Risiko haba melampau terhadap warga emas jauh lebih tinggi daripada anggaran sebelum ini

Kajian pemodelan yang dikaitkan dengan Universiti Stanford dan diterbitkan dalam The Lancet Planetary Health menunjukkan bahawa bahaya haba melampau terhadap warga emas mungkin jauh lebih besar daripada yang dianggarkan sebelum ini.

Puncanya berkait rapat dengan fisiologi manusia. Had haba yang digunakan dalam banyak kajian terdahulu lebih banyak berdasarkan orang dewasa muda yang sihat. Namun, proses penuaan boleh mengurangkan keupayaan badan untuk menyejukkan diri. Apabila perbezaan mengikut umur diambil kira, pendedahan berulang kepada haba yang tidak lagi dapat diimbangi oleh mekanisme penyejukan badan diunjurkan meningkat dua hingga lapan kali ganda berbanding anggaran terdahulu.

Warga emas pada 1.5°C berdepan risiko seperti orang muda pada 4°C

Kajian itu membandingkan tahap haba yang boleh ditanggung oleh kumpulan umur berbeza dengan unjuran iklim dan taburan penduduk sehingga tahun 2100. Dapatan paling ketara: pada pemanasan global 1.5°C, warga emas boleh menghadapi risiko haba yang lebih tinggi berbanding orang dewasa muda pada pemanasan kira-kira 4°C.

Pada paras 1.5°C melebihi suhu zaman praindustri, kira-kira 22% penduduk dunia berusia 60 tahun ke atas—sekitar 290 juta orang—boleh mengalami haba tidak selamat sekurang-kurangnya sebulan setiap tahun.

Setiap tambahan 1°C pemanasan pula berpotensi menyebabkan kira-kira 1 bilion orang lagi mengalami sekurang-kurangnya 180 jam, atau kira-kira sebulan, keadaan haba dan kelembapan yang melampaui keupayaan badan untuk menyejukkan diri.

Angka ini ialah unjuran model, bukannya ramalan bahawa setiap warga emas di kawasan terbabit akan mengalami kesan kesihatan yang sama. Risiko sebenar turut dipengaruhi kelembapan, tempoh pendedahan, aktiviti fizikal, pengambilan air, keadaan kesihatan, serta akses kepada tempat perlindungan dan sistem penyejukan.

Mengapa usia lanjut meningkatkan risiko haba?

Badan manusia menyingkirkan haba melalui peluh dan peningkatan aliran darah ke kulit. Namun, keupayaan ini boleh merosot apabila usia meningkat. Warga emas juga mungkin lebih terdedah kerana fungsi kardiovaskular yang lebih lemah, tindak balas berpeluh yang berkurangan, serta penyakit kronik seperti masalah jantung, pernafasan dan buah pinggang yang boleh menjadikan pendedahan haba berpanjangan lebih berbahaya.

Kajian terdahulu yang menggunakan satu ambang haba untuk seluruh populasi berisiko mengabaikan perbezaan ini. Gabungan suhu tinggi dan kelembapan yang sama mungkin lebih berbahaya kepada seseorang yang keupayaan penyejukan badannya telah berkurangan.

Apa maksud “tekanan haba tidak terimbangi”?

“Tekanan haba tidak terimbangi” (uncompensable heat stress) berlaku apabila badan tidak dapat menyingkirkan haba sepantas haba yang diperoleh. Peluh dan tindak balas penyejukan lain tidak lagi mencukupi, lalu suhu teras badan terus meningkat.

Menurut laporan kajian yang dibekalkan, dalam keadaan yang sedikit melebihi had toleransi seseorang, suhu teras badan boleh mencapai tahap yang berkaitan dengan strok haba dalam kira-kira tiga hingga 10 jam.

Bahaya itu bukan sekadar bergantung pada bacaan termometer. Suhu udara yang lebih rendah masih boleh berbahaya jika kelembapan terlalu tinggi sehingga peluh tidak dapat menyejat. Risiko turut berubah mengikut angin, pakaian, tahap aktiviti, pengambilan air, umur dan keadaan kesihatan seseorang.

Bagaimana risiko dimodelkan sehingga 2100?

Para penyelidik menggabungkan had toleransi haba yang diuji di makmal bagi tiga kumpulan umur dengan unjuran iklim serta taburan penduduk. Kumpulan tersebut ialah:

• dewasa muda berusia 15 hingga 39 tahun;
• dewasa pertengahan umur berusia 40 hingga 59 tahun;
• warga emas berusia 60 tahun ke atas.

Eksperimen itu menggunakan ukuran berasaskan suhu mentol basah—ukuran yang menggabungkan suhu dan kelembapan—untuk menganggarkan bila keadaan persekitaran melampaui keupayaan badan mengawal suhu. Para penyelidik kemudian memetakan pendedahan berdasarkan senario pemanasan sekitar 1°C hingga 4°C melebihi paras praindustri, bersama unjuran penduduk sehingga 2100.

