Krisis Selat Hormuz Menggempur Ekonomi Afrika: Kenaikan Harga Bahan Api Senegal dan Kenya, Kos Subsidi dan Risiko Yang Menanti

Kenya — Pengalaman Kenya lebih tidak menentu, dengan beberapa pelarasan harga sejak krisis bermula:

• April 2026 (kejutan pertama): Pihak Berkuasa Kawal Selia Tenaga dan Petroleum (EPRA) menaikkan harga runcit bahan api sehingga 23.5%, mendorong super petrol ke KSh 206.97 seliter dan diesel ke paras tertinggi sepanjang masa KSh 206.84 seliter di Nairobi. Diesel meningkat KSh 40.30 dalam satu kitaran harga tunggal — kenaikan bulanan terbesar pernah berlaku .
• Mei–Jun 2026 (gelombang kedua): Harga naik semula, dengan super petrol mencecah KSh 214.25 seliter dan diesel melonjak ke KSh 242.92, lonjakan 17.4% dalam satu tempoh .
• Julai–Ogos 2026 (penstabilan melalui subsidi): EPRA mengekalkan petrol pada KSh 214.03, diesel pada KSh 222.86, dan minyak tanah pada KSh 191.38 seliter, menggunakan sokongan subsidi KSh 945 juta .
• 15 Ogos–14 September 2026 (bantuan disasarkan): Diesel dikurangkan sebanyak KSh 5 kepada KSh 217.86 seliter, manakala petrol dan minyak tanah kekal tidak berubah. Kerajaan mengalihkan sokongan subsidi ke arah petrol dan minyak tanah, secara berkesan menggunakan diesel untuk subsidi silang pengguna petrol dan menghalang potensi kenaikan KSh 8.64 seliter .

Perbelanjaan Subsidi: Berbilion Hangus untuk Melembutkan Pukulan

Senegal — Pendedahan fiskal Senegal amat melampau:

• Negara pada mulanya memperuntukkan 250 bilion CFA (~$442 juta) untuk subsidi bahan api pada 2026 .
• Menjelang pertengahan Ogos 2026, subsidi petroleum hiliran telah pun melebihi 245 bilion CFA ($432 juta) — hampir keseluruhan peruntukan tahunan dalam tempoh lebih tujuh bulan .
• Menteri Kewangan Cheikh Diba memberi amaran pada Mei 2026 bahawa jika harga minyak mentah mencecah $115/barel, bil subsidi mungkin terlebih belanjawan sebanyak 1.15 trilion CFA (~$2 bilion) — kira-kira satu perlima daripada keseluruhan belanjawan negara . Perdana Menteri Ousmane Sonko memberitahu parlimen bahawa tambahan 1 trilion CFA atau lebih akan diperlukan . Pada andaian $85/barel, kos subsidi sudah diunjurkan pada 774 bilion CFA .

Kenya — Perbelanjaan Kenya juga besar:

• Presiden William Ruto menyatakan pada Mei 2026 bahawa kerajaan telah membelanjakan lebih daripada KSh 28 bilion (~$217 juta) dalam jumlah langkah penstabilan bahan api dan campur tangan pelepasan cukai sejak krisis bermula . Daripada jumlah itu, KSh 13.74 bilion pergi terus kepada subsidi bahan api merentasi kitaran harga April–Mei dan Mei–Jun .
• Kerajaan mengurangkan separuh VAT ke atas produk petroleum daripada 16% kepada 8%, menelan belanja Perbendaharaan kira-kira KSh 14.43 bilion dalam hasil yang hilang .
• Dalam kitaran Julai–Ogos 2026 sahaja, kerajaan menggunakan KSh 945 juta daripada Dana Cukai Pembangunan Petroleum . Dalam kitaran Ogos–September 2026, tambahan KSh 938 juta digunakan .
• Kenya juga mencari pinjaman $600 juta daripada Bank Dunia untuk melindungi ekonominya daripada kejutan .

