Amaran Latvia: Perang hibrid Rusia terhadap Eropah sedang berlaku sekarang

Kajian Congressional Research Service Amerika Syarikat menyatakan bahawa pegawai Amerika dan Eropah mengaitkan Rusia dengan kempen aktiviti bermusuhan yang berterusan dan semakin serius sejak pencerobohan Ukraine pada 2022. Antara kaedah yang disebut ialah sabotaj, pembunuhan, campur tangan serta pengaruh politik, serangan siber dan pelanggaran ruang udara.

Rinkēvičs pula berkata maklumat yang dikongsi oleh Latvia, Lithuania dan negara anggota NATO lain menunjukkan terdapat pelbagai cubaan untuk melakukan sabotaj serta menurunkan tahap keselamatan di negara-negara mereka. Beliau tidak menyatakan secara terbuka negara atau sasaran khusus bagi setiap cubaan itu.

Mengapa kebakaran, disinformasi dan dron menjadi perhatian?

Taktik seperti pembakaran yang disengajakan, kempen disinformasi, serangan siber dan gangguan terhadap infrastruktur penting boleh menghasilkan kos ekonomi, mengganggu logistik serta menimbulkan ketakutan. Pada masa yang sama, kaedah ini membolehkan pihak yang mendalangi operasi menafikan tanggungjawab atau mengaburkan bukti penglibatan.

Dron pula menimbulkan masalah praktikal kepada pertahanan Eropah. Dron yang murah dan mudah diubah suai boleh digunakan untuk menguji keupayaan pengawasan, pertahanan udara altitud rendah dan sistem anti-dron. Komander tentera Jerman, Jeneral Carsten Breuer, berkata Rusia menggunakan dron secara sistematik untuk mencari kelemahan dalam pertahanan udara Eropah.

Ini tidak bermaksud setiap penerbangan dron atau insiden kebakaran mempunyai kaitan dengan Rusia. Sebaliknya, ia menunjukkan mengapa negara NATO menganggap perlindungan infrastruktur, pengesanan awal dan perkongsian risikan sebagai keutamaan.

Adakah ini bermakna serangan ke atas negara Baltik sudah hampir?

Laporan awam belum membuktikan bahawa Rusia mempunyai keputusan atau keupayaan semasa untuk melancarkan pencerobohan besar-besaran terhadap Latvia, Lithuania atau Estonia. Rinkēvičs sendiri membezakan antara kedua-dua perkara itu: Rusia mungkin belum mempunyai keupayaan untuk melancarkan pencerobohan konvensional terhadap negara Baltik, tetapi masih menjalankan aktiviti hibrid yang bermusuhan.

Penilaian risikan Amerika Syarikat yang dilaporkan baru-baru ini menyebut bahawa Presiden Vladimir Putin mungkin cuba menguji keteguhan NATO dalam beberapa tahun akan datang. Senario yang dipertimbangkan merangkumi serangan siber hingga pencerobohan darat berskala kecil.

Beberapa laporan meletakkan kemungkinan tempoh itu seawal musim luruh 2026 hingga 2029. Eropah Timur—terutama negara-negara Baltik dan Poland—dilihat sebagai medan yang berpotensi kerana provokasi terhad boleh menguji komitmen NATO terhadap prinsip pertahanan bersama tanpa terus mencetuskan perang besar.

Penilaian sedemikian ialah pertimbangan kontingensi berdasarkan risikan sulit, bukan ramalan bahawa serangan pasti akan berlaku. Begitu juga, bukti awam tidak mencukupi untuk mengesahkan dakwaan khusus bahawa Rusia akan menggunakan “dron Ukraine” terhadap infrastruktur penting Eropah. Kesimpulan yang lebih kukuh ialah dron murah dan mudah disesuaikan memang merupakan kelemahan yang perlu ditangani.

Mengapa transit ke Kaliningrad turut menjadi isu keselamatan?

Kaliningrad ialah wilayah Rusia yang terpisah daripada tanah besar Rusia dan dikelilingi negara anggota NATO, termasuk Lithuania dan Poland. Aturan transit dipermudah melalui rangka kerja Kesatuan Eropah yang dipersetujui pada 2003. Sistem itu menetapkan tempoh transit yang terhad; bagi transit darat tertentu melalui Lithuania, had yang lazim digunakan ialah 24 jam.

Ahli Seimas Lithuania dan bekas menteri pertahanan Arvydas Anušauskas mencadangkan pindaan undang-undang untuk mengurangkan tempoh yang dibenarkan kepada enam jam. Beliau berhujah bahawa langkah itu boleh dilaksanakan tanpa Lithuania mengubah secara unilateral peraturan maksimum yang ditetapkan undang-undang EU.

Cadangan tersebut mendapat perhatian selepas kes pelanggaran peraturan transit yang dilaporkan meningkat daripada 360 pada 2024 kepada 1,493 pada 2025. Pada tahun yang sama, hampir 13,000 kereta berdaftar di Rusia menggunakan dokumen transit yang dipermudah untuk melalui Lithuania.

Angka itu menguatkan hujah supaya pemantauan diperketat dan tempoh transit dipendekkan, tetapi ia tidak membuktikan bahawa pengguna transit terlibat dalam pengintipan atau sabotaj. Dalam keadaan ini, isu utamanya ialah kawalan, pengesahan dan pengawasan—bukan andaian bahawa setiap pelanggaran mempunyai motif keselamatan.

Apakah tindak balas yang sedang dipertimbangkan?

Bagi Latvia, Lithuania, Estonia dan Poland, pendekatan yang paling munasabah ialah mengurangkan risiko secara bersama: memantau sempadan dan laluan ke Kaliningrad, menyepadukan pertahanan udara serta sistem anti-dron, melindungi infrastruktur dan logistik penting, serta berkongsi risikan dengan pantas.

Kerjasama di peringkat EU juga penting supaya perbezaan antara peraturan nasional tidak menghasilkan “pautan lemah” yang mudah dieksploitasi. Matlamatnya adalah untuk menafikan peluang kepada Rusia melakukan ujian terhad yang sukar dikesan dan mudah dinafikan—bukan untuk mendakwa bahawa pencerobohan konvensional terhadap NATO sudah bermula.

Ringkasnya, amaran Rinkēvičs menggambarkan perubahan tumpuan: Eropah bukan lagi hanya bersiap menghadapi kemungkinan perang pada masa depan, tetapi sedang bertindak balas terhadap tekanan hibrid yang menurut pegawai serantau sudah berlaku sekarang.