Mengapa BRICS Menentang Mekanisme Cukai Karbon Sempadan EU?

Skop awalnya meliputi:

• simen;
• besi dan keluli;
• aluminium;
• baja;
• elektrik; dan
• hidrogen,

termasuk bahan pendahulu tertentu serta beberapa produk hiliran.

Secara asasnya, sijil CBAM bertujuan menyamakan kos karbon barangan import dengan kos yang ditanggung pengeluar dalam Sistem Perdagangan Pelepasan EU (EU ETS). Jika pengimport boleh membuktikan bahawa harga karbon telah dibayar di negara asal, jumlah yang perlu dibayar boleh mengambil kira bayaran tersebut. Harga sijil yang diterbitkan EU ialah €75.36 bagi suku pertama 2026 dan €75.28 bagi suku kedua 2026.

Mengapa keluli dan aluminium paling terdedah?

Keluli dan aluminium ialah barangan yang diliputi secara langsung oleh CBAM, selain menjadi produk yang intensif pelepasan. Pengeksport bukan sahaja berdepan kemungkinan kos karbon tambahan, malah perlu menyediakan data pelepasan, mendapatkan pengesahan, mengurus dokumentasi dan, dalam keadaan tertentu, bergantung pada nilai lalai EU.

Kesan ini amat penting kepada pengeluar dari India, Afrika Selatan dan China yang mengeksport produk berintensiti karbon ke pasaran EU. Satu penilaian dasar yang dipetik Bank Dunia menganggarkan CBAM boleh menjejaskan eksport negara membangun bernilai AS$16 bilion setahun. Namun, angka itu bukan anggaran khusus untuk ketiga-tiga negara berkenaan.

Isu hasil: siapa menerima wang CBAM?

BRICS turut membantah kemungkinan hasil daripada CBAM dikumpulkan dalam belanjawan EU. Pada pandangan kumpulan itu, wang yang dikutip daripada pengeksport negara membangun sepatutnya membantu usaha pengurangan pelepasan, penyesuaian iklim dan peralihan industri di negara berkenaan, bukannya menjadi hasil umum EU.

Tiada satu angka 2030 yang boleh dianggap muktamad. Anggaran yang diterbitkan berbeza dengan ketara: satu anggaran meletakkan hasil tahunan sekitar €1.5 bilion mulai 2028, manakala anggaran lain menyebut kira-kira €2.1 bilion setahun. Bagi skop semasa, satu julat anggaran untuk 2030 ialah antara €5 bilion hingga €9 bilion.

Hasil itu dijangka meningkat secara berperingkat apabila elaun percuma EU ETS dikurangkan. Faktor CBAM yang terpakai ialah 2.5% pada 2026, 5% pada 2027, 10% pada 2028, 22.5% pada 2029 dan 51.5% pada 2030. Justeru, jumlah hasil sebenar amat bergantung pada harga karbon, jumlah import, pelepasan yang disahkan dan sebarang perubahan pada skop barangan.

Adakah pertikaian WTO akan berlaku?

Kecaman diplomatik tidak dengan sendirinya membentuk kes di WTO. Untuk memulakan cabaran rasmi, sesebuah anggota perlu meminta rundingan dan, jika isu itu tidak diselesaikan, memohon prosiding panel.

Pertikaian undang-undang berkemungkinan tertumpu kepada sama ada CBAM mendiskriminasi import atau kaedah pengeluaran asing. EU pula dijangka berhujah bahawa mekanisme itu mencerminkan kos karbon domestik, memberikan kredit bagi harga karbon yang telah dibayar di luar negara dan bertujuan mencapai objektif alam sekitar di bawah pengecualian GATT.

Bahan yang tersedia menunjukkan Afrika Selatan telah memberi isyarat minat untuk mengemukakan aduan, manakala India, China dan Brazil membangkitkan kebimbangan dari sudut undang-undang serta keadilan. Namun, bukti yang ada tidak mengesahkan bahawa China telah memfailkan pertikaian WTO khusus mengenai CBAM.

Apa yang mungkin berlaku seterusnya?

Rundingan perdagangan dan perjanjian EU boleh menyediakan ruang untuk rundingan, kerjasama teknikal serta pelarasan yang dipersetujui. Namun, ia tidak secara automatik menghalang cabaran di WTO.

Penilaian paling berhati-hati ialah risiko peningkatan pertikaian memang wujud, terutama apabila liabiliti sijil meningkat. Bagaimanapun, bukti yang dirujuk belum menunjukkan bahawa BRICS telah membentuk satu kes WTO bersama.

Kepentingan politik isu ini tetap besar kerana BRICS menghimpunkan pengeksport utama komoditi, logam dan barangan perkilangan. Walaupun angka tepat bahagian kumpulan itu dalam perdagangan global tidak dapat disahkan daripada sumber yang tersedia, pengaruh gabungan tersebut menjadikan pertikaian CBAM lebih daripada sekadar isu teknikal perdagangan.