Apa itu Operation Blue Skies, percubaan Google-UK bernilai £5 juta di ruang udara Shanwick?

Mengapa contrail menjadi perhatian?

Contrail ialah jalur awan nipis yang terbentuk apabila wap air daripada enjin pesawat bercampur dengan udara atmosfera yang sangat sejuk. Kebanyakannya hilang dengan cepat, tetapi sebahagian daripadanya boleh kekal, melebar menjadi awan ais nipis dan memerangkap haba yang sepatutnya keluar dari atmosfera bumi. Kesan pemanasan ini boleh menjadi lebih ketara pada waktu malam.

Contrail tidak sama dengan dakwaan “chemtrail”. Ia pada asasnya terdiri daripada kristal ais yang terbentuk daripada wap air dalam ekzos pesawat; tiada bukti kukuh bahawa pesawat menyembur bahan kimia secara rahsia ke atmosfera.

Bagaimana Operation Blue Skies berfungsi?

Operation Blue Skies ialah percubaan penyelidikan dan operasi UK bernilai £5 juta yang akan berlangsung selama 30 bulan. Ia disifatkan sebagai percubaan berskala besar pertama yang dibiayai kerajaan untuk pengelakan contrail di seluruh ruang udara lautan—khususnya kawasan Shanwick di bahagian timur Atlantik Utara. Koridor ini dianggarkan menyumbang kira-kira 5% daripada pemanasan global akibat contrail.

Program ini akan memberi tumpuan kepada penerbangan pada waktu petang dan malam ketika musim sejuk, iaitu tempoh yang dijangka menawarkan manfaat iklim paling besar jika contrail berpanjangan dapat dielakkan.

Model AI akan menggabungkan beberapa jenis maklumat:

• imej dan pemerhatian satelit;
• data sejarah penerbangan serta contrail;
• ramalan cuaca daripada Met Office; dan
• lokasi atmosfera yang “terlebih tepu dengan ais”, iaitu kawasan yang lebih sesuai untuk pembentukan contrail berpanjangan.

Berdasarkan ramalan itu, pengawal trafik udara NATS boleh menawarkan perubahan altitud kepada pesawat terpilih—sehingga kira-kira 2,000 kaki—supaya pesawat tidak melalui kawasan berisiko tinggi. Pendekatan ini tidak memerlukan semua penerbangan dilencongkan atau ditukar laluannya.

Persoalan utama: adakah ia benar-benar mengurangkan pemanasan?

Perubahan altitud bukan percuma dari sudut iklim. Pesawat yang mendaki atau menurun mungkin membakar lebih banyak bahan api, lalu menghasilkan tambahan CO₂.

Sebab itu, percubaan ini perlu mengira keseluruhan pertukaran tersebut: berapa banyak bahan api tambahan yang digunakan berbanding berapa banyak pemanasan akibat contrail yang berjaya dielakkan. Penyelidik juga perlu menguji sama ada model benar-benar dapat mengenal pasti sebahagian kecil penerbangan dan kawasan udara yang menyumbang kesan tidak seimbang terhadap pemanasan.

Dengan kata lain, Operation Blue Skies belum membuktikan bahawa setiap perubahan altitud akan memberi manfaat bersih kepada iklim. Itulah soalan utama yang cuba dijawab melalui percubaan ini.

Siapa yang terlibat?

Sokongan kerajaan UK disalurkan melalui program Aerospace Technology Institute di bawah Department for Transport. Konsortium projek ini merangkumi Google, NATS, Contrails.org, Imperial College London, University of Cambridge dan Met Office. Met Office terlibat sebagai subkontraktor kepada Contrails.org.

Google dan Contrails.org sebelum ini membangunkan alat yang menghubungkan contrail yang dikesan melalui satelit dengan penerbangan tertentu, selain menyediakan ramalan pembentukan contrail. Beberapa demonstrasi oleh syarikat penerbangan juga pernah menguji perubahan perancangan penerbangan atau altitud secara taktikal. Perbezaan utama Blue Skies ialah peralihan daripada percubaan melibatkan penerbangan individu kepada operasi yang dipandu pengawal trafik udara di koridor lautan yang sibuk.

Bagaimana kejayaan akan diukur?

Imej satelit dan data penerbangan akan digunakan untuk menyemak sama ada kawasan yang diramalkan berisiko serta arahan mengelak contrail sepadan dengan keadaan sebenar yang berlaku.

Rakan akademik pula akan menyediakan penelitian saintifik bebas. Program ini menyatakan bahawa kaedah dan hasilnya bertujuan untuk diterbitkan. Ketelusan itu penting kerana ramalan contrail, kaedah mengukur kesan iklim dan pertukaran antara penggunaan bahan api dengan pemanasan masih mempunyai ketidakpastian saintifik serta operasi.

Jika berjaya disahkan, pendekatan ini berpotensi menjadi salah satu cara jangka pendek untuk mengurangkan sebahagian kesan iklim bukan CO₂ daripada penerbangan—tanpa perlu menunggu penggantian seluruh armada atau bahan api baharu. Namun, ia hanya pelengkap kepada usaha mengurangkan CO₂, bukannya pengganti. Mengelakkan contrail tidak menghapuskan pelepasan daripada pembakaran bahan api dan tidak mampu menghalang semua contrail.

Ketegangan antara AI Google dan penggunaan tenaga

Persoalan mengenai tenaga yang digunakan untuk mengendalikan AI Google adalah sah, tetapi ia tidak wajar digambarkan sebagai percanggahan langsung. Google melaporkan bahawa permintaan elektrik pusat datanya meningkat 27% pada 2024 susulan pertumbuhan penggunaan AI, sementara syarikat itu berkata pelepasan tenaga pusat datanya menurun 12% melalui pembelian tenaga bersih dan langkah kecekapan.

Sistem pengelakan contrail mungkin menghasilkan manfaat iklim yang jauh lebih besar daripada elektrik yang diperlukan untuk menjalankan ramalannya. Namun, perbandingan kitar hayat yang telus dari hujung ke hujung masih belum dibuktikan secara terbuka.

Ukuran yang paling meyakinkan ialah penerbitan data tentang:

• tenaga pengiraan model dan pelepasan marginal yang berkaitan;
• perubahan penggunaan bahan api yang benar-benar berlaku;
• pengurangan contrail yang diperhatikan;
• metrik iklim serta tempoh masa yang digunakan;
• ramalan positif palsu dan contrail yang terlepas; dan
• penilaian bebas.

Sehingga data itu tersedia, manfaat iklim Operation Blue Skies kelihatan menjanjikan—tetapi masih belum terbukti.