi boleh mengganggu pasaran: kos operasi yang rendah dan model dengan pemberat terbuka memudahkan eksperimen, penyesuaian serta pengehosan sendiri oleh pembangun dan syarikat.

Laporan OpenRouter yang dipetik CNBC juga mendapati model dari China mengambil bahagian besar daripada penggunaan token oleh syarikat Amerika, mencecah setinggi 46 peratus dalam tempoh yang diterangkan. Angka ini khusus kepada satu platform penghalaan dan tidak boleh dianggap sebagai ukuran keseluruhan pasaran AI global. Walau begitu, ia menggambarkan bentuk persaingan yang boleh dimenangi China walaupun tidak memiliki satu-satunya model tertutup yang berada di kedudukan tertinggi.

Amerika masih di hadapan—tetapi kelebihan itu tidak semestinya kekal

Amerika Syarikat masih mempunyai kelebihan struktur yang besar dalam modal swasta, penghasilan model termaju, akses kepada pengkomputeran dan syarikat AI yang sudah kukuh. Kelebihan ini boleh membiayai latihan model berskala besar, pembangunan produk yang lebih pantas dan penyelidikan berterusan.

Kemajuan China menunjukkan bahawa kelebihan tersebut bukan sama dengan penguasaan kekal. Dapatan Stanford tentang penyatuan prestasi menunjukkan jurang awal yang besar boleh mengecil dengan pantas apabila pesaing mempunyai keupayaan untuk melakukan iterasi, menggerakkan sumber, menghasilkan pada skala besar dan mengedarkan sistem yang lebih murah.

Persoalannya kini beralih daripada “Siapa yang menghasilkan model paling maju dahulu?” kepada “Siapa yang mampu terus menambah baik teknologi, menggunakannya secara meluas dan menjadikannya amat diperlukan?”

Inilah hubungan strategik antara ramalan Musk tentang roket dan kenyataannya mengenai AI. Dalam kedua-dua kes, amaran itu lebih berkaitan dengan arah perkembangan dan kapasiti industri berbanding kedudukan dalam satu-satu ranking.

Sekatan teknologi mencipta dilema dasar

Penyebaran model AI China dengan pemberat terbuka menjadikan perbahasan dasar semakin rumit. Hampir 200 syarikat Silicon Valley, termasuk Proton dan Y Combinator, menggesa pentadbiran Trump supaya tidak menyekat pembangun Amerika daripada menggunakan sistem model terbuka China. Mereka berhujah bahawa kehilangan akses itu boleh menjejaskan generasi syarikat pemula Amerika yang seterusnya.

Hujah yang menyokong sekatan berkisar pada kebimbangan keselamatan, kebergantungan, data dan tadbir urus. Hujah menentang sekatan menyeluruh pula ialah pembangun Amerika mungkin kehilangan alat berharga rendah, sedangkan pesaing di tempat lain masih boleh menggunakannya.

Bukti yang tersedia mengesahkan kewujudan perdebatan itu, tetapi tidak menentukan dasar mana yang paling berkesan untuk melindungi kepimpinan teknologi Amerika.

Larangan menyeluruh juga boleh mempercepatkan perpecahan antara ekosistem teknologi. Risiko ini lebih ketara apabila model China bersaing melalui keterbukaan dan harga, bukan hanya melalui produk proprietari.

Persaingan ini kini bersifat geopolitik, bukan teknikal semata-mata

China turut berusaha mempengaruhi peraturan dan institusi yang mengelilingi AI. Reuters melaporkan bahawa Presiden Xi Jinping mengetengahkan World Artificial Intelligence Cooperation Organization, atau WAICO—Organisasi Kerjasama Kecerdasan Buatan Sedunia—sebagai alternatif yang diterajui China kepada inisiatif “Pax Silica” yang dipimpin Amerika Syarikat. Langkah itu sebahagian daripada usaha lebih luas untuk membentuk aturan AI global yang baharu.

Analisis akademik menggambarkan reka bentuk WAICO yang dicadangkan sebagai terbuka kepada negara berdaulat tanpa ujian berdasarkan nilai atau bentuk rejim pemerintahan. Keutamaannya ialah pembangunan dan jurang keupayaan global.

China juga secara berasingan menyeru supaya “kedaulatan digital” dihormati, sambil menolak tekanan agar negara-negara memilih antara dua kem AI yang bersaing. Pendirian ini menjadikan akses, infrastruktur, kawalan data dan autonomi dasar negara sebagai sebahagian daripada persaingan teknologi.

Pendekatan sedemikian boleh memberikan China pengaruh walaupun modelnya bukan yang terbaik secara mutlak. Negara yang membekalkan sistem mampu milik, latihan, infrastruktur dan kerjasama tadbir urus boleh membina komuniti pengguna serta piawaian yang berkekalan di sekeliling teknologinya.

Cara paling tepat memahami amaran Musk

Pendaratan Zhuque-3 tidak membuktikan China sudah mengatasi Amerika Syarikat dalam bidang angkasa. Data AI Stanford pula tidak membuktikan China mendahului Amerika dalam setiap ukuran AI. Tetapi jika dilihat bersama, kedua-dua perkembangan itu mencabar andaian lama bahawa kejayaan Amerika akan secara automatik menghasilkan kelebihan yang panjang dan sukar digugat.

Cabaran China lebih tepat difahami sebagai peralihan daripada peniruan kepada keupayaan untuk mencabar secara langsung. Dalam sistem pelancaran, ia bermaksud membuktikan bahawa penggalak roket bertaraf orbital boleh dipulihkan. Dalam AI, ia bermaksud mengecilkan jurang prestasi model sambil bersaing secara agresif dari segi kos, keterbukaan dan penerimaan pengguna.

Fasa seterusnya kepimpinan teknologi Amerika tidak akan bergantung semata-mata pada siapa yang mencapai kejayaan dahulu. Ia juga bergantung pada keupayaan mengekalkan inovasi, memperluas infrastruktur, membina kepercayaan dan memenangi pengguna di seluruh dunia.