Teknologi hijau China murah, tetapi kebergantungan mencetuskan risiko baharu

Sejauh mana China menguasai pembuatan tenaga bersih?

China mempunyai kedudukan dominan dalam rantaian bekalan bagi kebanyakan teknologi rendah karbon utama. Penilaian yang dipetik oleh London School of Economics menganggarkan China menguasai sekitar 40–80% pengeluaran bagi lima teknologi utama—bateri, elektroliser, pam haba, solar PV dan turbin angin.

Sektor solar menunjukkan tumpuan ini dengan paling jelas. Menurut International Energy Agency (IEA), bahagian China melebihi 80% dalam semua peringkat utama pembuatan panel solar, termasuk polisilikon, jongkong silikon, wafer, sel dan modul. China juga melabur lebih AS$50 bilion dalam kapasiti bekalan solar PV baharu sejak 2011.

Tumpuan tersebut membantu menurunkan harga dan mempercepat pemasangan tenaga boleh baharu. Pembentangan IEA mengaitkan penurunan kos solar PV sebanyak 80% dengan dasar yang membolehkan pengeluaran berskala besar serta menyokong inovasi di sepanjang rantaian bekalan. Manfaatnya dirasai di seluruh dunia kerana peralatan yang lebih murah memudahkan negara yang tidak mempunyai kapasiti pembuatan domestik memasang tenaga boleh baharu.

Namun, kepekatan pengeluaran juga mencipta kelemahan. IEA menyatakan bahawa rantaian bekalan solar PV dan teknologi tenaga bersih lain masih sangat tertumpu di China. Dalam penilaiannya, tumpuan bagi segmen pengeluaran utama dijangka kekal melebihi 90% sehingga 2030. Agensi itu menyokong usaha mempelbagaikan sumber demi keselamatan bekalan, sambil menegaskan bahawa kapasiti tenaga boleh baharu tetap perlu terus diperluas.

Apa yang dikatakan kajian Manchester tentang subsidi China?

Kajian tersebut tidak melihat dasar perindustrian China sebagai cerita mudah tentang kejayaan atau persaingan tidak adil semata-mata. Hujah utamanya ialah pelaburan dan sokongan awam China telah membantu menurunkan kos teknologi tenaga boleh baharu dan, secara tidak langsung, menyokong peralihan global kepada ekonomi rendah karbon.

Sokongan berkenaan bukan sekadar geran langsung. Ia boleh merangkumi pinjaman keutamaan, tanah murah, elektrik pada harga diskaun serta bahan mentah dan bateri yang lebih murah, selain sokongan penyelidikan dan insentif cukai.

Sokongan ini membantu pengeluar China mencapai skala yang sukar ditandingi pesaing di Eropah dan Amerika Syarikat. Di sinilah terletaknya paradoksnya: dasar yang dianggap oleh kerajaan lain sebagai mengganggu pasaran juga membantu menyediakan peralatan mampu milik untuk proses penyahkarbonan.

Ini tidak bermakna kebergantungan tersebut tidak berbahaya. Pembuatan yang tertumpu boleh mewujudkan pendedahan strategik, mengecilkan kapasiti industri domestik dan menjadikan negara lebih terdedah kepada pertikaian perdagangan atau gangguan bekalan pada masa hadapan. Kajian mengenai pelaburan China di Eropah turut mengenal pasti kebimbangan berkaitan herotan pasaran, data dan infrastruktur kritikal, serta kebergantungan ekonomi jangka panjang.

Mengapa tarif dan usaha “mengurangkan risiko” boleh memperlahankan tindakan iklim?

Amerika Syarikat dan Kesatuan Eropah bertindak balas terhadap sokongan kerajaan China, lebihan kapasiti dan dakwaan persaingan tidak adil melalui siasatan, tarif serta program subsidi domestik untuk membina kapasiti pengeluaran alternatif.

Dasar tersebut mempunyai matlamat perindustrian dan keselamatan yang munasabah. Asas pembuatan domestik boleh mengekalkan pekerjaan, membangunkan kemahiran teknikal dan mengurangkan pendedahan kepada satu pembekal sahaja. Analisis dasar Eropah juga berhujah bahawa sokongan China terhadap pengeluaran kenderaan elektrik boleh memesongkan persaingan dan mewujudkan kebergantungan jangka panjang.

Risiko terhadap iklim muncul apabila perlindungan pasaran dilaksanakan sebelum pilihan alternatif yang mampu milik tersedia. Jika tarif menjadikan kenderaan elektrik, bateri atau peralatan solar lebih mahal—atau jika kerajaan menunggu kilang domestik baharu mencapai skala yang mencukupi—penggunaannya mungkin terbantut. Oleh itu, kajian Manchester memberi amaran bahawa usaha mengurangkan kebergantungan secara menyeluruh dan tanpa mengambil kira keadaan pasaran boleh menjadikan penyahkarbonan lebih lambat serta mahal.

Cabaran dasar bukanlah memilih antara kebergantungan tanpa syarat dan pengasingan sepenuhnya. Negara perlu mengenal pasti bahagian rantaian bekalan yang benar-benar strategik, mempelbagaikannya secara berperingkat dan mengelakkan langkah yang menyekat akses kepada teknologi bersih kos rendah tanpa keperluan.

