Pertikaian Israel-UNRWA di Shuafat: Siapa Mengawal Sekolah, Klinik dan Pejabat Komuniti?

Pertikaian di Shuafat, Baitulmaqdis Timur, mempunyai tiga lapisan yang saling berkait: pertikaian pemilikan, perbezaan tafsiran undang-undang tentang kedudukan UNRWA, serta perebutan tanggungjawab menyediakan pendidikan, rawatan kesihatan dan khidmat komuniti kepada pelarian Palestin.

Agensi Bantuan dan Kerja Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu untuk Pelarian Palestin (UNRWA) berkata pegawai perbandaran Baitulmaqdis dan anggota keselamatan Israel memasuki kemudahannya di Shuafat tanpa kebenaran, lalu mengambil alih bangunan yang menurut agensi itu masih merupakan premis Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Perbandaran Baitulmaqdis menolak gambaran tersebut. Menurut pihak perbandaran, bangunan berkenaan ialah milik persendirian dan telah digunakan UNRWA tanpa kebenaran yang diperlukan atau pengaturan sewaan yang sah.

Setakat laporan yang tersedia, dokumen hak milik, syarat pajakan, jumlah sewa yang didakwa tertunggak dan keputusan mahkamah muktamad bagi menyelesaikan tuntutan bertentangan itu belum disahkan secara terbuka.

Apa yang didakwa oleh kedua-dua pihak?

UNRWA: kemasukan tanpa kebenaran ke premis agensi

UNRWA berkata lokasi yang dipertikaikan merangkumi kompleks sekolah, sebuah pusat kesihatan dan pejabat perkhidmatan komuniti. Agensi itu menganggap bangunan-bangunan tersebut sebagai kemudahan UNRWA dan mendakwa kakitangan perbandaran memasuki premis berkenaan bersama pasukan keselamatan Israel tanpa kebenaran UN.

Dalam versi UNRWA, ini bukan pertikaian biasa antara pemilik dengan penyewa. Agensi itu melihatnya sebagai gangguan terhadap premis yang dianggap dilindungi oleh keistimewaan dan kekebalan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu.

Isu ini turut memberi kesan langsung kepada operasi. Shuafat ialah antara lokasi utama UNRWA di Baitulmaqdis Timur, dengan sekolah dan pusat kesihatan yang digunakan penduduk kem. Profil kem UNRWA menyenaraikan tiga sekolah dan sebuah pusat kesihatan sebagai kemudahan utamanya. Tiga sekolah itu, terdiri daripada dua sekolah perempuan dan sebuah sekolah lelaki, secara keseluruhan melayani kira-kira 1,500 pelajar.

Perbandaran Baitulmaqdis: bangunan milik persendirian

Perbandaran Baitulmaqdis menafikan bahawa bangunan tersebut dimiliki UNRWA. Pendirian yang dilaporkan ialah hartanah berkenaan milik persendirian dan UNRWA menggunakannya tanpa kebenaran sewajarnya, termasuk tanpa pengaturan sewaan atau pembayaran sewa yang diperlukan.

Atas tafsiran itu, tindakan perbandaran berkaitan pendudukan hartanah persendirian, bukannya rampasan premis milik PBB.

Namun, jurang bukti awam itu penting. Laporan yang diteliti tidak menjelaskan rekod pemilikan secara terperinci, syarat pajakan, baki sewa yang didakwa atau asas undang-undang yang digunakan untuk memasuki bangunan berkenaan. Oleh itu, dakwaan tersebut perlu dilihat sebagai tuntutan yang masih dipertikaikan, bukan fakta yang telah diputuskan.

Siapa akan menggantikan perkhidmatan UNRWA?

Pertikaian ini juga menyentuh persoalan yang lebih praktikal: apa akan berlaku kepada perkhidmatan yang sebelum ini disediakan UNRWA?

UNRWA menyifatkan penutupan dan kemasukan ke premisnya sebagai ancaman terhadap pendidikan pelarian, penjagaan kesihatan primer dan sokongan komuniti yang telah lama digunakan penduduk Shuafat. Dasar Israel pula menggariskan penggantian peranan UNRWA melalui badan awam Israel dan institusi lain.

Bagaimanapun, mengumumkan perkhidmatan gantian tidak semestinya menyelesaikan masalah di lapangan. Perkhidmatan baharu perlu tersedia, mudah diakses dan berterusan untuk penduduk yang bergantung pada sekolah, klinik serta pejabat komuniti asal.

Bagaimana Shuafat berkait dengan dasar Israel yang lebih luas terhadap UNRWA?