Risiko Lebih Luas: Kelemahan Struktur Di Sebalik Harga

Krisis ini melakukan lebih daripada menaikkan harga pam — ia mendedahkan kelemahan asas dalam cara ekonomi Afrika dibina.

Kebergantungan import bahan api yang teruk dan rizab rendah. Kenya mendapatkan semua minyaknya dari Timur Tengah dan hanya mempunyai kira-kira 20 hari rizab strategik — langkah catuan telah pun diperkenalkan . Dianggarkan 78.6% pengilang di Kenya melaporkan terjejas oleh kelewatan perkapalan dan premium insurans yang lebih tinggi . Senegal juga sangat bergantung kepada produk ditapis import . Afrika adalah rantau yang paling teruk terjejas oleh gangguan Selat itu bukan kerana volum import minyak mentah (Asia lebih besar), tetapi kerana kekurangan struktur dalam kapasiti penapisan: benua itu mengimport bahagian yang sangat tinggi daripada penggunaan produk petroleum ditapisnya, dan kilang penapisan Teluk hampir sepenuhnya bergantung pada Selat Hormuz untuk logistik eksport .

Tekanan fiskal yang besar. Kedua-dua negara membakar peruntukan subsidi belanjawan pada gandaan tahap yang dirancang, menyekat perbelanjaan untuk kesihatan, pendidikan, dan infrastruktur . Menteri Kewangan Senegal memberi amaran bahawa setiap dolar tambahan pada harga minyak memperdalam lubang fiskal .

Kesan limpahan kepada kos makanan dan pengangkutan. UNCTAD memberi amaran bahawa walaupun Selat itu dibuka semula, ekonomi yang terdedah menghadapi peningkatan berpanjangan dalam kos makanan dan baja kerana rantaian bekalan yang terganggu — kontrak penghantaran, rangkaian pengangkutan, dan pasaran insurans — mengambil masa yang lebih lama untuk diset semula berbanding pasaran tenaga . Kos bahan api yang lebih tinggi secara langsung meningkatkan kos pengeluaran dan pengedaran makanan di seluruh rantau. Transit kapal harian melalui Selat itu menurun daripada kira-kira 125 kepada hanya 10 semasa puncak konflik, penurunan 92% .

Inflasi dan pergolakan sosial. Inflasi Kenya mencecah 6.7% sebahagiannya disebabkan kos bahan api, dan bantahan terhadap kenaikan harga pam telah pun tercetus . Pada pertengahan Mei 2026, pemandu matatu (bas mini) memberhentikan kenderaan mereka sebagai protes terhadap kenaikan mendadak itu . Kenaikan harga Senegal berisiko mencetuskan ketegangan sosial yang sama .

Ketegangan hutang dan imbangan pembayaran. UNCTAD menganggarkan bahawa kenaikan 50% dalam harga minyak meningkatkan bil import minyak bersih tahunan 65 ekonomi terdedah sebanyak kira-kira $20.4 bilion, dengan $16.1 bilion jatuh ke atas negara kurang membangun dan $4.3 bilion ke atas negara membangun pulau kecil . Ini akan melebarkan defisit akaun semasa, melemahkan mata wang, dan memperdalam kemiskinan untuk hampir satu bilion orang .

Seruan bangun struktur. Krisis ini telah mendedahkan pergantungan hampir sepenuhnya Afrika pada petroleum ditapis import dan kekurangan kapasiti penapisan domestik, menimbulkan persoalan mendesak tentang keselamatan tenaga jangka panjang . Tinjauan Pasaran Komoditi April 2026 Bank Dunia mengunjurkan kenaikan 16% dalam harga komoditi purata untuk tahun itu — kenaikan tahunan pertama sejak 2022 — didorong oleh penutupan Selat itu dan kesan lata ke atas pasaran tenaga, baja, dan logam . Seperti yang dinyatakan oleh satu analisis, krisis itu telah mengubah kejutan geopolitik yang jauh menjadi realiti harian untuk berjuta-juta rakyat Afrika: kos pengangkutan yang lebih tinggi, makanan yang lebih mahal, dan kerajaan terpaksa memilih antara subsidi dan segala-galanya.