Empat Karya Antonello da Messina Masih Hilang Selepas Rompakan Pantas di MuMe

Rompakan pada 15 Ogos 2026 di Muzium Serantau MuMe di Messina, Sicily, berlaku ketika orang ramai memenuhi jalan raya untuk sambutan Hari Pengangkatan dan perarakan tradisional Vara. Empat karya pelukis Renaissance Antonello da Messina masih hilang, termasuk tiga panel daripada Poliptik San Gregorio yang dihasilkan pada 1473 serta sebuah lukisan kecil dua muka. Dua panel poliptik lain yang turut dibawa keluar ditinggalkan ketika pencuri melarikan diri dan kemudian ditemui semula.

Apa yang berlaku di Muzium MuMe?

Pencerobohan berlaku kira-kira jam 9:50 malam pada Ferragosto, cuti kebangsaan Itali yang diraikan setiap 15 Ogos. Perarakan Vara dan sambutan di seluruh bandar dipercayai mengalihkan perhatian orang ramai daripada kawasan muzium, sekali gus memberi peluang kepada pencuri bertindak tanpa disedari.

Laporan awal menyebut sekurang-kurangnya tiga pencuri bertopeng, manakala laporan kemudian merujuk kepada sekurang-kurangnya empat orang. Sebahagian daripada mereka dipercayai menunggu di luar muzium. Kumpulan itu memasuki galeri, merosakkan atau memecahkan perlindungan pameran, mengambil karya berkenaan dan melarikan diri dalam tempoh kira-kira dua hingga lima minit.

Bagaimanapun, urutan sebenar berkaitan sistem keselamatan masih dipertikaikan. Laporan awal menyatakan pencuri berjaya memintas penggera dan langkah keselamatan lain. Laporan kemudian pula mengatakan penggera sebenarnya berbunyi dan kamera litar tertutup merakam kejadian, tetapi pengawal dipercayai mematikan penggera tanpa segera memeriksa galeri atau menghubungi polis. Pengarah muzium berkata penggera dan kamera berfungsi seperti biasa.

Karya yang dicuri dan yang ditemui semula

Empat karya yang disahkan masih hilang ialah:

• Tiga daripada lima panel yang masih wujud daripada Poliptik San Gregorio karya Antonello, bertarikh 1473.
• Sebuah panel kecil dua muka, yang memaparkan Perawan Maria dan Kanak-kanak di satu sisi, serta Pietà atau Kristus yang telah wafat di sisi lain.

Pencuri pada mulanya mengambil kesemua lima panel poliptik yang masih terselamat. Dua daripadanya ditinggalkan di luar muzium ketika kumpulan itu melarikan diri dan kemudiannya ditemui semula. Laporan awam tidak secara konsisten menyatakan tajuk atau gambaran tepat bagi dua panel yang ditemui itu. Oleh itu, perbezaan yang paling selamat ialah: dua panel poliptik kini berada dalam simpanan pihak berkuasa, manakala tiga panel poliptik dan panel dua muka masih hilang.

Kecurian itu bukan sekadar mengurangkan jumlah koleksi muzium. Ia turut memisahkan sebahagian besar altar bersejarah daripada panel-panel lain yang masih terselamat dan penting untuk memahami rupa asal karya tersebut.

Mengapa kehilangan ini lebih besar daripada nilai wangnya?

Pegawai dan laporan media menganggarkan nilai karya yang hilang boleh mencecah €80 juta, bersamaan kira-kira AS$93 juta. Angka ini masih sementara kerana karya Renaissance yang unik tidak boleh dinilai seperti barangan biasa, manakala kepentingan budayanya tidak mungkin diukur sepenuhnya dengan harga pasaran.

Antonello da Messina dilahirkan di Messina dan dianggap antara pelukis Itali terpenting pada abad ke-15. Karyanya terkenal kerana menggabungkan pendekatan Renaissance Itali dengan kesan perincian yang dikaitkan dengan teknik lukisan minyak dari Belanda dan wilayah Netherland.

Poliptik San Gregorio mempunyai makna khusus kepada kota itu kerana ia merupakan satu-satunya karya Antonello yang masih terselamat dan kekal di kota kelahirannya. Kehilangan sebahagian poliptik tersebut bermakna satu unsur utama warisan sivik Messina dan kesenian Sicily kini tidak lagi dapat dipamerkan kepada orang ramai.