Parlimen Israel, Knesset, meluluskan undang-undang pada Oktober 2024 untuk menamatkan aktiviti UNRWA di wilayah yang dianggap Israel berada di bawah kedaulatannya, termasuk Baitulmaqdis Timur, selain memutuskan hubungan rasmi dengan agensi itu. Pindaan pada 29 Disember 2025 menjelaskan dan memperluas sekatan tersebut, termasuk peruntukan yang menjejaskan aktiviti UNRWA serta hubungannya dengan pihak berkuasa Israel.

Langkah berkenaan melangkaui larangan operasi rasmi. Analisis undang-undang terhadap rangka kerja yang dipinda menyatakan bahawa peruntukan tersebut menjejaskan keistimewaan dan kekebalan UNRWA, selain membuka mekanisme yang boleh menyebabkan utiliti penting seperti air dan elektrik diputuskan apabila UNRWA menjadi pengguna berdaftar.

Menurut laporan berdasarkan keterangan UNRWA, bekalan air dan elektrik ke kemudahan berkaitan UNRWA di Shuafat diputuskan pada 27 dan 28 Januari 2026. Bangunan yang terjejas termasuk sekolah, pusat kesihatan dan beberapa lokasi perkhidmatan lain.

Peningkatan ketegangan paling ketara berlaku di bekas ibu pejabat UNRWA di Sheikh Jarrah. Pihak berkuasa Israel mengambil alih kompleks itu, sebelum struktur di dalamnya dirobohkan pada 20 Januari 2026. Pegawai PBB dan sekumpulan kerajaan asing mengutuk tindakan tersebut, manakala Israel menegaskan bahawa sekatannya terhadap UNRWA menjadi asas kepada campur tangan itu.

Pada Mei 2026, kabinet Israel meluluskan rancangan membina kompleks pertahanan di tapak bekas ibu pejabat berkenaan. Projek yang diumumkan itu merangkumi muzium ketenteraan, pusat pengambilan anggota dan pejabat Kementerian Pertahanan.

Secara keseluruhan, tindakan di Shuafat, sekatan utiliti, arahan penutupan dan pembangunan semula tapak Sheikh Jarrah menunjukkan bahawa dasar tersebut memberi kesan bukan sahaja kepada kemampuan UNRWA beroperasi, tetapi juga kepada bangunan dan lokasi fizikal yang menjadi asas perkhidmatannya.

Kesan kemanusiaan kepada penduduk

Kesan pertikaian ini lebih besar daripada soal siapa memiliki sesebuah bangunan. Penutupan sekolah UNRWA di Baitulmaqdis Timur telah mengganggu pendidikan kanak-kanak pelarian Palestin.

Pada April 2025, UNRWA berkata pegawai perbandaran Baitulmaqdis yang diiringi anggota keselamatan Israel memasuki enam sekolah UNRWA di Baitulmaqdis Timur dan mengeluarkan arahan penutupan yang berkuat kuasa 30 hari kemudian.

Di Shuafat, tiga sekolah UNRWA dilaporkan menempatkan kira-kira 1,500 pelajar. Namun, jumlah pelajar yang terjejas oleh mana-mana arahan penutupan tertentu bergantung pada masa dan skop arahan tersebut.

Penjagaan kesihatan turut terjejas. Setiausaha Agung PBB mengutuk kemasukan pihak berkuasa Israel pada 12 Januari 2026 ke Pusat Kesihatan UNRWA di Baitulmaqdis serta arahan penutupan sementara kemudahan itu. Menurut kenyataan tersebut, pusat itu melayani ratusan pesakit pelarian Palestin setiap hari dan bagi kebanyakan mereka, ia merupakan satu-satunya akses kepada penjagaan kesihatan primer.

Gangguan ini berlaku ketika akses kemanusiaan di Tebing Barat semakin sukar. Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu berkata operasi bantuan ditangguhkan dan dihadkan oleh rangkaian lebih 900 halangan fizikal, termasuk pusat pemeriksaan, pintu pagar dan sekatan jalan.

Data Pejabat Penyelarasan Hal Ehwal Kemanusiaan PBB, atau OCHA, yang dilaporkan Al Jazeera pula merekodkan 3,033 serangan peneroka Israel antara 1 Januari 2025 hingga 30 Jun 2026.

Kesannya bersifat kumulatif: kanak-kanak berdepan pendidikan yang terputus, pesakit kehilangan klinik yang biasa mereka kunjungi, dan agensi bantuan perlu menyalurkan bantuan dalam persekitaran pergerakan yang semakin terbatas.

Sebab itulah pertikaian Shuafat penting. Ia bukan semata-mata soal siapa mengawal beberapa bangunan, tetapi soal sama ada perkhidmatan asas untuk penduduk akan terus tersedia—dan siapa yang bertanggungjawab memastikan penggantinya benar-benar berfungsi.