Mengapa Wabak Ebola di DRC Menjadi yang Paling Maut Setakat Ini

Ini merupakan wabak Ebola ke-17 di DRC sejak virus itu dikenal pasti pada 1976. Jumlah kematian semasa juga telah melepasi 2,299 kematian yang direkodkan dalam wabak 2018 hingga 2020, yang sebelum ini dianggap paling maut dalam sejarah negara itu.

Bagaimanapun, angka rasmi ini merujuk kepada kes yang disahkan dan bukan semestinya jumlah sebenar semua jangkitan. WHO melaporkan penularan yang sengit dan berterusan, dengan banyak kes berlaku di luar senarai kontak yang diketahui. Sebahagian besar kematian turut berlaku dalam komuniti, bukannya di pusat rawatan. Corak ini menunjukkan masih ada rantaian jangkitan yang belum dikesan.

Mengapa virus Bundibugyo menyukarkan tindak balas?

Wabak ini berpunca daripada virus Bundibugyo, iaitu spesies yang berbeza daripada virus Ebola Zaire yang menyebabkan beberapa wabak besar sebelum ini. Perbezaan ini penting kerana WHO menyatakan bahawa ketika ini tiada vaksin atau rawatan khusus yang diluluskan untuk penyakit yang disebabkan virus Bundibugyo.

Sebahagian besar vaksin dan rawatan Ebola sedia ada dibangunkan atau dilesenkan untuk spesies Ebola yang lain. Oleh itu, tindak balas klinikal segera bergantung pada diagnosis pantas, pengasingan pesakit, langkah kawalan jangkitan dan rawatan sokongan intensif seperti pengurusan cecair serta komplikasi. Beberapa vaksin dan rawatan calon sedang dinilai, tetapi ia belum sama dengan mempunyai kaedah perubatan yang diluluskan dan tersedia secara meluas.

Bagaimana Ebola merebak?

Ebola boleh merebak melalui sentuhan langsung dengan darah atau cecair badan lain daripada individu yang sedang sakit atau telah meninggal dunia akibat penyakit itu. Bahan yang tercemar juga boleh menjadi punca penularan, terutama apabila pesakit belum diasingkan atau jenazah tidak dikendalikan dengan selamat.

Justeru, pasukan tindak balas memberi tumpuan kepada beberapa langkah utama:

• ujian makmal dan siasatan kes;
• mengesan serta memantau individu yang mungkin terdedah;
• mengasingkan pesakit dengan segera dan menyediakan rawatan klinikal;
• melindungi petugas kesihatan, penjaga dan ahli keluarga daripada jangkitan;
• melaksanakan pengebumian yang selamat dan bermaruah; serta
• melibatkan komuniti dalam pengawasan, rujukan pesakit dan penyampaian maklumat risiko.

Langkah ini amat penting apabila pesakit mendapatkan rawatan lewat di rumah atau kematian berlaku sebelum diagnosis dibuat. Kelewatan boleh menyukarkan pengesanan kontak, manakala pengendalian jenazah secara tidak selamat boleh mencetuskan rantaian penularan baharu.

Mengapa wabak ini sukar dikawal?

WHO dan rakan kerjasamanya bertindak dalam persekitaran yang dipengaruhi oleh ketidakamanan, perpindahan penduduk, komuniti terpencil dan pergerakan manusia yang tinggi melalui jalan raya, sungai serta laluan perlombongan. Wabak ini turut melibatkan penduduk yang bergerak merentasi sempadan. Maklumat palsu dan ketidakpercayaan terhadap pihak berkuasa pula boleh menjejaskan pengesanan kontak, usaha mendapatkan rawatan dan pengebumian selamat.

Keadaan tersebut menyebabkan jumlah rasmi berkemungkinan tidak mencerminkan keseluruhan beban wabak. Bukti yang ada menyokong kebimbangan bahawa kes dan kematian mungkin kurang dilaporkan, tetapi tiada angka tepat tentang jumlah jangkitan tersembunyi yang boleh disahkan berdasarkan maklumat semasa.

Begitu juga, dakwaan tentang lebih 1,000 pesakit yang telah pulih atau peratusan tertentu kematian yang berlaku di luar hospital perlu dinilai dengan berhati-hati, melainkan disahkan dalam laporan situasi rasmi yang lebih baharu.

Apakah maksud amaran antarabangsa WHO?

WHO berkata risiko penularan lebih luas di peringkat nasional dan antarabangsa masih tinggi, dan wabak ini masih belum terkawal. Amaran itu menggambarkan seriusnya penularan semasa serta keperluan untuk mempercepatkan tindak balas. Ia bukan ramalan bahawa penularan antarabangsa pasti berlaku.

Kerajaan DRC menyelaraskan usaha bersama WHO, Pusat Kawalan dan Pencegahan Penyakit Afrika (Africa CDC) serta rakan-rakan lain. Tindakan yang sedang dipertingkatkan termasuk pengawasan penyakit, kapasiti makmal, susulan kontak, kesiapsiagaan klinikal, bekalan perubatan, sokongan kawalan jangkitan dan libat urus komuniti. Negara-negara jiran turut memperkukuh kesiapsiagaan rentas sempadan.

Cabaran utamanya jelas: wabak berkembang dengan pantas, sedangkan virus yang terlibat belum mempunyai vaksin atau rawatan khusus yang diluluskan. Selagi rantaian jangkitan yang terlepas tidak dapat dikesan dan komuniti belum mendapat akses kepada rawatan yang cepat serta dipercayai, wabak Ebola di DRC akan kekal sebagai kecemasan kesihatan antarabangsa yang besar.