Panel dua muka itu juga merupakan karya Antonello yang jarang terselamat. Secara keseluruhan, karya-karya yang dicuri itu penting bukan hanya kepada Messina, tetapi juga kepada pengkaji dan muzium yang meneliti perkembangan seni Renaissance di Itali serta Eropah.

Mengapa pengawal dan kakitangan muzium disiasat?

Teori bahawa rompakan itu mungkin dilakukan dengan bantuan orang dalam masih merupakan arah siasatan, bukannya kesimpulan yang telah dibuktikan. Syak wasangka dilaporkan berpunca daripada kelajuan rompakan, kemungkinan pengetahuan awal tentang lokasi karya, percanggahan dalam laporan mengenai tindak balas sistem keselamatan dan dakwaan bahawa penggera yang telah diaktifkan dimatikan.

Polis telah menyoal empat pengawal yang bertugas pada malam kejadian dan membandingkan keterangan mereka dengan rakaman kamera, rekod penggera serta prosedur keluar masuk muzium. Penyiasat sedang meneliti sama ada tindakan kakitangan, kelemahan keselamatan atau kegagalan bertindak balas membolehkan rompakan itu diselesaikan dengan begitu pantas. Laporan turut menyebut prosiding tatatertib terhadap empat pengawal dijangka dibuka, namun perkara itu tidak membuktikan mereka bertanggungjawab secara jenayah.

Perbezaan penting dalam kes ini ialah sistem keselamatan mungkin berfungsi dari sudut teknikal, tetapi tindak balas manusia terhadap amaran tersebut mungkin gagal. Siasatan perlu menentukan penjelasan yang paling sepadan dengan bukti.

Mengapa karya itu sukar dijual?

Karya yang hilang sangat mudah dikenal pasti, mempunyai dokumentasi yang kukuh, dikaitkan dengan pelukis terkenal dan terikat dengan sebuah muzium serta kes kecurian yang mendapat liputan meluas. Keadaan ini menjadikan penjualan melalui peniaga seni, rumah lelong atau pengumpul yang sah amat berisiko dan mudah dikesan.

Namun, keadaan itu tidak bermakna karya berkenaan selamat. Seni yang dicuri boleh disembunyikan, dipindahkan melalui rangkaian haram atau dijadikan alat untuk tuntutan wang tebusan dan pemerasan. Kesukaran untuk menjualnya di pasaran biasa mungkin mengurangkan peluang transaksi terbuka, tetapi tidak menghapuskan risiko pasaran gelap.

Dalam konteks jenayah seni di Itali

Rompakan di Messina berlaku sehari selepas pihak berkuasa Itali mengumumkan satu kejayaan besar di tempat lain. Pada 14 Ogos, pasukan Carabinieri—pasukan polis tentera Itali—mengumumkan penemuan semula karya Renoir, Cézanne dan Matisse yang dicuri dari Yayasan Magnani Rocca berhampiran Parma. Lima orang ditahan berkaitan siasatan itu. Karya yang ditemui ialah Fish oleh Renoir, Still Life with Cherries oleh Cézanne dan Odalisque on the Terrace oleh Matisse.

Kedua-dua kes menunjukkan betapa mudahnya muzium menjadi sasaran rompakan yang sangat pantas, selain menonjolkan peranan unit polis Itali yang mengkhusus dalam pemulihan harta warisan budaya. Penemuan semula karya di Parma memberi sedikit harapan, tetapi tidak bermakna karya Antonello telah ditemui.

Nama Antonello turut mendapat perhatian baharu pada 2026 selepas kerajaan Itali membeli panel Ecce Homo atau Saint Jerome in Penitence melalui Sotheby’s dengan harga kira-kira AS$14.9 juta pada Februari. Sesetengah pengulas dan pegawai tempatan berkata pembelian itu mungkin meningkatkan perhatian orang ramai terhadap nilai karya Antonello. Namun, tiada bukti bahawa pembelian tersebut menyebabkan atau secara langsung memudahkan rompakan di MuMe.

Apa yang masih belum diketahui?

Penyiasat masih perlu menentukan laluan sebenar pencuri memasuki muzium, jumlah dan peranan setiap suspek, cara amaran keselamatan dikendalikan serta sama ada sesiapa yang mempunyai pengetahuan dalaman membantu rompakan itu.

Fakta utama yang telah disahkan lebih mudah: empat karya Antonello da Messina masih hilang dari muzium di kota kelahirannya, manakala dua panel lain yang turut dibawa keluar semasa rompakan telah ditemui semula.