Laluan pertengahan yang dicadangkan laporan

Kajian itu mengarah kepada kerjasama terurus, bukannya kebergantungan atau pemisahan mendadak. Negara boleh bekerjasama dengan pengeluar China untuk menggunakan teknologi mampu milik, sambil membina kapasiti domestik, memperbaiki ketelusan rantaian bekalan dan menetapkan standard berkaitan buruh, prestasi alam sekitar serta keselamatan data.

Bagi United Kingdom, laporan itu mencadangkan supaya pengeluar kenderaan elektrik China dipelawa melabur dan membina kilang di negara tersebut. Pengeluaran tempatan berpotensi menggabungkan bekalan kenderaan yang lebih mampu milik dengan pekerjaan, pembangunan pembekal dan pemindahan teknologi—dengan syarat terma pelaburan melindungi kepentingan awam serta menyokong industri domestik yang berdaya tahan.

Pendekatan ini juga mengalihkan tumpuan perbahasan: bukan sekadar menilai negara asal sesuatu produk, tetapi melihat cara produk itu dihasilkan, di mana nilai ekonominya diwujudkan dan sama ada sesebuah pasaran menjadi terlalu bergantung kepada satu sumber.

Pengeluar EV China berkembang di luar pasaran Barat

Halangan perdagangan di Amerika Syarikat dan Eropah, digabungkan dengan persaingan sengit serta lebihan kapasiti di China, mendorong pengeluar kenderaan China mencari pertumbuhan di pasaran lain. Korea Selatan dan Afrika Selatan menunjukkan dua laluan berbeza—pengembangan melalui armada dan pengedar, serta peningkatan pengeluaran tempatan.

Di Korea Selatan, syarikat perkongsian kereta Socar merancang meningkatkan armada EV buatan China daripada kira-kira 200 kenderaan pada separuh pertama 2026 kepada sekitar 1,100 kenderaan menjelang akhir tahun. Saluran armada dan sewaan boleh membantu jenama baharu memasuki pasaran sebelum membina rangkaian jualan terus yang besar.

Afrika Selatan pula menjadi satu lagi medan penting. BYD merancang mengembangkan rangkaian pengedarnya kepada antara 60 hingga 70 lokasi menjelang akhir 2026, sambil bersaing melalui model elektrik dan hibrid plug-in.

Chery mengambil pendekatan yang lebih berorientasikan perindustrian. Syarikat itu secara rasmi mengambil alih kilang bekas Nissan di Rosslyn, berhampiran Pretoria, dan merancang menaik taraf kemudahan tersebut sebelum memulakan pengeluaran kenderaan pada 2027. Chery menyatakan bahawa tapak itu akan dijadikan hab pembuatan dan eksport Afrika, dengan kenderaan berkuasa elektrik antara keluaran yang dirancang.

Pelan yang dilaporkan menganggarkan pengeluaran awal sekitar 15,000 kenderaan dalam tempoh peningkatan operasi pada 2027, dengan kapasiti tahunan satu syif yang berpotensi mencecah 50,000 unit selepas kilang dinaik taraf sepenuhnya.

Perkembangan ini menunjukkan bahawa halangan perdagangan mungkin mengubah arah pengembangan syarikat teknologi bersih China, bukannya menghentikannya. Daripada bergantung sepenuhnya pada eksport, pengeluar boleh mengejar pemasangan tempatan, perkongsian dan pelaburan di negara yang mahukan pengangkutan lebih murah serta kapasiti industri baharu.

Perkara yang perlu dipantau apabila pelaburan EV berkembang

Pasaran sedang pesat membangun mungkin mendapat manfaat dalam bentuk mobiliti elektrik yang lebih murah, pelaburan baharu dan pembangunan pembekal tempatan. Namun, hasilnya bergantung pada pilihan dasar dan kesiapsiagaan infrastruktur.

Kerajaan perlu mengimbangi syarat kandungan tempatan dengan keperluan memastikan harga kenderaan kekal mampu milik. Mereka juga perlu mengambil kira rangkaian pengecasan, kebolehpercayaan bekalan elektrik, mutu pekerjaan, pemindahan teknologi dan risiko lebihan kapasiti import melemahkan pengeluar tempatan. Sumber yang tersedia mengesahkan kewujudan ketegangan ini, tetapi tidak membuktikan bahawa setiap insentif EV atau program pengeluaran tempatan pasti berjaya.

Kesimpulan lebih luasnya ialah dasar tenaga bersih perlu mengelakkan pilihan palsu. Skala pembuatan China telah mempercepat akses kepada teknologi yang diperlukan dunia, tetapi kepekatan berlebihan mencipta risiko strategik yang nyata. Strategi paling berdaya tahan ialah mempelbagaikan rantaian bekalan kritikal, menguatkuasakan peraturan yang telus dan membina keupayaan tempatan—tanpa menjadikan teknologi bersih mampu milik begitu mahal sehingga peralihan iklim itu sendiri menjadi perlahan.