Mengapa trafik kapal di Selat Hormuz hampir terhenti?

Apa yang menyebabkan pelayaran hampir terhenti?

Selat Hormuz kini dianggap terlalu berisiko untuk pelayaran komersial biasa. Serangan yang dilaporkan terhadap kapal tangki, sekatan laut Amerika Syarikat terhadap penghantaran berkaitan Iran serta kegagalan rundingan damai menyebabkan pemilik kapal dan syarikat insurans menangguhkan perjalanan atau memilih laluan yang lebih berisiko.

Pencetus terbaharu ialah laporan serangan terhadap tiga kapal yang mempunyai kaitan dengan Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC). Emiriah Arab Bersatu (UAE) mengaitkan serangan itu dengan Iran. Pada masa sama, serangan ke atas loji penapisan Jazan milik Saudi Aramco menambah kebimbangan bahawa gangguan boleh merebak kepada lebih banyak kemudahan tenaga di rantau Teluk. ADNOC pula berkata serangan peluru berpandu dan dron terhadap kapalnya telah menjejaskan operasi dengan ketara. Menurut syarikat itu, 15 kapalnya diserang sejak konflik bermula, mengorbankan seorang anak kapal dan mencederakan 20 yang lain.

Data menunjukkan kejatuhan trafik yang luar biasa

Data daripada Kpler, firma analitik perkapalan, merekodkan hanya lima pelayaran kapal komoditi melalui selat itu pada Sabtu dan tiada pelayaran yang didaftarkan pada Ahad, berbanding 31 pelayaran pada hujung minggu sebelumnya.

Antara pergerakan yang masih berlaku pada Sabtu ialah sebuah kapal pengangkut minyak mentah sangat besar atau VLCC yang tidak membawa muatan, dengan sistem pengenalan automatiknya (AIS) dimatikan. Sebuah lagi kapal pengangkut gas besar berbendera India pula mengikuti laluan yang dikaitkan dengan Iran. Ini menunjukkan bahawa pelayaran yang masih diteruskan mengambil langkah keselamatan luar biasa atau menggunakan laluan yang tidak lazim.

Bagaimanapun, angka “tiada pelayaran” tidak membuktikan bahawa langsung tiada kapal melintasi selat tersebut. Kapal boleh mematikan transponder AIS untuk menyembunyikan lokasi, menyebabkan pemantauan masa nyata tidak lengkap. Data itu tetap menunjukkan bahawa trafik komersial yang dapat diperhatikan telah jatuh ke paras yang amat rendah. Sebelum ini, laporan turut merekodkan kapal yang berhenti atau berpatah balik selepas serangan dan penguatkuasaan semula sekatan laut Amerika Syarikat.

Kesan terhadap harga minyak

Gangguan perkapalan dan serangan terhadap loji penapisan membantu melonjakkan harga minyak minggu lalu. Pada 9 Ogos, minyak mentah Brent ditutup kira-kira 5% lebih tinggi pada AS$87.72 setong, manakala West Texas Intermediate (WTI) meningkat sekitar 5.1% kepada AS$82.13 setong.

Namun, harga kemudiannya berubah sedikit sahaja. Ini mungkin menunjukkan bahawa pasaran sudah mengambil kira sebahagian besar risiko segera, atau pelabur menjangka sebahagian aliran bekalan masih dapat diteruskan melalui pelayaran terhad dan laluan alternatif.

Itu tidak bermakna risiko sudah hilang. Jika penutupan berlarutan atau serangan merebak, harga minyak boleh melonjak lagi. Perkembangan pada 11 Ogos turut menunjukkan Brent meningkat kepada AS$88.91 setong dan WTI kepada AS$83.20 selepas harapan terhadap perjanjian damai semakin pudar.

Mengapa Selat Hormuz begitu penting?

Selat Hormuz ialah laluan sempit yang menghubungkan Teluk Parsi dengan Laut Arab. Sebelum krisis ini, kira-kira satu perlima perdagangan minyak mentah dan gas asli cecair (LNG) melalui laut dunia melalui selat tersebut.

Gangguan berpanjangan boleh mengehadkan eksport daripada negara-negara pengeluar minyak di Teluk, termasuk bekalan LNG. Pada masa sama, kos pengangkutan dan insurans kapal akan meningkat. Kesan akhirnya boleh dirasai melalui harga bahan api, elektrik, pengangkutan, makanan dan input industri di seluruh dunia.

Berapa lama krisis ini akan berlanjutan?

Tempoh gangguan menjadi persoalan paling penting. Jika hanya berlaku untuk tempoh singkat, negara dan syarikat mungkin dapat mengurangkan kesan melalui stok simpanan, penghantaran terhad dan laluan alternatif. Tetapi sekatan yang berpanjangan berisiko berubah menjadi kejutan inflasi dan pertumbuhan ekonomi yang lebih luas.

Dengan rundingan yang masih buntu, Iran dilaporkan mengaitkan penyambungan semula pelayaran dengan konsesi daripada Amerika Syarikat. Washington pula menyatakan bahawa sekatan itu boleh dikekalkan untuk tempoh yang panjang. Seruan Presiden Donald Trump supaya rakyat Amerika menerima harga petrol yang sedikit lebih tinggi menggambarkan kos domestik konflik tersebut; bagi ekonomi yang bergantung kepada import, risikonya boleh menjadi lebih besar.

Kesimpulannya, trafik di Selat Hormuz belum semestinya sifar secara mutlak kerana sebahagian kapal mungkin bergerak tanpa isyarat AIS. Namun, gabungan serangan, sekatan dan ketidaktentuan diplomatik telah menjadikan laluan utama tenaga dunia itu hampir tidak berfungsi seperti biasa.