Berbeza daripada penggunaan satu ambang sejagat, pendekatan ini cuba menunjukkan di mana haba menjadi berbahaya bagi kumpulan umur tertentu dan bagaimana bebannya berubah apabila populasi semakin berusia serta suhu global terus meningkat.

Asia Selatan dan Teluk Parsi menjadi kawasan paling terdedah

Pada pemanasan 3°C, India, China, Pakistan dan Bangladesh secara bersama boleh mempunyai kira-kira 1.5 bilion penduduk yang terdedah kepada haba tidak terimbangi secara berulang—hampir tiga perempat daripada jumlah global yang diunjurkan.

Dari segi peratusan penduduk, Bahrain dan Qatar mungkin menyaksikan seluruh populasi mereka terdedah. Bagi Emiriah Arab Bersatu, kadarnya boleh menghampiri 95%, manakala Pakistan boleh mempunyai hampir 295 juta orang terjejas—lebih 80% daripada populasinya.

Dalam beberapa senario, semua warga emas di Bangladesh, Kemboja dan beberapa negara Teluk boleh terdedah. Jika pemanasan melebihi 3°C, warga emas di lokasi paling teruk mungkin menghadapi haba berbahaya pada waktu siang dan malam selama berbulan-bulan berturut-turut, sekali gus mengurangkan peluang badan untuk pulih.

Risiko perpindahan dan migrasi akibat iklim

Sebahagian besar pendedahan dijangka tertumpu di kawasan tropika dan subtropika yang berdepan kemiskinan, infrastruktur elektrik terhad, akses penghawa dingin yang tidak sekata dan halangan lain untuk menyesuaikan diri. Gabungan faktor ini, menurut para penyelidik, boleh menyumbang kepada perpindahan dalam negara dan, dalam keadaan tertentu, migrasi rentas sempadan akibat iklim.

Namun, kesimpulan itu ialah implikasi risiko, bukannya unjuran migrasi yang mempunyai jumlah khusus. Bukti yang dibekalkan menunjukkan kemungkinan perpindahan, tetapi tidak memberikan angka tepat tentang jumlah migran masa depan yang berpunca daripada pendedahan haba ini.

Apakah langkah perlindungan yang diperlukan?

Cara paling jelas untuk mengehadkan pendedahan yang diunjurkan ialah mengurangkan pelepasan gas rumah hijau dengan pantas. Oleh sebab risiko meningkat dengan ketara bagi setiap darjah tambahan pemanasan, usaha mengurangkan pemanasan global turut menentukan sejauh mana beban penyesuaian yang perlu ditanggung masyarakat.

Kajian itu juga menyokong pelan tindakan haba yang mengambil kira risiko mengikut umur, termasuk:

• sistem amaran awal bagi mengenal pasti gabungan suhu dan kelembapan berbahaya;
• pelan kecemasan untuk memeriksa warga emas yang tinggal bersendirian atau terasing;
• persediaan sistem kesihatan bagi merawat penyakit berkaitan haba dan komplikasi penyakit kronik;
• bekalan elektrik yang boleh dipercayai serta akses saksama kepada penyejukan;
• pusat penyejukan, teduhan bangunan, penebat dan penanaman pokok di kawasan bandar;
• sokongan pengambilan air dan panduan awam yang jelas ketika cuaca panas berpanjangan.

Penghawa dingin boleh menjadi perlindungan penting jika mampu dimiliki dan mudah diakses, tetapi ia bukan penyelesaian lengkap. Bukti yang dibekalkan tidak menunjukkan bahawa penghawa dingin sahaja mampu mengimbangi haba lembap yang sangat tinggi dan berpanjangan, terutama apabila bekalan elektrik atau akses kepada peralatan tersebut terhad.

Apa yang kajian ini tunjukkan—dan apa yang tidak?

Dapatan ini menguatkan keperluan untuk perancangan kesihatan iklim yang khusus mengikut umur. Namun, ia perlu dibaca sebagai anggaran pendedahan berdasarkan model, bukan ramalan perubatan bagi setiap individu.

Kajian ini memfokuskan gabungan haba dan kelembapan yang melebihi had toleransi haba yang diperoleh melalui eksperimen. Ia bukan penilaian terhadap setiap gelombang haba atau setiap kematian berkaitan haba.

Kajian tersebut juga tidak memberikan analisis khusus untuk Eropah. Gelombang haba yang semakin teruk di benua itu menjadikan isu ini relevan kepada sistem kesihatan Eropah, tetapi laporan kajian yang dibekalkan menumpukan pendedahan global, khususnya di Asia Selatan, China dan kawasan Teluk.

Kesimpulan utamanya jelas: peta risiko haba yang hanya menggunakan keupayaan orang muda dan sihat boleh meremehkan bahaya yang dihadapi populasi yang semakin berusia. Menghadapi cuaca panas pada masa depan memerlukan pengurangan pelepasan yang lebih pantas, di samping strategi perlindungan tempatan yang mengambil kira perubahan keupayaan tubuh untuk menyejukkan diri apabila usia meningkat.