Tenaga kerja kesihatan global berkembang pesat, namun wanita masih kurang diwakili dalam kepimpinan

Analisis dalam The Lancet Public Health berasaskan Global Burden of Disease (GBD) 2023 menganggarkan bahawa dunia memerlukan 34.4 juta doktor, jururawat, bidan, doktor gigi dan ahli farmasi tambahan untuk mencapai skor 80 daripada 100 dalam indeks liputan berkesan UHC. Skor 80 itu ialah penanda aras sederhana, bukannya tahap liputan maksimum.

Angka tersebut bukan sekadar kiraan kekosongan jawatan. Ia ialah anggaran yang menghubungkan kepadatan tenaga kerja dengan prestasi perkhidmatan: kajian meneliti kepadatan tenaga kerja di negara-negara yang sudah mencapai skor UHC 80, kemudian menggunakan pemerhatian itu sebagai penanda aras global.

Anggaran kekurangan mengikut kategori ialah:

• 7.1 juta doktor;
• 23.9 juta jururawat dan bidan;
• 1.8 juta doktor gigi; dan
• 1.6 juta ahli farmasi.

Analisis terdahulu berasaskan GBD pula menganggarkan bahawa untuk mencapai skor UHC 80, setiap 10,000 penduduk memerlukan sekurang-kurangnya 20.7 doktor, 70.6 jururawat dan bidan, 8.2 petugas pergigian serta 9.4 petugas farmasi.

Angka baharu lebih rendah bagi sesetengah kategori—kira-kira 23.8 doktor, 64.5 jururawat dan bidan, 5.2 doktor gigi serta 5.6 ahli farmasi bagi setiap 10,000 penduduk—kerana menggunakan data terkini dan kaedah empirikal yang berbeza. Oleh itu, 34.4 juta bukanlah peraturan pengambilan yang mesti dipatuhi setiap negara secara tepat. Ia ialah penanda aras pemodelan yang mempunyai ketidakpastian, bukan sasaran pengambilan seragam untuk semua negara.

Di manakah kekurangan paling ketara?

Asia Selatan mencatatkan kekurangan mutlak terbesar. Wilayah itu dianggarkan memerlukan kira-kira 13.6 juta doktor, jururawat, bidan, doktor gigi dan ahli farmasi tambahan.

Sementara itu, Afrika Sub-Sahara mempunyai kepadatan tenaga kerja kesihatan paling rendah pada 2023 bagi hampir semua kategori. Pekerja kesihatan komuniti menjadi pengecualian utama. Negara berpendapatan tinggi pula mencatatkan kepadatan tertinggi.

Perbezaan ini menunjukkan dua jenis cabaran. Asia Selatan berdepan kekurangan yang sangat besar dari segi jumlah keseluruhan, sebahagiannya kerana saiz penduduknya. Afrika Sub-Sahara pula berdepan bekalan tenaga kerja yang amat rendah berbanding saiz penduduk dan keperluan kesihatan. Pertumbuhan global semata-mata tidak dapat menyelesaikan kedua-dua masalah ini.

Mengapa angkanya berbeza daripada anggaran WHO?

Angka WHO dan anggaran Lancet/GBD tidak mengukur perkara yang sama. Kedua-duanya menggunakan takrif, tahun rujukan, kategori pekerja dan kaedah pengiraan yang berbeza.

WHO sebelum ini melaporkan kekurangan global berasaskan keperluan sebanyak 20 juta pekerja pada 2013, menurun kepada 15 juta pada 2020 dan dijangka berkurang kepada 10 juta menjelang 2030.

Sebaliknya, angka 34.4 juta daripada GBD dikaitkan secara khusus dengan sasaran skor 80 bagi liputan berkesan UHC, meliputi kumpulan profesional tertentu dan menggunakan kepadatan tenaga kerja di negara-negara yang mencapai ambang tersebut sebagai perbandingan.

Justeru, angka WHO yang lebih rendah tidak semestinya bercanggah dengan anggaran GBD yang lebih tinggi. Satu angka mungkin mengukur jurang tenaga kerja berdasarkan keperluan yang lebih khusus, standard perkhidmatan yang berbeza atau jangka masa lain. Membandingkan kedua-duanya tanpa menyelaraskan sasaran dan skop pekerjaan boleh mengelirukan.

Menambah pekerja sahaja tidak mencukupi

Latihan dan pengambilan pekerja baharu sememangnya penting. Namun, pengambilan tanpa pembaharuan keadaan kerja boleh meningkatkan kadar pekerja berhenti, ketidakseimbangan dalam negara atau penghijrahan tenaga mahir ke luar negara.

Negara memerlukan pelaburan berterusan dalam pendidikan pra-perkhidmatan, tenaga pengajar, penempatan klinikal dan pengagihan pekerja yang lebih adil mengikut kawasan—bukan sekadar menambah tempat latihan. Gaji yang munasabah, tempat kerja yang selamat, beban tugas terkawal, perlindungan sosial, peluang kenaikan kerjaya dan insentif untuk kekal di kawasan luar bandar juga penting.

Pembaharuan yang mengambil kira gender perlu menjadi sebahagian daripada perancangan tenaga kerja. Ini termasuk gaji sama untuk kerja yang sama nilainya, perlindungan daripada diskriminasi dan gangguan, sokongan penjagaan anak, laluan kerjaya yang fleksibel, proses kenaikan pangkat yang telus serta perwakilan wanita yang bermakna dalam pengurusan, dasar dan kepimpinan.

Perancangan juga perlu menyesuaikan gabungan kemahiran dengan keperluan penduduk. Pengukuhan penjagaan primer, kejururawatan, kebidanan, farmasi, kesihatan pergigian, pekerja kesihatan komuniti, penyeliaan dan sistem rujukan sama pentingnya dengan penambahan bilangan doktor.

Kesimpulannya, paradoksnya jelas: dunia menambah lebih 80 juta pekerja kesihatan sejak 1990, sebahagian besarnya melalui sumbangan wanita. Namun, pengagihan yang tidak seimbang, pelaburan yang masih lemah, masalah mengekalkan pekerja dan hierarki pekerjaan berasaskan gender menyebabkan banyak negara masih jauh daripada kapasiti tenaga kerja yang diperlukan walaupun untuk tahap UHC yang sederhana.