Perang AI Tiga Penjuru Industri Muzik: Carta, Persetujuan Artis dan Teknologi Perlindungan

Cadangan itu tidak mengharamkan muzik yang menggunakan AI sepenuhnya. Sebaliknya, lagu yang mahu dipertimbangkan untuk carta perlu memenuhi beberapa syarat utama:

• Sebahagian besarnya dihasilkan manusia: Lagu mesti mempunyai sumbangan kreatif manusia yang bermakna .
• Penggunaan AI didedahkan: Kandungan yang dijana atau dibantu AI perlu dilabel dengan jelas .
• Platform AI mestilah dibenarkan: Lagu hanya patut layak jika dihasilkan menggunakan alat AI yang memperoleh lesen sewajarnya daripada pemegang hak .

Di sinilah percanggahan dalaman industri mula kelihatan. Label-label tersebut sepakat tentang prinsipnya, tetapi tidak semestinya sepakat tentang platform mana yang boleh dianggap “dibenarkan”.

Sony Music masih menyaman Suno dan Udio. Warner Music pula menyelesaikan pertikaiannya dengan Suno pada November 2025 dan menandatangani perjanjian pelesenan, manakala Universal Music menyelesaikan kes dengan Udio pada Oktober 2025 dan bekerjasama melancarkan platform AI berlesen pada 2026 .

Kesannya, platform yang dianggap sah oleh satu label mungkin masih dianggap tidak sah oleh label lain yang meneruskan tindakan undang-undang terhadap syarikat sama. Ini boleh mewujudkan penguatkuasaan yang berpecah-pecah .

Persekutuan Industri Fonografi Antarabangsa (IFPI), badan yang mewakili industri rakaman global, menyokong keperluan pelabelan tersebut dan melaksanakan perubahan pada sistem carta antarabangsanya .

2. Dari mana datangnya data latihan AI muzik?

Pertikaian utama bukan sekadar tentang hasil lagu AI, tetapi juga tentang bahan yang digunakan untuk melatih model tersebut. Pemfailan mahkamah dan siasatan media menunjukkan bahawa sebahagian syarikat AI mungkin mengumpulkan muzik daripada internet pada skala yang sangat besar.

• Suno mengakui dalam litigasi persekutuan bahawa data latihannya merangkumi “pada asasnya semua fail muzik berkualiti munasabah yang boleh diakses di internet terbuka”. Data itu dikatakan dibina dengan menyerap puluhan juta rakaman daripada sumber awam .
• Persatuan Industri Rakaman Amerika (RIAA) menyaman Suno dan Udio pada 2024 bagi pihak label besar, dengan mendakwa kedua-dua syarikat menggunakan muzik artis terkenal tanpa lesen untuk melatih model mereka .
• Siasatan The Atlantic pada Jun 2026 mendapati platform muzik AI telah menyerap bahan berhak cipta dalam skala besar .
• Dalam kes Concord Music lwn. Anthropic, penerbit muzik mendakwa chatbot Claude boleh menghasilkan semula lirik lagu berhak cipta secara tepat apabila diminta. Mereka berhujah bahawa keadaan itu menunjukkan lirik berkenaan terdapat dalam data latihan — satu ujian yang lebih khusus tetapi berpotensi memberi kesan luas .
• GEMA, badan kutipan hak cipta muzik Jerman, memenangi saman hak cipta terhadap Suno pada Ogos 2026, sekali gus menjadi tamparan besar kepada syarikat AI tersebut .
• Nvidia pula disaman syarikat muzik Luxembourg, Jamendo, pada Jun 2026. Jamendo mendakwa katalog muziknya digunakan tanpa izin untuk melatih sistem AI berfokuskan audio .

3. Krisis persetujuan: artis tersepit antara label dan syarikat AI

Inilah bahagian paling rumit dalam pertikaian tersebut. Artis bukan sahaja berdepan syarikat AI, malah turut mempersoalkan tindakan label yang mewakili mereka.

American Federation of Musicians (AFM), kesatuan pemuzik instrumental terbesar di dunia, menyaman Warner Music Group dan Universal Music Group pada Jun 2026. AFM mendakwa kedua-dua label melesenkan rakaman ahli kesatuan kepada Suno dan Udio sebagai data latihan AI tanpa persetujuan atau bayaran kepada pemuzik, sekali gus melanggar perjanjian perundingan kolektif .

