Perang Iran Gandakan Keuntungan Big Oil kepada Hampir AS$93 Bilion

Kejutan tenaga akibat perang itu mewujudkan jurang ketara antara pengguna dan pengeluar. Gangguan operasi berkaitan perang, pengurangan eksport dari negara-negara Teluk serta hampir terhentinya penghantaran melalui Selat Hormuz menyebabkan harga minyak mentah melonjak. Bagi syarikat minyak besar yang mempunyai operasi pengeluaran huluan berskala besar dan berkos relatif rendah, harga jualan yang lebih tinggi terus diterjemahkan kepada pendapatan—sedangkan kos sedia ada tidak meningkat pada kadar yang sama.

Itulah sebabnya lapan pengeluar utama—Saudi Aramco, ExxonMobil, Chevron, Shell, BP, Equinor, TotalEnergies dan Eni—melaporkan keuntungan bersih gabungan hampir AS$93 bilion bagi tempoh April hingga Jun 2026, berbanding kurang AS$50 bilion dalam suku yang sama pada 2025.

Mengapa gangguan itu meningkatkan keuntungan?

Selat Hormuz ialah laluan penting bagi perdagangan tenaga dunia. Apabila pertempuran dan sekatan maritim mengurangkan aliran kapal serta bekalan, pasaran mengambil kira dua risiko serentak: kekurangan bekalan serta-merta dan kemungkinan gangguan berpanjangan. Menurut Reuters, sekatan itu memutuskan hampir satu perlima aliran minyak global dan menyebabkan pengeluar Teluk menutup kira-kira 9 juta tong pengeluaran sehari. Penanda aras Brent meningkat 64% pada Mac dan mencecah paras tertinggi AS$118 setong dalam tempoh yang dilaporkan.

Syarikat minyak tidak perlu menghantar setiap tong minyak yang dikeluarkan melalui Selat Hormuz untuk mendapat manfaat daripada kejutan itu. Minyak mentah diniagakan dalam pasaran global yang saling berkait. Maka, gangguan di satu kawasan pengeksport utama boleh menaikkan harga penanda aras di pasaran lain. Pengeluar kemudian menerima hasil lebih tinggi bagi pengeluaran mereka, sedangkan kos seperti operasi pengeluaran dan infrastruktur sedia ada mungkin tidak meningkat sepantas harga minyak.

Margin penapisan turut membantu sesetengah syarikat bersepadu. NPR melaporkan bahawa harga minyak mentah dan margin penapisan yang lebih tinggi berjaya mengimbangi tekanan lain sepanjang suku tersebut. ExxonMobil memperoleh AS$14.5 bilion, Chevron AS$12.1 bilion dan Shell AS$9.8 bilion. Tiga syarikat itu secara purata meraih kira-kira AS$404 juta keuntungan setiap hari.

Aramco mengetuai lonjakan pendapatan

Saudi Aramco menjadi penyumbang terbesar antara lapan syarikat berkenaan. Ia melaporkan pendapatan bersih terlaras sebanyak AS$33.4 bilion pada suku kedua, meningkat 33% berbanding setahun sebelumnya.

Keputusan rasmi syarikat itu turut menunjukkan aliran tunai daripada operasi sebanyak AS$25.4 bilion dan aliran tunai bebas AS$12.3 bilion bagi suku tersebut. Aramco berkata aliran tunai bebasnya terjejas oleh peningkatan modal kerja sebanyak AS$13.6 bilion—satu peringatan bahawa keuntungan perakaunan dan jumlah tunai yang dijana bukanlah ukuran yang sama.

Keputusan syarikat lain menunjukkan corak umum yang serupa, walaupun kadar peningkatan berbeza mengikut model perniagaan masing-masing. Chevron mencatat pendapatan suku tahunan tertinggi dalam sejarahnya, Shell merekodkan keuntungan suku tahunan kedua tertinggi, manakala pendapatan ExxonMobil kira-kira berganda berbanding tahun sebelumnya.

Brent dan WTI bergerak dalam beberapa gelombang

Harga minyak mentah tidak meningkat secara lurus. Ia berubah-ubah apabila pedagang menilai semula kemungkinan kehilangan bekalan, peningkatan ketenteraan dan pembukaan semula selat.

Brent ditutup melebihi AS$100 setong pada akhir Julai selepas serangan terhadap kapal tangki yang berkait dengan Arab Saudi serta gangguan lanjut terhadap perdagangan serantau. Pada 23 Julai, Brent ditutup pada AS$100.69. Reuters berkata harga itu hampir 40% lebih tinggi berbanding paras ketika perang bermula.