Pada masa sama, ribuan pemuzik bebas menyertai saman tindakan berkumpulan terhadap Suno dan Udio secara langsung. Mereka mendakwa karya mereka digunakan tanpa kebenaran .

Kedudukan setiap label juga berbeza:

• Warner Music menyelesaikan pertikaian dengan Suno pada November 2025 dan menandatangani perjanjian pelesenan.
• Universal Music menyelesaikan pertikaian dengan Udio pada Oktober 2025 dan bekerjasama melancarkan platform AI berlesen pada 2026.
• Sony Music belum mencapai penyelesaian dengan kedua-dua syarikat itu dan masih meneruskan tindakan undang-undang .

Ironinya, label yang mahu carta menyingkirkan muzik AI “tanpa lesen” kini disaman oleh artis sendiri kerana didakwa melesenkan rakaman mereka kepada syarikat AI tanpa kebenaran artis .

4. Apakah alat yang boleh digunakan artis?

Beberapa alat komersial dan penyelidikan mula menawarkan cara untuk menyukarkan sistem AI membaca atau mempelajari rakaman muzik.

• MusicShield: Alat daripada ArtyShield, dengan kerjasama Symphonic, yang mengubah ciri akustik dan muzik sebagaimana ia “dilihat” oleh mesin. Perubahan itu dikatakan tidak dapat didengar manusia, tetapi boleh menyukarkan model AI mentafsir dan mempelajari rakaman tersebut .
• HarmonyCloak: Alat adversarial yang dibangunkan penyelidik dari University of Tennessee, Knoxville dan Lehigh University. Ia menambah gangguan yang tidak dapat didengar pada fail audio sebelum diterbitkan bagi mengganggu proses pembelajaran model AI .
• HaveIBeenTrained dan Spawning.ai: Daftar keluar yang membolehkan artis menyemak sama ada karya mereka terdapat dalam set data latihan AI yang diketahui, selain memohon supaya karya itu dikeluarkan .
• Watermark metadata: Data pemilikan boleh dibenamkan dalam fail master dan karya boleh didaftarkan dengan U.S. Copyright Office .
• YouTube Content ID dan notis DMCA: Alat penguatkuasaan biasa untuk mengesan serta memohon penyingkiran klon suara atau lagu yang dijana AI .
• Poison Pill: Alat yang menambah gangguan halimunan dan tidak dapat didengar, dengan tujuan mengelirukan model AI sambil mengekalkan bunyi yang sama kepada pendengar manusia .

Namun, tiada satu alat undang-undang atau teknologi yang boleh menjamin sepenuhnya sesebuah lagu tidak akan digunakan untuk latihan AI. Perlindungan pada masa ini memerlukan gabungan pendaftaran hak cipta, pengedaran terkawal, permohonan keluar daripada set data platform dan perlindungan audio adversarial .

5. Usaha perundangan untuk meningkatkan ketelusan

Pada Januari 2026, Ahli Dewan Perwakilan Amerika Syarikat Madeleine Dean dan Nathaniel Moran memperkenalkan Transparency and Responsibility for Artificial Intelligence Networks (TRAIN) Act secara dwipartisan.

Rang undang-undang itu bertujuan membantu pemuzik, artis, penulis dan pencipta lain mengetahui sama ada karya berhak cipta mereka digunakan untuk melatih model AI generatif tanpa izin. Ia turut mencadangkan keperluan “kebolehkesanan” melalui akses kepada rekod data latihan .

Kesimpulan

Industri muzik tidak berdepan satu pertikaian AI sahaja. Konfliknya berlapis-lapis: label melawan syarikat AI, artis melawan syarikat AI, artis melawan label sendiri, dan label pula tidak sependapat tentang platform AI mana yang sah.

Cadangan baharu berkaitan carta mungkin kelihatan seperti titik persetujuan industri. Tetapi di bawahnya masih terdapat persoalan besar yang belum terjawab: siapa yang memiliki hak untuk memberi kebenaran, bagaimana artis boleh benar-benar bersetuju, dan sejauh mana teknologi mampu menghalang karya muzik daripada dijadikan bahan latihan tanpa pengetahuan penciptanya.