Harga kemudiannya menurun apabila harapan terhadap gencatan senjata atau pembukaan semula sebahagian laluan meningkat dari semasa ke semasa. Pada 11 Ogos, Brent ditutup pada AS$88.91 dan minyak mentah West Texas Intermediate (WTI), penanda aras Amerika Syarikat, pada AS$83.20. Pada 14 Ogos, selepas Amerika Syarikat berkata sekatan lautnya terhadap Iran boleh diteruskan tanpa had dan dua kapal diserang, Brent ditutup pada AS$88.52 manakala WTI pada AS$82.40.

Data perkapalan menjelaskan mengapa pasaran masih gelisah. Data Kpler yang dipetik Reuters menunjukkan hanya lima kapal komoditi melintasi selat itu pada Sabtu hujung minggu 15–16 Ogos, manakala tiada kapal direkodkan pada Ahad. Angka itu jauh lebih rendah berbanding 31 kapal pada hujung minggu sebelumnya.

Kemerosotan trafik yang berlaku kemudian tidak menghasilkan keuntungan suku kedua yang telah pun dilaporkan. Namun, ia meningkatkan kemungkinan kesan pendapatan baharu kepada syarikat minyak dalam suku-suku seterusnya.

Kesan kepada pengeluar Kanada dan petrol AS

Penanda aras antarabangsa yang lebih tinggi serta WTI lazimnya memperbaiki prospek hasil pengeluar Kanada. Namun, manfaat sebenar bergantung pada jenis minyak mentah, kos pengangkutan, perbezaan harga berbanding penanda aras dan strategi lindung nilai setiap syarikat. Laporan yang tersedia untuk analisis ini tidak mengukur jumlah kedudukan lindung nilai pengeluar Kanada, jadi kesan serta-merta tidak dapat ditentukan dengan tepat. Pengguna Kanada tetap boleh berdepan kos bahan api lebih tinggi kerana produk ditapis berharga berdasarkan penanda aras minyak mentah global.

Di Amerika Syarikat, harga minyak mentah yang lebih tinggi dan kos risiko pengangkutan boleh menaikkan kos petrol borong, sebelum akhirnya memberi tekanan kepada harga di pam. Kesan pemindahan ini tidak berlaku serta-merta. Kapasiti penapisan, inventori, spesifikasi bahan api mengikut wilayah, cukai dan margin peruncit semuanya mempengaruhi harga yang dibayar pengguna. Laporan yang tersedia mengesahkan harga petrol meningkat dengan ketara sepanjang konflik, tetapi tidak memberikan angka nasional terkini yang boleh dipercayai.

Mengapa keuntungan luar biasa mencetuskan semula cadangan cukai?

Reaksi politik itu berpunca daripada persoalan agihan yang jelas: isi rumah menanggung kos petrol dan pemanasan yang lebih tinggi pada masa yang sama pengeluar mendapat manfaat daripada harga yang melonjak akibat perang dan gangguan penghantaran.

Presiden Donald Trump mengkritik syarikat minyak kerana memperoleh “terlalu banyak wang”, manakala beberapa penggubal undang-undang menghidupkan semula gesaan supaya sebahagian keuntungan tersebut disalurkan kepada pengguna.

Rang undang-undang Senator Sheldon Whitehouse, S.4111 atau Big Oil Windfall Profits Tax Act, diperkenalkan pada 17 Mac 2026 dan dirujuk kepada Jawatankuasa Kewangan Senat. Cadangan itu akan mengenakan cukai eksais ke atas minyak mentah dan memulangkan hasilnya kepada pembayar cukai individu.

Skala perbahasan turut dipengaruhi anggaran Wood Mackenzie bahawa sektor minyak dan gas huluan global boleh menjana lebihan tunai sebanyak AS$495 bilion pada 2026 jika harga Brent purata sekitar AS$90 setong. Angka itu ialah unjuran berasaskan senario, bukannya keuntungan yang dijamin; nilainya sangat bergantung pada hala tuju harga minyak pada bulan-bulan akan datang.

Adakah pembukaan semula selat boleh menghapuskan keuntungan itu?

Ya, itu berkemungkinan. Gencatan senjata yang berkekalan dan pembukaan semula Selat Hormuz yang boleh dipercayai akan mengurangkan sebahagian besar premium kekurangan bekalan serta risiko geopolitik yang kini terkandung dalam harga minyak mentah.

Jika bekalan dari negara-negara Teluk yang sebelum ini ditahan kembali ke pasaran, sementara pengeluaran negara bukan anggota OPEC terus berkembang, pasaran mungkin bergerak ke arah lebihan bekalan pada 2027. Keadaan itu akan menekan harga minyak dan mengurangkan pendapatan pengeluar.

Namun, ia masih merupakan senario yang munasabah, bukan ramalan muktamad. Pengajaran utama daripada lonjakan pendapatan 2026 ialah keuntungan syarikat minyak bukan berpunca daripada kewujudan perang semata-mata. Ia terhasil daripada gabungan bekalan yang hilang, risiko penghantaran, harga penanda aras dan jangkaan pasaran tentang berapa lama gangguan itu akan berterusan.